ଏକ ସମୟରେ, ଭଗବାନ ହରି ଓ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉପଚାର ଓ ଔଷଧ ବିଷୟରେ ଏକ ଗଭୀର ସଂବାଦ ଚାଲିଥିଲା। ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି ଭଗବାନ ହରି କହିଲେ—"ବୃଷଧ୍ୱଜ, ହିଙ୍ଗୁ, କୃଷ୍ଣଲବଣ ଓ ଶୁଖିଲା ଅଦା—ଏହି ତିନିଟି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଔଷଧ ଅଟୁଟ ରୂପେ ବ୍ୟବହାର କଲେ, ଏହାର ଜଳ ତିଆରି କରି ପିଲେ ଶରୀରର ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ବେଦନା ଦୂର ହୁଏ। ଏହିପରି, ଅପାମାର୍ଗ ମୂଳକୁ ସୈନ୍ଧବ ଲବଣ ସହିତ ଚେବା କଲେ ଅଜୀର୍ଣ୍ଣ ଓ ବେଦନା ଶାନ୍ତ ହୁଏ। ଏଉଁ ପରି, ବଟ ଗଛର ନବାଙ୍କୁ ଚାଉଳ ର ପାନୀରେ ଘସି ପିଲେ ଅତ୍ୟଧିକ ଦିଆରିଆ ଶାନ୍ତ ହୁଏ, ଓ ଅଙ୍କୋଟ ମୂଳ ଅର୍ଦ୍ଧ କର୍ଷା ମାତ୍ରା ଚାଉଳ ର ପାନୀରେ ଘସି ପିଲେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ଦିଆରିଆ ଓ ଗ୍ରହଣୀ ରୋଗ ଦୂର ହୁଏ। କଳିମିରି, ଶୁଖିଲା ଅଦା, କୁଟଜ ଚାଲ ଓ ଗୁଡ଼ ମିଶାଇ ମାପ୍ୟକ୍ରମେ ଖାଇବାରେ ଗ୍ରହଣୀ ରୋଗ ନଶ୍ୱ ହୁଏ। ଏହିପରି, ଶ୍ୱେତ ଅପରାଜିତା ମୂଳ, ହଳଦୀ, ଚିଡ଼ା ଚାଉଳ, ଅପାମାର୍ଗ ଓ ତ୍ରିକଟୁ ର ଗୋଳି ତିଆରି କରି ଖାଇଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବିଷୂଚିକା ଓ ମହା ରୋଗ ଦୂର ହୁଏ। ତ୍ରିଫଳା, ଅଗୁରୁ, ଶିଳାଜତୁ ଓ ହରୀତକୀ ର ଚୁରୁଣୀ ମଧୁ ସହିତ ଖାଇଲେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ପ୍ରମେହ ନଶ୍ୱ ହୁଏ। ଏକ ପ୍ରସ୍ଥ ଅର୍କ ଦୁଧ, ଏକ ପ୍ରସ୍ଥ ତିଳ ତେଲ, ଏବଂ ସମ ମାପର ମନ:ଶିଳା, କଳିମିରି ଓ ସିନ୍ଦୂର ନେଇ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକରେ ତାମ୍ର ପାତ୍ରରେ ଶୁଖାଇ ଚୁରୁଣୀ ତିଆରି କରି, ସ୍ନୁହୀ ଦୁଧ ଓ ସୈନ୍ଧବ ଲବଣ ସହିତ ପିଲେ ବେଦନା ଦୂର ହୁଏ। ତ୍ରିକଟୁ, ତ୍ରିଫଳା, ନକ୍ତ, ତିଳ ତେଲ, ମନ:ଶିଳା, ନିମ୍ବ ଆକୁ, ଚମ୍ପା ଫୁଲ ଓ ଛାଗଳ ଦୁଧ ଏମାନଙ୍କୁ ଛାଗଳ ମୁତ୍ର ଓ ଶଂଖ ଚୁରୁଣୀ ସହିତ ମିଶାଇ ଚନ୍ଦନ ରେ ଘସି କଜଳ ତିଆରି କରି ଚଖିରେ ଲଗାଇଲେ, ତାହା ଦ୍ୱାରା ମୁତିଆ, କାଚ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର ହୁଏ। ବିଭୀତକ ଚୁରୁଣୀ ମଧୁ ସହିତ ନେଲେ ଶ୍ୱାସ ରୋଗ ନଶ୍ୱ ହୁଏ। ପିପ୍ପଳି ଓ ତ୍ରିଫଳା ଚୁରୁଣୀ, ମଧୁ ଓ ସୈନ୍ଧବ ଲବଣ ସହିତ ନେଲେ ସମସ୍ତ ରୋଗ, ଜ୍ୱର, ଶ୍ୱାସ, କ୍ଷୟ, ପ୍ରତିଶ୍ୟାୟ ଓ ହୃଦ୍ରୋଗରେ ଉପକାରୀ। ଦେବଦାରୁ ଚୁରୁଣୀ ଛାଗଳ ଦୁଧରେ ଏକୋଇଶ ଥର ଶୋଧି, ଚଖିରେ ଲଗାଇଲେ ରାତିର ଅନ୍ଧା, କାଚ ଓ ପାଳକ ପଡ଼ିବା ଦୂର ହୁଏ। ପିପ୍ପଳି, କେତକୀ, ହଳଦୀ, ଆମଳକୀ, ଓ ବଚା ଚୁରୁଣୀ ଦୁଧ ସହିତ କଜଳ ଭାବେ ଲଗାଇଲେ ସମସ୍ତ ଚଖି ରୋଗ ନଶ୍ୱ ହୁଏ। କାକଜଂଘା ଓ ଶିଗ୍ରୁ ମୂଳ ମୁଁହରେ ରଖି ଚେବିଲେ ଦାନ୍ତର କୀଟ ନଶ୍ୱ ହୁଏ। ଗୁଡ଼ୁଚୀ ରସ ମଧୁ ସହିତ ନେଲେ ମୁତ୍ର ରୋଗ ଶାନ୍ତ ହୁଏ; ଗୋହଳିକା ମୂଳ ତିଳ ଦହି ଓ ଘଉଁ ସହିତ ନେଲେ ଉପକାରୀ। ଏହାକୁ ଉବାଳି ପିଲେ ମୁତ୍ର ରୋଧ ଦୂର ହୁଏ, କଳି ଲବଣ ସହିତ ନେଲେ ହିକ୍କା ଶାନ୍ତ ହୁଏ। ଗୋରକ୍ଷ କର୍କଟୀ ମୂଳ ଠଣ୍ଡା ପାନୀ ସହିତ ନେଲେ ତିନି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ପାଥରି ଗଳିଯାଏ। ଚମ୍ପା ମୂଳ ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ଚାଗଳ ଦୁଧ ଓ ଚିନି ସହିତ ରନ୍ଧି ନେଲେ ମୁତ୍ର ରୋଧ ଓ ପାଳ ମୁତ୍ର ପାଥରି ନଶ୍ୱ ହୁଏ। ଦ୍ୱିଜୟଷ୍ଟି ମୂଳ ଚାଉଳ ର ପାନୀରେ ଘସି ଲଗାଇଲେ ଗଠି ଓ ଗଲଗଣ୍ଡ ଶାନ୍ତ ହୁଏ। ରସଞ୍ଜନ ଓ ହରୀତକୀ ଚୁରୁଣୀ ଲଗାଇଲେ ସମସ୍ତ ରୋଗ ଦୂର ହୁଏ। କରବୀର ମୂଳ ବା ସୁପାରି ଫଳ ଚଟଣୀ ଲଗାଇଲେ ପୁରୁଷ ରୋଗ ନଶ୍ୱ ହୁଏ। ଦନ୍ତି ମୂଳ, ହଳଦୀ ଓ ଚିତ୍ରକ ଚଟଣୀ ଲଗାଇଲେ ଭଗନ୍ଦର ଠିକ୍ ହୁଏ; ଏହି ଭଗନ୍ଦରର ରକ୍ତ ଶିଂ ଲଗାଇ ଚୋଷି ଦେଲେ ଅତି ଉପକାରୀ। ବିଳାଇ ହାଡ଼ ତ୍ରିଫଳା ଜଳ ରେ ଘସି ଲଗାଇଲେ ଭଗନ୍ଦର ର ରକ୍ତସ୍ରାବ ଥମିଯାଏ। ହଳଦୀ ସ୍ନୁହୀ ଦୁଧରେ ଏକାଧିକ ଥର ଶୋଧି ଚଟଣୀ ଭାବେ ଲଗାଇଲେ ଅର୍ଶ ନଶ୍ୱ ହୁଏ; ଘୋଷା ଫଳ ଓ ସୈନ୍ଧବ ଲବଣ ଚଟଣୀ ଭାବେ ଉତ୍ତମ। ଗାଈ ଘଉଁ, ପଳାଶ ଛାର ର ପାନୀ ଓ ତ୍ରିକଟୁ ତିନି ଗୁଣା ମିଶାଇ ନେଲେ ଅର୍ଶ ଦୂର ହୁଏ। ଭସ୍ମ ହୋଇଥିବା ବେଲ ଫଳ ଖାଇଲେ ରକ୍ତାର୍ଶ ନଶ୍ୱ ହୁଏ; କଳା ତିଳ ତରଳ ଘଉଁ ସହିତ ଖାଇଲେ ଉପକାରୀ। ଶୁଖିଲା ଅଦା ଚୁରୁଣୀ ଯବ ଖାର ଓ ସମ ମାପର ଗୁଡ଼ ସହିତ ପ୍ରଭାତରେ ନେଲେ ଜଠରାଗ୍ନି ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ। ଶୁଖିଲା ଅଦା ର ଜଳ ତିଆରି କରି ନେଲେ ଜଠରାଗ୍ନି ବଢ଼େ; ହରୀତକୀ, ସୈନ୍ଧବ ଲବଣ, ଚିତ୍ରକ ଓ ଲମ୍ବା ମରିଚ ଚୁରୁଣୀ ଉଷ୍ଣ ଜଳ ସହିତ ନେଲେ ଭୋକ ବଢ଼େ। ଘଉଁ ରେ ରନ୍ଧା ଶୁଅ ମାଂସ ଖାଇଲେ ଭୋକ ବେଶି ହୁଏ। ଏହିପରି, ହସ୍ତିକର୍ଣ୍ଣ ପଳାଶ ଆକୁ ଚୁରୁଣୀ ଶିବ, ଶତ ପଳ ମାତ୍ରା ତିଆରି କରି ଦୁଧ ସହିତ ସପ୍ତ ଦିନ ଖାଇଲେ ସମସ୍ତ ରୋଗ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଲୋକ ଶର୍ବ ଶ୍ରବଣ ଶକ୍ତି ଓ ସିଂହ ଭଳି ଚାଲିବା ଓ ଶକ୍ତି ପାଇଁ, ପଦ୍ମରାଗ ମଣି ଭଳି ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ହଜାର ବର୍ଷ ଆୟୁ ଓ ସୋଳ ବର୍ଷ ଯୁବକ ଭଳି ଦେହ ଲାଭ କରେ। ଦୁଧ, ମଧୁ ଓ ଘଉଁ ମିଶାଇ ଖାଇଲେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହୁଏ; ଏହି ମିଶ୍ରଣ ମଧୁ ସହିତ ନେଲେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଆୟୁ ମିଳେ। ଯେଉଁ ଲୋକ ନିୟମିତ ଦହି ଖାଏ, ସେ ପଣ୍ଡିତ, ନାରୀମାନେ ପ୍ରିୟ ଓ ଦେହ ହୀରା ଭଳି ଦୃଢ଼ ହୁଏ। କେଶର ମିଶା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ ହଜାର ବର୍ଷ ଆୟୁ ହୁଏ; ଏହି ଖାଦ୍ୟକୁ ତକ୍ର ସହିତ ମିଶାଇ ଖାଇବା ଉଚିତ। ମଧୁ ତ୍ରିଫଳା ସହିତ ନେଲେ ଶତ ବର୍ଷ ଦିବ୍ୟ ଦେହ, ଚାମ୍ରୀ ଓ ପକା କେଶ ନଥିବା ଦେଖିବେ, ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟି ଲାଭ କରିବେ। ଏହି ଚୁରୁଣୀ ଘଉଁ ସହିତ ଖାଇଲେ ଅନ୍ଧ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରିବେ; ମହିଷୀ ଦୁଧ ସହିତ ଲଗାଇଲେ କେଶ କଳା ହୁଏ। ତେଣୁ, ବୃଷଧ୍ୱଜ, ତେଲ ସହିତ ଏହି ଚୁରୁଣୀ ଲଗାଇଲେ ଗଞ୍ଜା ଲୋକ ମଧ୍ୟ କେଶ ଲାଭ କରେ; ଏହା ଚାମ୍ରୀ ଓ ପକା କେଶ ଦୂର କରେ।" ଏପରି ଭାବରେ ଭଗବାନ ହରି ନିଜ ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଓ ଔଷଧ ରହସ୍ୟ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ, ଯାହା ଶ୍ରବଣ କରି ଶିବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।