ଏକ ଦିନ, ଦେବତାଙ୍କ ପାଖରେ ବିଭିନ୍ନ ରୋଗ ଓ ବିଷ ନିମନ୍ତେ ଉପଚାର ଜ୍ଞାନ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଥିଲା। ଏହି ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ, କେହି ଯଦି କଦଳୀ ଗଛର ମୂଳକୁ ଗୁଡ଼ ଓ ଘୀ ସହିତ ଚୁଲି ଉପରେ ରନ୍ଧି ଖାଏ, ତାହାର ଉଦର ଭିତରେ ଥିବା କୀଟ ଦୂର ହୋଇଯାଏ। ନିତ୍ୟ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ନୀମ ପତ୍ର ଓ ଆମଳକୀର ଚୂରଣ ଖାଇଲେ କୁଷ୍ଠରୋଗ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ହରୀତକୀ, ବିଡ଼ଙ୍ଗ, ହଳଦୀ, ଧଳା ଆଲସି, ସୋମରାଜ ମୂଳ ଓ କରଞ୍ଜ ରୌନ୍ଧବା, ଏସବୁ ଗାଏର ମୁତ୍ର ସହିତ ଚିକିତ୍ସା ରୂପେ ଦିଆଯାଏ କୁଷ୍ଠ ନିମନ୍ତେ। ଏକ ଅଂଶ ତ୍ରିଫଳା ଓ ଦୁଇ ଅଂଶ ଶିବା, ସୋମରାଜ ମୂଳ ସହିତ ନିମିତ୍ତ ଖାଇଲେ ଚର୍ମରୋଗ ସରିଯାଏ। ଖଟା ମଠା ଓ ଗାଏର ମୁତ୍ର, ଲୁଣ ଦେଇ ଟମ୍ବା ଉପରେ ଦଳି ଲଗାଇଲେ କୁଷ୍ଠ ଓ ଚର୍ମ ରୋଗ ଦୂର ହୁଏ। ହଳଦୀ, ହରିତାଳ, ଦୁର୍ବା, ଗାଏର ମୁତ୍ର ଓ ସଇନ୍ଧବ ଲୁଣ ଦେଇ ଚୁରଣ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ ଚର୍ମ ରୋଗ, ଖୁଜଲି ଓ ବିଷ ଦୂର ହୁଏ। ସୋମରାଜ ମୂଳ ଦୂଧ ଦେଇ ମଞ୍ଜଣା କରି ମଧୁ ସହିତ ଖାଇଲେ ଶ୍ୱେତ କୁଷ୍ଠ ସରିଯାଏ। ଦହି ଓ ଚାଉଳ ରସ ସହିତ ଖାଇଲେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଚିନ୍ତା ଦରକାର ନାହିଁ। ଶ୍ୱେତାପରାଜିତା ମୂଳ ଜଳ ସହିତ ଲଗାଇ ଏକ ମାସ ପରି ଦିଆଯାଏ ଶ୍ୱେତ କୁଷ୍ଠ ଦୂର ହୁଏ। ମହିଷ ଘୀ, ମକ୍ଖନ, ଶିନ୍ଦୂର ଓ ଅମରୀଚକା ଚର୍ମ ରୋଗର ଉପଚାର ଭାବେ ଲଗାଇଲେ ଦୁର୍ନାମ ନାମକ ରୋଗ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଗାମ୍ଭାରୀ ମୂଳ ଶୁଖି ଦୁଧ ସହିତ ଖାଇଲେ ଶୁକ୍ଳପିତ୍ତ ଦୂର ହୁଏ। ମୂଳକ ମୂଳ ଆପାମାର୍ଗ ରସ ସହିତ ଦଳି ଲଗାଇଲେ ସିଧ୍ମକ ଦୂର ହୁଏ। ହଳଦୀ କଦଳୀ ଭସ୍ମ ସହିତ ଦିଆଯାଏ ଏହି ରୋଗ ଦୂର କରେ। ରମ୍ଭା ଓ ଆପାମାର୍ଗ ଭସ୍ମ ଏବଂ ଏରଣ୍ଡ ଦେଇ ମସାଜ କରିଲେ ସିଧ୍ମକ ତୁରନ୍ତ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ ଓ ନାଳ ଭସ୍ମ ଗାଏର ମୁତ୍ର ସହିତ, ହଳଦୀ ଜଳ ସହିତ ହାଲୁକା ତାପରେ ଦିଆଯାଏ ଏହି ଚିକିତ୍ସା କାମ କରେ। ଶରୀର ମହିଷ ଗୋବର ଦେଇ ଥାଇ ମସାଜ କରିଲେ ଦେହ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଏ। ହଳଦୀ ତିଳ ଓ ସୋରିଷ ସହିତ ଦେହ ମସାଜ କଲେ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଦେହ ଉତ୍କଳ ହୁଏ। ଦୁର୍ବା, କାକଜଙ୍ଘା ଓ ଅର୍ଜୁନ ଫୁଲ, ଜାମ୍ବୁ ଫଳ ଓ ଲୋଧ୍ର ଦେଇ ଚୁରଣ ଲଗାଇଲେ ଦେହର ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଦୂର ହୁଏ। ଲୋଧ୍ର, ଭବା, ନୋରା ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଚୁରଣ ଦେହରେ ମସାଜ କଲେ ଗ୍ରୀଷ୍ମର ପ୍ରଭାବ ଦୂର ହୁଏ। ରାତିରେ ଦେହରେ ଦୁଧ ଛିଟିଲେ ଶରୀର ତାପ ଦୂର ହୁଏ; କାକଜଙ୍ଘା ଦେଇ ମସାଜ କଲେ ଦେହରେ ସୁଗନ୍ଧ ଆସିଯାଏ। ଏହି ଚିକିତ୍ସା ଅନୁସାରେ ଯଷ୍ଟିମଧୁ, ଚିନି, ବାସକ ରସ ଓ ମଧୁ ଖାଇଲେ ରକ୍ତ, ପିତ୍ତ, କମ୍ଳା ଓ ପ୍ରଭା ଦୂର ହୁଏ। ବାସକ ରସ ମଧୁ ସହିତ ଖାଇଲେ ରକ୍ତ ଦୂଷ୍ୟ ଦୂର ହୁଏ; ପ୍ରଭାତରେ ଜଳ ଖାଇଲେ ଗମ୍ଭୀର ନାସା ଦୂର ହୁଏ। ବିଭୀତକ, ପିପ୍ପଳୀ ଓ ସଇନ୍ଧବ ଚୁରଣ ଖଟା ମାଣ୍ଡ ସହିତ ଖାଇଲେ କଣ୍ଠ ଶୂଷ୍କତା ଦୂର ହୁଏ। ଆମଳକୀ ଚୁରଣ ଦୁଧ ସହିତ ଖାଇଲେ ମନ:ଶିଳା, ବଳା ମୂଳ, କୋଲପଣା ଓ ଗୁଗୁଳୁ ସହିତ ଲାଭକାରୀ ହୁଏ। ଜାତୀ ପତ୍ର, କୋଲା ପତ୍ର ଓ ମନ:ଶିଳା ଦେଇ ଚିରା ତିଆରି କରି ବଦରା ଅଗ୍ନିରେ ଜଳାଇ ଧୂଆଁ ନିଶ୍ୱାସ କଲେ ଖାସି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ସରିଯାଏ। ତ୍ରିଫଳା ଓ ପିପ୍ପଳୀ ଚୁରଣ ମଧୁ ସହିତ ଖାଇଲେ ତ୍ରିଷ୍ଣା ଓ ଜ୍ୱର ଦୂର ହୁଏ। ବିଳ୍ବ ମୂଳ ମଧୁ ଓ ଗୁଡୁଚୀ ସହିତ ଜଳରେ ଉବାଇ ଖାଇଲେ ତିନି ପ୍ରକାର ବମି ଦୂର ହୁଏ; ଦୁର୍ବା ଚାଉଳ ରସ ସହିତ ଦଳି ଦିଅଲେ ବମି ଦୂର ହୁଏ। ଏହି ସମୟରେ ହରି କହିଲେ—ଶ୍ୱେତ ପୁନର୍ନବା ମୂଳ ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ନେଇ ତାହାର ଜଳ ଖାଇଲେ ଘରେ ସାପ ନଥାଏ। ଭାଲୁ ଦାନ୍ତରେ ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତି ଧରି ରହିଲେ ବୁଲ୍ଲ-ଧ୍ୱଜ ଦେବତା ରହିଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସାପ ଦେଖିବେ ନାହିଁ। ଶାଲମଳି ମୂଳ ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ରୁଦ୍ର ପୂଜିତ ଜଳ ସହିତ ଖାଇଲେ ସାପ ଦଂଶ ଦୂର ହୁଏ। ପୁଷ୍ୟରେ ଲଜ୍ଜାଲୁକା ମୂଳ ହାତରେ ବାନ୍ଧିଲେ କିମ୍ବା ଲଗାଇଲେ ସାପକୁ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଧରିପାରିବେ। ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଏତାର୍କ ମୂଳ ଢିଠା ଜଳ ସହିତ ଖାଇଲେ ଦଂଶ ଓ କରବୀର ବିଷ ଦୂର ହୁଏ। ମହାକାଳ ମୂଳ ଖଟା ମାଣ୍ଡ ସହିତ ଦଳି ଲଗାଇଲେ ବୋଡ଼ରା ଓ ଡୁଣ୍ଡୁଭା ବିଷ ଦୂର ହୁଏ। ତଣ୍ଡୁଳୀୟକା ମୂଳ ଚାଉଳ ରସ ଓ ଘୀ ସହିତ ଖାଇଲେ ସମସ୍ତ ବିଷ ଦୂର ହୁଏ। ନୀଳୀ ଓ ଲଜ୍ଜାଲୁକା ମୂଳ ଚାଉଳ ରସ ସହିତ ଦଳି ଦିଅଲେ ଦଂଶ ବିଷ ଏକ ଡୋଜରେ ଦୂର ହୁଏ। କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ ରସ ଗୁଡ଼ ଓ ଚିନି ସହିତ ଦୁଧରେ ଖାଇଲେ ଦଂଶ ବିଷ ଦୂର ହୁଏ। କୋଦ୍ରବା ମୂଳ ମନ:ଶିଳା ଓ ଚିନି ସହିତ ଖାଇଲେ ମୋହ ଦୂର ହୁଏ। ଦୁଧରେ ତିନି ରାତି ଖାଇଲେ ମୁଷକ ବିଷ ଦୂର ହୁଏ; କିମ୍ବା ଢିଠା ଜଳ ତିନି ମାପ ଖାଇଲେ ମୁଷକ ବିଷ ଦୂର ହୁଏ। ପାନ ଦ୍ୱାରା ମୁଖ ଜଳିଗଲା ଉପରେ ଘୀ ଓ ଚିନି ଖାଇଲେ ମଦ୍ୟ ମାତା ହୁଏ ନାହିଁ। କୃଷ୍ଣାଙ୍କୋଲା ମୂଳ ଭଲ ଭାବେ ଉବାଇ ଜଳ ଖାଇଲେ ଗରସ ବିଷ ତିନି ଦିନରେ ଦୂର ହୁଏ। ଗରମ ଗାଏ ଘୀ ଓ ସଇନ୍ଧବ ଲୁଣ ଦେଇ ଖାଇଲେ ବିଛା ଦଂଶ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦୂର ହୁଏ। କୁସୁଭା, କେସର, ହରିତାଳ, ଅଭ୍ରକ, କରଞ୍ଜ ଓ ଅର୍କ ମୂଳ ଦଳି ଦିଅଲେ ଶଙ୍କର କୃପାରେ ବିଷ ଦୂର ହୁଏ। ଏଭଳି ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଏହି ଉପଚାର ଜ୍ଞାନ ଦେହର ରୋଗ, ବିଷ ଓ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଦୂର କରି ମନୁଷ୍ୟକୁ ସୁସ୍ଥ ଓ ଶୁଭ ଜୀବନ ଦେଇଥାଏ।