ଏକ ସମୟର କଥା, ଭଗବାନ୍ ହରି ଓ ଶିବଙ୍କୁ ନିଜ ଦିବ୍ୟ ଔଷଧ ଜ୍ଞାନ ଦେଉଥିଲେ। ସେ କହିଲେ—"ମାତ୍ର ରଗଡିବାଦ୍ୱାରା ଶରୀରର ସମସ୍ତ ମେଳ ଓ ଅପବିତ୍ରତା ଦୂର ହୁଏ; ଛାଗ ଦୁଧର ଚୁରୁଣୀ ଆଖିରେ କଜଳ ଭଳି ଲଗେଲେ ଏକ ମାସରେ ଦୃଷ୍ଟି ଶକ୍ତି ପୁନର୍ବାସ ପାଏ। ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ ପଳାଶ ଗଛର ଗୁଣ୍ଡି ଓ ବୀତୁଷ ଧାନ ନେଇ, ତାହା ଚୁରୁଣୀ କରି ତାଜା ଘିଅ ଦେଇ ଖାଇବା ଉଚିତ। ପ୍ରତିଦିନ ଅର୍ଦ୍ଧ କର୍ଷ କିମ୍ବା ଏକ କର୍ଷ ନେଇ, ପ୍ରଭୁ ହରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ପୁରୁଣା ଓ ଷଷ୍ଟି ଧାନର ସୁସ୍ୱାଦୁ ଭୋଜନ ଓ ପାନୀୟ ଜଳ ସହିତ ଏହା ଉପଭୋଗ କଲେ, ଲୋକ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ରିମି ଓ ପକା କେଶ ଛାଡ଼ି ଜୀବନ ଯାପନ କରିପାରିବେ। ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ତୋଳାଯାଇଥିବା ଭୃଙ୍ଗରାଜ ମୂଳ ଚୁରୁଣୀ କରି ସୌଭୀର ମଦ୍ୟ ସହିତ ଖାଇଲେ, ମାତ୍ର ଏକ ମାସରେ ଶରୀରର ଭୃକୁଟି ଓ ପକା କେଶ ଦୂର ହୁଏ, ଲୋକ ଅର୍ଧ ହଜାର ବର୍ଷ ଯାଏଁ ବଞ୍ଚିଥାଏ, ହାତୀର ଶକ୍ତି ଓ ବିଦ୍ୟା ଲାଭ କରେ। ଏହିପରି ଭାବେ, ଭଗବାନ୍ କହିଲେ—"ଏକ ଘାଉ ଉପରେ ଘୃତ ଲଗାଇଲେ, ତାହା ଶୀଘ୍ର ଭଲ ହୁଏ; ଅପାମାର୍ଗ ମୂଳ ହାତରେ ଘସି ତାହାର ରସ ଘାଉ ଉପରେ ଲଗାଇଲେ, ରକ୍ତପାତ ଓ ପୁୟ ହୁଏନା। ରୁଦ୍ରଲାଙ୍ଗଳିକା ମୂଳ ଓ କୁଶ ଘାଉ ମୁହଁରେ ଲଗାଇଲେ, ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ରହିଥିବା ବିଦେଶୀ ପଦାର୍ଥ ବାହାରିଯାଏ। ବାଲମୂଳ କିମ୍ବା ମେଷଶୃଙ୍ଗୀ ମୂଳ ଜଳ ସହିତ ଘସି ଲଗାଇଲେ, ପୁରୁଣା ନାସା ଘାଉ ଠିକ୍ ହୁଏ। ହିଙ୍ଗୁ ମୂଳ ଚୁରୁଣୀ, ମହିଷ ଦହି ଓ କୋଦୋ ଚାଉଳ ସହିତ ଦେଇଲେ, ଭଗନ୍ଦର ଘାଉ ସୁସ୍ଥ ହୁଏ। ବ୍ରହ୍ମୟଷ୍ଟି ଫଳ ଘସି ଜଳ ସହିତ ଲଗାଇଲେ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ରକ୍ତ ଦୋଷ ଦୂର ହୁଏ। ଯବ ଛାର, ବିଡଙ୍ଗ, ଗନ୍ଧପାଷାଣ ଓ ସୁଖିଲା ଅଦା ଚୁରୁଣୀ ରକ୍ତ ସହିତ ମିଶାଇ ଘାଉ ଉପରେ ଲଗାଇଲେ, ଫୋଡ଼ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ସୌଭାଞ୍ଜନ ବିଆ, ଆତସୀ ଓ ଚକ୍ରବକ ବିଆ ମହୁରୀ ବିଆ ଓ ଗାଈର ମୁତ୍ର ସହିତ ଘସି ଲଗାଇଲେ, ଗଠି ଫୁଲିବା ଦୂର ହୁଏ। ଧଳା ଅପରାଜିତା ମୂଳ ଚାଉଳ ଧୋଇବା ଜଳ ସହିତ ଘସି ନାସା ଦ୍ୱାରା ଦେଲେ, ଭୂତ-ପ୍ରେତ ଦୂର ହୁଏ। ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଫୁଲ, ମରିଚ, ସାପ ଚର୍ମ, ହିଙ୍ଗୁ, ନିମ୍ ପତ୍ର ଓ ଯବ ଗାଈର ମୁତ୍ର ସହିତ ଘସି ଲଗାଇଲେ, ଏହି ଅପ୍ଲବ୍ଧି ଭୂତ-ପ୍ରେତ ଦୂର କରେ। ଗାଈର ତିତି, ମରିଚ, ପିପ୍ପଳୀ, ସେଣ୍ଡା ଲୁଣ, ମଧୁ ଓ ଅଞ୍ଜନ ସହିତ ତିଆରି କଲେ, ଏହା ଭୂତ ଓ ଗ୍ରହ ଦୋଷ ଦୂର କରେ। ଗୁଗୁଳୁ ଓ ପଚୁର ପୁଛ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଧୂପ ଦେଲେ, ଗ୍ରହ ଦୋଷ ଦୂର ହୁଏ; ଚତୁର୍ଥ ଦିନର ଜ୍ୱର ଠିକ୍ ହେବା ପରେ କଳା ବସ୍ତ୍ର ରେ ଢାକି ଦେବା ଉଚିତ। ପୁନି ଭଗବାନ୍ କହିଲେ—"ଧଳା ଅପରାଜିତା ମୂଳ ଓ ଫୁଲ ଆଖିରେ ଦେଲେ, ଦୃଷ୍ଟି ଦୋଷ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଗୋକ୍ଷୁରକ ମୂଳ ଚବାଇଲେ, ଦାନ୍ତ ମାଗଟିର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦୂର ହୁଏ। ଯେଉଁ ମହିଳା ପୁଷ୍ପାଦିନୀ ରସ ଗାଈ ଦୁଧ ସହିତ ଉପବାସରେ ପିଏ, ଧଳା ଅର୍କ ମୂଳ ନେଇ, ତାଙ୍କର ଗଠି ଓ ପେଟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦୂର ହୁଏ। ଧଳା ଅର୍କ ଫୁଲ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ସଂସ୍କାର କରି, ଶୁଧ୍ଧ ମହିଳା କମରେ ବାନ୍ଧିଲେ, ସନ୍ତାନ ଲାଭ ହୁଏ। ପଳାଶ କିମ୍ବା ଅପାମାର୍ଗ ମୂଳ ହାତରେ ବାନ୍ଧିଲେ, ସମସ୍ତ ଜ୍ୱର ଓ ଭୂତ-ପ୍ରେତ ଦୂର ହୁଏ। ବିଛି ମୂଳ ରାତିରେ ଜଳରେ ଭିଜାଇ ପ୍ରଭାତେ ପିଇଲେ, ଜ୍ୱର ଦଗ୍ଧ ଦୂର ହୁଏ। ଏହି ମୂଳ କେଶରେ ବାନ୍ଧିଲେ, ଏକ ଦିନ ଓ ଦୁଇ ଦିନ ଜ୍ୱର ଦୂର ହୁଏ; ଏହାକୁ ଜଳ ସହିତ ପିଇଲେ, ସମସ୍ତ ବିଷ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଲଜ୍ଜାଳୁକା ମୂଳ ନିଜ ସୁକ୍ର ସହିତ ଯେଉଁ ଲୋକ ଦିଅନ୍ତି, ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ, ତେଣୁ ଶତ୍ରୁ ସହିତ ମିଳନ ହୁଏ। ପାଠା ମୂଳ ଗାଈ ଘିଅ ସହିତ ଘସି ପିଇଲେ, ସମସ୍ତ ବିଷ ଦୂର ହୁଏ। ଶିରୀଷ ମୂଳ ରାତିରେ ଜଳରେ ଭିଜାଇ ଏବଂ ଲାଲ ଚିତ୍ରକ ରସ କାନରେ ଦେଲେ, କମଳା ରୋଗ ଦୂର ହୁଏ। ଧଳା କୋକିଳାକ୍ଷ ମୂଳ ଛାଗ ଦୁଧ ସହିତ ୨୧ ଦିନ ପିଇଲେ, କ୍ଷୟ ରୋଗ ଠିକ୍ ହୁଏ। ନଡ଼ିଆ ଫୁଲ ଛାଗ ଦୁଧ ସହିତ ତିନିଥର ପିଇଲେ, ରକ୍ତ ଓ ବାୟୁ ଦୋଷ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ସୁଦର୍ଶନ ମୂଳ ମାଳା ସହିତ ଉଚିତ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରି, ଗଳାରେ ବାନ୍ଧିଲେ, ତିନି ଦିନ ଓ ଅଧିକ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୂତ ଓ ଗ୍ରହ ଦୋଷ ଦୂର ହୁଏ। ଧଳା ଗୁଞ୍ଜା ଫୁଲ ଓ ମୂଳ ମୁଁହରେ ଦେଲେ, ଅନେକ ପ୍ରକାର ବିଷ ଦୂର ହୁଏ। ଏହା ତାଣ୍ଡି ବା ଗଳାରେ ବାନ୍ଧିଲେ, ଗ୍ରହ ଦୋଷ ଦୂର ହୁଏ; କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ କମରେ ବାନ୍ଧିଲେ, ସିଂହ ଓ ବନ୍ୟ ପଶୁ ଭୟ ଦୂର ହୁଏ। ବିଷ୍ଣୁକ୍ରାନ୍ତା ମୂଳ କାନରେ ବାନ୍ଧିଲେ, ମକର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀର ଭୟ ଦୂର ହୁଏ। ଏହାପରେ ଭଗବାନ୍ କହିଲେ—"ଅପରାଜିତା ମୂଳ ଗାଈର ମୁତ୍ର ସହିତ ପିଇଲେ, ଗଠି ଫୁଲିବା ଶୀଘ୍ର ଭଲ ହୁଏ। ଇନ୍ଦ୍ରବାରୁଣୀ ମୂଳ, ଜିଙ୍ଗିଣୀ, ଏଣ୍ଠି, ଶୁକ ଓ ଶିମ୍ବି ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ନେଇ, ଢଣ୍ଡା ଜଳରେ ରଖିଲେ, ବାହୁ ଓ କଣ୍ଠ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦୂର ହୁଏ। ମହିଷ ଘିଅ, ଅଶ୍ୱଗନ୍ଧା, ପିପ୍ପଳୀ, ବଚା ଓ ଦୁଇ ପ୍ରକାର କୁଷ୍ଠ ଚୁରୁଣୀ ଲଗାଇଲେ, ଯୋନି, ନାଳୀ ଓ ସ୍ତନ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦୂର ହୁଏ। କୁଷ୍ଠ, ନାଗ ଓ ବଳା ଚୁରୁଣୀ ତାଜା ଘିଅ ସହିତ ଲଗାଇଲେ, ଯୁବତୀମାନଙ୍କର ଶୋଭା ଓ ପୁଷ୍ଟି ବଢ଼େ। ଇନ୍ଦ୍ରବାରୁଣୀ ମୂଳ ଦୂରରୁ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଉପଡ଼ି ଫେଙ୍କିଲେ, ଏହି ବ୍ୟକ୍ତିର ପ୍ଳୀହା ରୋଗ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଧଳା ପୁନର୍ନବା ମୂଳ ଚାଉଳ ଧୋଇବା ଜଳ ସହିତ ପିଇଲେ, ଫୋଡ଼ ଭଲ ହୁଏ। କଦଳୀ ପତ୍ର ଛାର ଚୁରୁଣୀ ଜଳ ସହିତ ଖାଇଲେ, ସମସ୍ତ ପେଟ ରୋଗ ଦୂର ହୁଏ।" ଏପରି ଭାବେ ଭଗବାନ୍ ହରି ଓ ଶିବଙ୍କୁ ଶରୀର ଓ ମନ ଶୁଦ୍ଧିର ଉପାୟ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ରୋଗମୁକ୍ତ ଜୀବନ ଦେବା ଦିବ୍ୟ ଔଷଧ ଜ୍ଞାନ ଉପଦେଶ କରିଥିଲେ।