ଏକ ସମୟର କଥା, ମହାଦେବଙ୍କୁ ସମ୍ମୋଧନ କରି ହରି ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ—ଯେଉଁଠାରେ ଶରୀରର ଭିତରେ ବିଭିନ୍ନ ରୋଗ ଓ ବିଷାକ୍ତ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଔଷଧୀୟ ଉପାୟ ଉପସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଥିଲା। ମହାଦେବ, ଯଦି ମୂଳକର ଗୁଟିଏ ବିଜ ଆପାମାର୍ଗ ରସ ସହିତ ଚେନା ହୋଇ ଲେପ ଭାବେ ଲଗାଯାଏ, ତେବେ ସିଧ୍ମକ ରୋଗ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଦୂର ହୋଇଯାଏ। ହଳଦୀକୁ କଦଳୀର ଖର ମିଶାଇ ଲେପ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ସିଧ୍ମକ ନାଶ ହୁଏ। ରମ୍ଭା ଓ ଆପାମାର୍ଗର ଖର, ଏହାକୁ ଏରଣ୍ଡ ସହିତ ମିଶାଇ ଶରୀରରେ ମସାଜ କରିଲେ, ସିଧ୍ମକ ତୁରନ୍ତ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହୋଇଯାଏ। କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ ଓ ନାଳାର ଖର, ଗାଉ ମୁତ୍ର ସହିତ ମିଶାଇ, ଏବଂ ହଳଦୀକୁ ପାଣି ସହିତ ଚେନା ହୋଇ ହଳୁକା ତାପରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଲେ, ଏହି ଦୁଇ ଉପାୟ ମଧ୍ୟ ଲାଭକାରୀ ହୁଏ। ବଢ଼ିଆ ଶରୀର ଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ, ମହାଦେବ, ମହିଷ ଗୋବର ଦେହରେ ଲଗାଇ ମସାଜ କରିଲେ ଅଙ୍ଗଗୁଡିକ ଦୃଢ଼ ହୋଇଯାଏ। ହଳଦୀ, ସଉଠି ଓ ରାଇ ମିଶାଇ ଶରୀର ମସାଜ କରିଲେ, ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଥିବା ଲୋକ ମଧୁର ଗନ୍ଧ ଧାରଣ କରେ। ପ୍ରତିଦିନ ଦୁର୍ବା, କାକଜଂଘା, ଅର୍ଜୁନ ଫୁଲ ଏବଂ ଜାମୁ ଫଳ ଓ ଲୋଧ୍ର ମିଶାଇ ଲେପ କରିଲେ ଶରୀର ଗନ୍ଧ ଦୂର ହୋଇଯାଏ। ଲୋଧ୍ର, ଭବା, ନୋରା ଓ ସୁନାର ଚୁରଣ ଦେହରେ ଲଗାଇଲେ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ରୁ ଅସୁବିଧା ଆସେ ନାହିଁ। ରାତିରେ ଦେହରେ ଦୁଧ ଛିଟିଲେ ତାପ ଦୂର ହୋଇଯାଏ, ଏବଂ କାକଜଂଘା ମସାଜ କଲେ ମଧୁର ଗନ୍ଧ ଆସେ। ଏଉଁପରି, ଯଷ୍ଟିମଧୁ, ଚିନି, ବାସକ ରସ ଓ ମଧୁ ଖାଇଲେ ରକ୍ତ, ପିତ୍ତ, କମଳା ଓ ଶ୍ବେତ ରୋଗ ଦୂର ହୁଏ। ବାସକ ରସ ଓ ମଧୁ ପିଲେ ରକ୍ତ ରୋଗ ଦୂର ହୁଏ, ସକାଳେ ପାଣି ପିଲେ ଗମ୍ଭୀର ନାକ ଜମା ଭଲ ହୁଏ। ବିଭୀତକ, ପିପ୍ପଳୀ, ସୈନ୍ଧବ ଚୁରଣ ଖଟା ଚାଲା ରେ ଖାଇଲେ କଣ୍ଠ ଶ୍ରମ ଦୂର ହୁଏ। ଆମଳକୀ ଚୁରଣ ଗାଉ ଦୁଧ ସହିତ, ମନହ୍ଶିଲା, ବଲା ମୂଳ, କୋଳପଣା, ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ ମିଶାଇ ନିଅଲେ ଲାଭ ମିଳେ। ଜାତୀ ପତ୍ର, କୋଳା ପତ୍ର ଓ ମନହ୍ଶିଲା ଦଣ୍ଡ ତିଆରି କରି ବଦର ଅଗ୍ନିରେ ଜଳାଇ, ଧୂଆଁ ଶ୍ୱାସ କରିଲେ କାଶ ରୋଗ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବରେ ଭଲ ହୁଏ। ତ୍ରିଫଳା ଓ ପିପ୍ପଳୀ ଚୁରଣ ମଧୁ ସହିତ ଭୋଜନ ପୂର୍ବରେ ନିଅଲେ ତ୍ରିଷ୍ଣା ଓ ଜ୍ୱର ଦୂର ହୁଏ। ବିଳ୍ବ ମୂଳ ମଧୁ ଓ ଗୁଡ଼ୁଚୀ ସହିତ ଜଳରେ ଫୋଟାଇ ପିଲେ ତିନି ପ୍ରକାର ମୂଚ୍ଛା ଦୂର ହୁଏ; ଦୁର୍ବା ଚାଉଳ ଜଳ ସହିତ ଚେନା କରି ପିଲେ ମୂଚ୍ଛା ଭଲ ହୁଏ। ଏହିପରେ ହରି କହିଲେ—ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଧଳା ପୁନର୍ନବା ମୂଳ ବ୍ୟବହାର କରି ତାହାର ଜଳ ପିଲେ ଘରରେ ସାପ ଆସେନାହିଁ। ଭାଲୁ ଦାନ୍ତରେ ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତି ଧରିଲେ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୃଷଧ୍ୱଜ ଦେବ ରହିଛନ୍ତି, ସାପ ଦେଖିବେ ନାହିଁ। ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଶାଲମଳୀ ମୂଳ ରୁଦ୍ର ପୂଜିତ ଜଳ ସହିତ ପିଲେ ସାପ ଦଶ ଦୂର ହୁଏ। ପୁଷ୍ୟ ଦିନରେ ଲଜ୍ଜାଳୁକା ମୂଳ ହାତରେ ବାନ୍ଧିଲେ କିମ୍ବା ଲେପ କରିଲେ ସାପକୁ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବରେ ଧରିପାରିବେ। ପୁଷ୍ୟ ଦିନରେ ଏତାର୍କ ମୂଳ ଢିଠି ଜଳ ସହିତ ପିଲେ ଦଶ ଓ କରବୀରର ବିଷ ଦୂର ହୁଏ। ମହାକାଳ ମୂଳ ଖଟା ଚାଲା ସହିତ ଚେନା କରି ଲେପ କଲେ ବୋଡ୍ରା ଓ ଡୁଣ୍ଡୁଭା ବିଷ ଦୂର ହୁଏ। ତଣ୍ଡୁଳୀୟକ ମୂଳ ଚାଉଳ ଜଳ ଓ ଘୀ ସହିତ ପିଲେ ସମସ୍ତ ବିଷ ଦୂର ହୁଏ। ନୀଳୀ ଓ ଲଜ୍ଜାଳୁକା ମୂଳ ଚାଉଳ ଜଳ ସହିତ ପିଲେ ଦଶ ବିଷ ଏକ ପାନରେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବରେ ଭଲ ହୁଏ। କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ ତର ରସ ଗୁଡ଼ ଓ ଚିନି ସହିତ ଦୁଧରେ ପିଲେ ଦଶ ବିଷ ଦୂର ହୁଏ। କୋଦ୍ରବ ମୂଳ ମନ ଭ୍ରମ ଦୂର କରେ, ଯଷ୍ଟିମଧୁ ଓ ଚିନି ସହିତ ମିଶାଇ ପିଲେ ଲାଭକାରୀ। ଦୁଧ ସହିତ ତିନି ରାତି ପିଲେ ଉନ୍ଦୁର ବିଷ ଦୂର ହୁଏ, କିମ୍ବା ତିନି ମାପ ଢିଠି ଜଳ ଦିଅଲେ ମଧ୍ୟ ଭଲ ହୁଏ। ହେଉଛି, ପାନ ଦ୍ୱାରା ମୁଖ ଜଳିଗଲା ରେ, ଘୀ ଓ ଚିନି ପିଲେ ମଦର ମତି ହୁଏନାହିଁ। କୃଷ୍ଣାଙ୍କୋଳା ମୂଳ ଭଲ ଭାବେ ଫୋଟାଇ ଜଳ ସହିତ ପିଲେ ଗରସ ବିଷ ତିନି ଦିନରେ ଭଲ ହୁଏ। ଗରମ ଗାଉ ଘୀ ଓ ସୈନ୍ଧବ ଲୁଣ ମିଶାଇ ପିଲେ ବିଛା ଦଶ ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ। କୁସୁଭା, କେସର, ହରିତାଳ, ଅଭରକ, କରଞ୍ଜ ଓ ଅର୍କ ମୂଳ ଚେନା କରି ଶିବଙ୍କୁ ଦିଅଲେ ମଣିଷର ବିଷ ଦୂର ହୁଏ; ଦୀପ ତେଲ ଲେପ କରିଲେ ପୋକା ଦଶ ବିଷ ଦୂର ହୁଏ; ଖଜୁରି ବିଷ ମଧ୍ୟ ଭଲ ହୁଏ। ବିଛା ଦଶ ସ୍ଥାନରେ ଅଦା ଓ ଟଗରା ଲେପ କରିଲେ ମଧୁମକ୍ଷୀ ବିଷ ଦୂର ହୁଏ। ଶତପୁଷ୍ପା, ସୈନ୍ଧବ ଓ ଘୀର ଲେପ, ଶିରୀଷ ବିଜ ଦୁଧ ସହିତ ଚେନା ଲଗାଇଲେ କୁକୁର ଦଶ ବିଷ ଦୂର ହୁଏ; ଅଗ୍ନିରେ ତାପିତ ଜଳ ଛିଟିଲେ ଫେଙ୍ଗ ବିଷ ଭଲ ହୁଏ। ଦୁଷ୍ଟ ଘାଉର ବିଷ ଧତୁରା ଓ କଳା ତିଆଁ ସହିତ ମିଶାଇ ଦିଅଲେ, ଦୁଧ କିମ୍ବା ଗୁଡ଼ ପିଲେ ବିଷ ଦୂର ହୁଏ। ବଟ, ନିମ ଓ ଶାମୀ ଚାଲ ଫୋଟାଇ ଜଳ ଦେଇ ମୁଖ ଓ ଦାନ୍ତ ବିଷ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିପାରିବା। ଦେବଦାରୁ, ରକ୍ତ ମିନି, ନାଗକେସର, ଦାରିଦ୍ର ଓ ମଞ୍ଜିଷ୍ଠା ଲେପ କରିଲେ କୀଟ ବିଷ ଦୂର ହୁଏ। କରଞ୍ଜ ବିଜ, ଭରୁଣ ଚାଲ, ତିଆଁ ଓ ସଉଠି ମିଶାଇ ଦିଅଲେ ବିଷ ଦୂର ହୁଏ। ଘୀ ଏଲୋ ଦଳ ଓ ଲୁଣ ସହିତ ଦିଅଲେ ଘୋଡ଼ା ଦଶ ଦୂର ହୁଏ। ଅନ୍ତେ, ହରି କହିଲେ—ଚିତ୍ରକ ଆଠ ଭାଗ, ଶୁରଣ ଶୋଳ ଭାଗ, ଶୁଖିଲା ଅଦା ଚାରି ଭାଗ, ଓ କଳା ମରିଚ ଦୁଇ ଭାଗ ନିଅ, ଏହା ସଠିକ ଉପାୟ ରୂପେ ଦିଅ। ଏହିପରି ଦେବତାଙ୍କର ଉପଦେଶ ଅନୁସାରେ ବିଭିନ୍ନ ଔଷଧୀୟ ଉପାୟ ଦେହ ଓ ରୋଗ ଦୂର କରିବାକୁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, ଏବଂ ଏହି ଉପାୟଗୁଡିକ ଦୂର୍ଦ୍ଦଶାରେ ମଣିଷ ଓ ପଶୁଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବରେ ଲାଭ ଦେଇଥାଏ।