ସମସ୍ତତ୍ର ବ୍ୟାପ୍ତ ମନ୍ତ୍ରକୁ, ଯେଉଁମାନେ ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ତାହାକୁ ଆଙ୍ଗୁଠିର ଗଠିଳାଏ ଅନୁସାରେ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ପୁନର୍ବାର, ତତ୍ତ୍ୱ ଏବଂ ଶିବଙ୍କ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକର ନ୍ୟାସ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା, ପ୍ରଣବ ଓ ନାମ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ କରି, ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରର ସ୍ଥାପନା ଏବଂ ଉପାସନା ପାଇଁ ଶିଖାଯାଇଛି। ଏହି ନାମର ପ୍ରଥମ ଅକ୍ଷରଟିକୁ ମନ୍ତ୍ର ଭାବେ ଘୋଷିତ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ଅଷ୍ଟ ପ୍ରକାର ନାଗଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରିଥାଏ। ପଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱ ପୂର୍ବକ 'ଓଁ ସ୍ୱାହା' ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ତାର୍କ୍ଷ୍ୟଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧିକର ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ କରେ। ସ୍ୱର ଦ୍ୱାରା କରନ୍ୟାସ କରି, ପୁନଃ ଦେହରେ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ। ଜୀବନ ବାୟୁକୁ ଦେହରେ ଦେଖିବା ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମାକୁ ଶୁଭ୍ର କରିବା ଚିନ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ପରେ, ବର୍ଷ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନେକ୍ତର ସ୍ୱରୂପ ବୀଜକୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ତାହାକୁ ମୁଣ୍ଡର ଚୂଡ଼ା ଶିରରେ ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ। ପାଦ ତଳେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ, ତାପିତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପରି ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକୁ, ଦିଗ୍ପାଳମାନେ ସହିତ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଦେହରେ ଦିବ୍ୟ ଭୂମିକୁ ନିଜେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଭୂମିକୁ କଳାବର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରିଲେ ଏହି ଶକ୍ତି ଦୁଇଗୁଣି ହୁଏ। ନାଭି ଓ କଣ୍ଠ ମଧ୍ୟରେ ତ୍ରିକୋଣୀୟ ସୂର୍ୟ ମଣ୍ଡଳ, ଅଗ୍ନିମୟ ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ, ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଦହନ କରିପାରିବା ଶକ୍ତି ସହିତ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହାଉପରେ, ଉପର ଚୂଡ଼ାଏ ଦିବ୍ୟ, ଶୁଭ୍ର, କ୍ରିଷ୍ଟଳ ଭଳି ଅପାର ତେଜସ୍ବୀ ଆକାଶ ସ୍ୱରୂପ ନେକ୍ତର ସ୍ୱରୂପକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏପରି ଭାବରେ, ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ନାଗମାନେ ଯଥାନୁକ୍ରମେ ନ୍ୟାସ କରି, 'ଲ' ଅନ୍ତିମ ଅକ୍ଷର ଓ ବିନ୍ଦୁ ସହିତ ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଉଚିତ କ୍ରମରେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଶିଖାଯାଇଛି। ପରେ, ଶିବଙ୍କ ବୀଜକୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ମଣ୍ଡଳ ଉପରେ ଏହି ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଶିବଙ୍କ ସମସ୍ତ ଅଂଶ ଓ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହିତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କ ପାଦ ଓ ପଖ ଉପରେ କଳା ନାଗ ନୃତ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ସ୍ଥିର ବା ଚଳିତ ବିଷ ଦୂର ହୁଏ। ଗ୍ରହ, ପିଶାଚ, ଦାକିନୀ, ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ ନାଗମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘେରି, ନିଜ ଦେହରେ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଦୁଇ ପ୍ରକାର ନ୍ୟାସ—ନାଗ ଓ ତତ୍ତ୍ୱର—ବିବର୍ତ୍ତିତ କରାଯାଇଛି। ଏହିପରି ଧ୍ୟାନ କରି, ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ନିୟମିତ କ୍ରମରେ କ୍ରିୟା କରିବା ଦରକାର। ପ୍ରଥମେ, ତିନି ତତ୍ତ୍ୱ ଏବଂ ପରମ ଶିବ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଦେହ ଓ ଦେବତା ଉପରେ ଏବଂ ଆଙ୍ଗୁଠିର ଗଠିଳାଏ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ଦେହରେ ପୂର୍ବରୁ ନ୍ୟାସ କରି, ଉଲ୍ଲିଖିତ ମୂଳ, କଣ୍ଡ, ପଦ୍ମ, ଧର୍ମ ଓ ଜ୍ଞାନ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଦରକାର। ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ୱର ଏବଂ ଶେଷ ଅକ୍ଷର ସହିତ ମଧ୍ୟରେ 'ଶ' ଓ ଶିରେ 'ମ' ଓ 'ର' ଯୋଗ କରି ପଦ୍ମକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ 'ଅ', 'କ', 'ଚ', 'ଟ', 'ତ', 'ପ', 'ୟ' ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକୁ ରଖି, ପଦ୍ମ ପତ୍ର ଓ ତନ୍ତୁ ଶିରାର ଶେଷରେ ଦୁଇଟି ଅକ୍ଷର ପୂର୍ବ ଓ ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ ରଖିବା ଦରକାର। ତନ୍ତୁ ଉପରେ 'ଈ' ରୁ 'ଅଁ' ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱରଗୁଡ଼ିକୁ ପୂଜିବା ଓ ବାମ ଦିଗରୁ ଶକ୍ତିଗୁଡ଼ିକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରି, ତାପରେ ତିନି ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ, ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଶିବଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ପଦ୍ମ ମଞ୍ଜରୀ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଅଂଶ ସହିତ ଦେବତାଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଦରକାର। ପଶ୍ଚିମ ପତ୍ରରେ ଭୂମି, ଉତ୍ତର ପତ୍ରରେ ଜଳ, ଦକ୍ଷିଣ ପତ୍ରରେ ଅଗ୍ନି, ପୂର୍ବ ପତ୍ରରେ ବାୟୁ ପୂଜିତ ହେବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବରୁ ଉଲ୍ଲିଖିତ ବୀଜ ଓ ରୂପକୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ବାୟୁର ମୂଳକୁ ନୈୃତ୍ୟ କୋଣରେ ଏବଂ ଅଗ୍ନିରେ 'ର' ଅକ୍ଷରକୁ ରଖିବା ଦରକାର। ନୈରୃତ୍ୟ କୋଣରେ 'ଵଂ' ଓ ହୃଦୟରେ 'ଓଁ' ଧ୍ୟାନ କରି, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ଷ୍ଟୂଳ ତତ୍ତ୍ୱମାନେ ବାହାରେ ପୂଜିତ ହେବା ଉଚିତ। ପରେ, ଶିବଙ୍କ ଅଂଶଗୁଡ଼ିକୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଦରକାର; ହୃଦୟକୁ ଆଗ୍ନେୟ କୋଣରେ, ମୁଣ୍ଡକୁ ଈଶାନ କୋଣରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ନୈୃତ୍ୟ କୋଣରେ ଚୂଡ଼ା, ବାୟବ୍ୟ କୋଣରେ କବଚ, ବାହାରେ ଅସ୍ତ୍ର, ଉତ୍ତରେ ନୟନ ରଖିବା ଉଚିତ। ପତ୍ର ଶିରା ଓ ମଧ୍ୟରେ ବୀଜ ପୂଜିତ ହେବା ଦରକାର; ଅନନ୍ତରୁ କୁଳିର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଷ୍ଟ ନାଗକୁ କ୍ରମିକ ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଦରକାର। ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଈଶାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିୟମିତ କ୍ରମରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଶେଷ ଭାବରେ ପୂଜିବା ଦରକାର। ହୃଦୟ ପଦ୍ମରେ ନିୟମିତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସାରେ ଏବଂ ଆରମ୍ଭରେ ପାଥର ଉପରେ ଚକ୍ର ସ୍ଥାପନ କରି, ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦୈନିକ ଓ ବିଶେଷ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ନିଜକୁ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଦେହରେ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ଆବୃତ କରୁଥିବା, ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟର କର୍ତ୍ତା ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଅଗ୍ନିମୟ ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଦୀପ୍ତିମାନ, ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ, ଦଶଭୁଜା, ଚତୁର୍ମୁଖୀ, ପିଙ୍ଗଳ ନୟନ, ହାତରେ ଶୂଳ ଧାରଣ କରିଥିବା ରୂପକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଦରକାର। ଭୟଙ୍କର, ଦୀର୍ଘ ଦାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ସଜିତ, ତୀବ୍ର, ତ୍ରିନୟନ, ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀ, ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଭୈରବ ଓ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ମନେ ପକାଇବା ଉଚିତ। ସର୍ପ ନାଶ ପାଇଁ ଭୟାନକ ଓ ଦୁର୍ଦାନ୍ତ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଦରକାର; ତାଙ୍କ ପାଦ ପାତାଳ ରେ, ତାଙ୍କ ପଖ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଛି। ସପ୍ତ ଲୋକ ତାଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଗଳାରେ, ମୁଣ୍ଡ ପୂର୍ବ ରୁ ଈଶାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ସଦାଶିବଙ୍କ ଚୂଡ଼ା ଓ ତିନିପ୍ରକାର ଶକ୍ତିରେ, ପରମ ଶିବ ସ୍ୱୟଂ ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ। ତ୍ରିନୟନ, ତୀବ୍ର ରୂପ, ବିଷ ଓ ସର୍ପ ନାଶକ, ଭୟାନକ ମୁଖ, ମନ୍ତ୍ର ମୟ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ କାଳାଗ୍ନିର ଭଳି ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ନ୍ୟାସ ପ୍ରକ୍ରିୟା କରି, ଯାହା ମନରେ ଚିନ୍ତା କରାଯିବ, ତାହା ସିଦ୍ଧ ହୁଏ; ଲୋକ ଗରୁଡ଼ ସ୍ୱରୂପ ହୁଏ।