ଭୈରବ କହିଲେ: “ଏବେ ମୁଁ ସଦା ଶୀତଳ ତ୍ରିପୁରାଙ୍କ ବିଷୟରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ଯିଏ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାନ୍ତି। ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ‘ଓଁ ହ୍ରୀଂ, ଆସ, ଓ ଦେବୀ, ଐଂ ହ୍ରୀଂ ହ୍ରୀଂ, ରେଖା ଗଠନ ପାଇଁ। ଓଁ ହ୍ରୀଂ, କ୍ଲେଦିନୀ, ଭଂ, ନମସ୍କାର, ମଦନ-କ୍ଷୋଭିନୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ। ଐ, ଯଂ ଯଂ, କ୍ରୀଂ, ଗୁଣ ରେଖା ଦ୍ୱାରା, ହ୍ରୀଂ, ଏବଂ ମଦନ ମଧ୍ୟରେ। ଐଂ ହ୍ରୀଂ ହ୍ରୀଂ, ଏବଂ ନିରଞ୍ଜନା, ବାଗତି, ମଦନ ରେଖା ମଧ୍ୟରେ, ଖନେତ୍ର-ଅବଳୀତି। ବେଗବତୀ ପାଇଁ, ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଆସନ ପାଇଁ, ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ‘ଓଁ ହ୍ରୀଂ, କ୍ରଏଂ, ନଏଂ, କ୍ରଏଂ, ସଦା ମଦନ ମଦିରା ପାଇଁ, କ୍ରୀଂ, ନମସ୍କାର। ଐଂ ହ୍ରୀଂ, ତ୍ରିପୁରାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଓଁ ହ୍ରୀଂ କ୍ରୀଂ, ପଶ୍ଚିମ ମୁହଁ ପାଇଁ, ଓଁ ଐଂ ହ୍ରୀଂ ହ୍ରୀଂ, ଏବଂ ଉତ୍ତର ପାଇଁ। ଐଂ ହ୍ରୀଂ, ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉପର ମୁହଁ, ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ ପାଇଁ। ଓଁ ହ୍ରୀଂ, ପାଶ ପାଇଁ, କ୍ରୀଂ, ଅଙ୍କୁଶ ପାଇଁ, ଐଂ, ଖପର ପାଇଁ, ନମସ୍କାର। ପ୍ରଥମ ଭୟ, ଐଂ ହ୍ରୀଂ, ମୁଣ୍ଡ, ଚୂଡା, କବଚ ପାଇଁ। ଐଂ ହ୍ରୀଂ କ୍ରୀଂ, ଅସ୍ତ୍ର ପାଇଁ, ଫଟ। ପୂବ ଦିଗରେ କାମରୂପା, ଅସିତାଙ୍ଗା, ଭୈରବ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଣୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଦକ୍ଷିଣରେ କନ୍ଦା, ରୁରୁ ଭୈରବ ଓ ମାହେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି, ପଶ୍ଚିମରେ ଚଣ୍ଡାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଉତ୍ତରରେ ଚୋଲ୍କା, କ୍ରୋଧ ଓ ବୈଷ୍ଣବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଉତ୍ତର-ପୂବରେ ଅଘୋରା, ଉନ୍ମତ୍ତ ଭୈରବ ଓ ବାରାହୀ; ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମରେ ସାରା, କପାଳିନ୍ ଭୈରବ ଓ ମାହେନ୍ଦ୍ରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ କୋଣରେ ଜଲନ୍ଧର, ଭୟଙ୍କର ଭୈରବ ଓ ଚାମୁଣ୍ଡାଙ୍କୁ; ଉତ୍ତର-ପୂବ କୋଣରେ ବଟୁକା, ସଂହାର ଓ ଚଣ୍ଡିକାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ, ରତି, ପ୍ରିତି, କାମ ଓ ପଞ୍ଚବାଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଧ୍ୟାନ, ପୂଜା, ଜପ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦେବୀ ସଦା ସିଧ୍ଦି ଦେଇଥାନ୍ତି। ନିତ୍ୟ ଓ ତ୍ରିପୁରା, ଜ୍ୱଳାମୁଖୀ ଅନୁକ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ରୋଗ ନାଶ କରନ୍ତି; ମୁଁ ଏବେ ଜ୍ୱଳାମୁଖୀ ଅନୁକ୍ରମ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ଯିଏ ମଙ୍ଗଳମୟ ଓ ମଧ୍ୟରେ ପୂଜା ଯୋଗ୍ୟ। ନିତ୍ୟାରୁଣା, କାମରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ, ମହାମୋହର ସ୍ଵଭାବରେ; ମାହେନ୍ଦ୍ରାଣୀ, କାଳନାକର୍ଷିଣୀ ଓ ଭାରତୀ; ଏହିପରି ବ୍ରହ୍ମାଣୀ, ମହେଶୀ, କୌମାରୀ, ବୈଷ୍ଣବୀ; ବାରାହୀ, ମାହେନ୍ଦ୍ରୀ, ଚାମୁଣ୍ଡା, ଅପରାଜିତା। ବିଜୟା, ଅଜିତା, ମୋହିନୀ, ତ୍ୱରିତା; ସ୍ତମ୍ଭିନୀ ଓ ଜ୍ରିମ୍ଭିନୀ ପୂଜା ଯୋଗ୍ୟ, ଲୋଟସ୍ର ବାହାରେ କାଳିକା; ଜ୍ୱଳାମୁଖୀ ଅନୁକ୍ରମରେ ପୂଜା କରିଲେ ବିଷ ଓ ଏପରି ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ। ଭୈରବ କହିଲେ: “ଏବେ ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭର ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଚୂଡାମଣି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି; ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଦେବୀ, ଶ୍ରୀ, ଓ ସୋମକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଏହା ଲିଖିବା ଉଚିତ। ଗଈ ମୂତ୍ର ସମ ତିନିଟି ରେଖା, କିମ୍ବା ବହିଥିବା ଝରଣାରୁ; କିମ୍ବା ଦିଗର ସ୍ଥାନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ପତାକା ଓ ଏପରି ଦ୍ୱଜ ଗଣନା କରିବା ଉଚିତ। ପତାକା, ଧୂଆଁ, ସିଂହ, କୁକୁର, ବୃଷ, ଗଧା, ହାତୀ ଓ ଶ୍ୟାମ୍ପା—ଏହି ଆଠଟି ନାମରେ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ପତାକା ସ୍ଥାନରେ ପତାକା ଦେଖିଲେ ରାଜ୍ୟ, ଧନ ଓ ଏପରି ଚିନ୍ତା ଆସେ; ଯଦି ଧୂଆଁ ପତାକା ସ୍ଥାନରେ ଦେଖାଯାଏ, ତେବେ ଧାତୁ ଓ ଲାଭ ଚିନ୍ତା ଆସେ। ସିଂହ ପତାକା ସ୍ଥାନରେ ଦେଖିଲେ ଧନ ଲାଭ ଓ ଏପରି ଫଳ ମିଳେ; କୁକୁର ପତାକା ସ୍ଥାନରେ ଦେଖିଲେ ଦାସ, ଶୁଭ ଓ ଏପରି ଚିନ୍ତା ଆସେ। ବୃଷ ପତାକା ସ୍ଥାନରେ ଦେଖିଲେ ପଦ ଓ ଲାଭ ଆସେ; ଗଧା ପତାକା ସ୍ଥାନରେ ଦେଖିଲେ ଦୁଃଖ, ଦୁଃସ୍ଥିତି ଆସେ। ହାତୀ ପତାକା ସ୍ଥାନରେ ଦେଖିଲେ ପଦ, ବିଜୟ ଓ ଏପରି ଫଳ ଆସେ; ଶ୍ୟାମ୍ପା ପତାକା ସ୍ଥାନରେ ଦେଖିଲେ ଦୁଃଖ ଓ ଧନ ହାରାଯାଏ। ପତାକା ଧୂଆଁ ସ୍ଥାନରେ ଦେଖିଲେ ପ୍ରଥମେ ଦୁଃଖ, ପରେ ଧନ ମିଳେ; ଧୂଆଁ ଧୂଆଁ ସ୍ଥାନରେ ଦେଖିଲେ ବିବାଦ ଓ ଦୁଃଖ ଆସେ। ସିଂହ ଧୂଆଁ ସ୍ଥାନରେ ଦେଖିଲେ ମନ, ଧନ ଓ ଏପରି ଚିନ୍ତା ଆସେ; କୁକୁର ଧୂଆଁ ସ୍ଥାନରେ ଦେଖିଲେ ବିଜୟ ଓ ଲାଭ ଆସେ। ବୃଷ ଧୂଆଁ ସ୍ଥାନରେ ଦେଖିଲେ ମହିଳା, ଘୋଡା, ଧନ ଆସେ; ଗଧା ଧୂଆଁ ସ୍ଥାନରେ ଦେଖିଲେ ରୋଗ ଓ ଧନ ହାରାଯାଏ। ହାତୀ ଧୂଆଁ ସ୍ଥାନରେ ଦେଖିଲେ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ ଓ ବିଜୟ ଆସେ; ଶ୍ୟାମ୍ପା ଧୂଆଁ ସ୍ଥାନରେ ଦେଖିଲେ ଧନ ଓ ରାଜ୍ୟ ହାରାଯାଏ। ପତାକା ସିଂହ ସ୍ଥାନରେ ଦେଖିଲେ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ ଆସେ; ଧୂଆଁ ସିଂହ ସ୍ଥାନରେ ଦେଖିଲେ ଅପରାହ୍ନ ଓ ଧନ ଆସେ। ସିଂହ ତାଙ୍କ ସ୍ୱ ଘରରେ ଦେଖିଲେ ବିଜୟ ଓ ମିତ୍ର ମିଳନ ହୁଏ; ସିଂହ ଘରରେ ସିଂହ ଯାଇଲେ ମହିଳା ଚିନ୍ତା ଓ ଗ୍ରାମ ଲାଭ ଆସେ। ବୃଷ ସିଂହ ସ୍ଥାନରେ ଦେଖିଲେ ଘର, କ୍ଷେତ୍ର ଓ ଧନ ଲାଭ ଆସେ; ହାତୀ ସିଂହ ସ୍ଥାନରେ ଦେଖିଲେ ଗ୍ରାମ ମିଳେ। ହାତୀ ସିଂହ ସ୍ଥାନରେ ଦେଖିଲେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ଶୁଭ ମିଳେ; କାଉ ଘରରେ ଦେଖିଲେ ଅପରାହ୍ନ, ଧାନ୍ୟ ଓ ଗୁଣ ଆସେ। ପତାକା କୁକୁର ସ୍ଥାନରେ ଦେଖିଲେ ପଦ ଓ ଶୁଭ ଚିନ୍ତା ଆସେ; ଧୂଆଁ କୁକୁର ସ୍ଥାନରେ ଦେଖିଲେ ବିବାଦ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ନାଶ ଆସେ। ସିଂହ କୁକୁର ସ୍ଥାନରେ ଦେଖିଲେ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଧ୍ଧି ହୁଏ; କୁକୁର କୁକୁର ସ୍ଥାନରେ ଦେଖିଲେ ଧନ ହାରାଯାଏ। ବୃଷ କୁକୁର ସ୍ଥାନରେ ଦେଖିଲେ ରୋଗୀ ରୋଗ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ଗଧା କୁକୁର ସ୍ଥାନରେ ଦେଖିଲେ ବିବାଦର ଭୟ ଆସେ। ହାତୀ କୁକୁର ସ୍ଥାନରେ ଦେଖିଲେ ପୁତ୍ର ଓ ପତ୍ନୀ ସଂଯୋଗ ମିଳେ; କାଉ କୁକୁର ସ୍ଥାନରେ ଦେଖିଲେ ଦୁଃଖ ଓ ପରିବାର ନାଶ ଆସେ। ପତାକା ବୃଷ ସ୍ଥାନରେ ଦେଖିଲେ ରାଜସମ୍ମାନ ଓ ଶୁଭ ଆସେ; ଧୂଆଁ ବୃଷ ସ୍ଥାନରେ ଦେଖିଲେ ରାଜସମ୍ମାନ ଓ ଶୁଭ ଆସେ। ସିଂହ ବୃଷ ସ୍ଥାନରେ ଦେଖିଲେ ଭଲ ଭାଗ୍ୟ ଓ ଧନ ଆସେ; କୁକୁର ବୃଷ ସ୍ଥାନରେ ଦେଖିଲେ ଶକ୍ତି ଓ ଉନ୍ନତି ଚିନ୍ତା ଆସେ। ବୃଷ ବୃଷ ସ୍ଥାନରେ ଦେଖିଲେ କୀର୍ତି, ସନ୍ତୋଷ ଓ ଶୁଭ ମିଳେ; ଗଧା ବୃଷ ସ୍ଥାନରେ ଦେଖିଲେ ବଡ଼ ଲାଭ ଆସେ। ହାତୀ ବୃଷ ସ୍ଥାନରେ ଦେଖିଲେ ମହିଳା, ହାତୀ ଓ ଅନ୍ୟ ମିଳେ; କାଉ ବୃଷ ସ୍ଥାନରେ ଦେଖିଲେ ସ୍ଥାନ ଓ ମନ ମିଳେ।