ଏକ ସମୟର କଥା, ମହାପୁରାଣ ଗରୁଡ଼ ପୁରାଣରେ ବିଭିନ୍ନ ଔଷଧ ଓ ମହାମନ୍ତ୍ର ଉପାୟ ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କଥାହୋଇଛି । ଏଠି ଦେଖାଯାଏ କିପରି ହଳଦୀ ଓ ବିଷକୁ ଗାଈର ମୁତ୍ର ସହିତ ଚକି ଲଗାଇଲେ କୁଷ୍ଠ ରୋଗ ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ଏହିପରି ନିମ ଆଦି ପତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ରୋଗ ଶାନ୍ତ ହୁଏ । ତେଣୁ, ହଳଦୀ, କଦଳୀ ଗଛର ତଣ୍ଡି ଓ କ୍ଷାର ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କଲା ପେଷା ଲଗାଇଲେ ଚିଟି ଦାଗ ହଟିଯାଏ । ଏହି ମିଶ୍ରଣର ଏକ ଅଂଶ ଓ ପଥ୍ୟ ଦୁଇ ଅଂଶ ନେଇ ଗରମ ପାଣି ସହିତ ପିଇଲେ କମର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦୂର ହୁଏ । ଏହିପରି, ଅଭୟା, ନବନୀତ, ଚିନି ଓ ପିପ୍ପଳୀ ମିଶାଇ ଯଦି ପିଆଯାଏ, ତେବେ ଅର୍ଶ ରୋଗ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ । ଆତରୁଶକା ପତ୍ର ଘିଅରେ ହଳକା ଆଗରେ ରାନ୍ଧି ଗୁଣ୍ଡ ପେଷା ତିଆରି କରି ଲଗାଇଲେ ଏହା ଅର୍ଶ ପାଇଁ ଅତି ଉତ୍ତମ ଔଷଧ ଅଟୁଟ ରହିଛି । ଗୁଗୁଳୁ ଓ ତ୍ରିଫଳା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୁଏଥିବା କଢ଼ା ପିଇଲେ ଭଗନ୍ଦର ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ଏହି ସହିତ ଅଜାଜି ଓ ଶୃଙ୍ଗବେର ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୁଏଥିବା ମାଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ଲାଭକାରୀ । ଏହାକୁ ଲୁଣ ସହିତ ମିଶାଇଲେ ମୁତ୍ରକ୍ରିୟା ରୋଗ ଭଲ ହୁଏ, ଯବକ୍ଷାର ଓ ଚିନି ମିଶାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ରୋଗ ଦୂର ହୁଏ । ଏଠି ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଉପାୟ ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି—ଚିତାର ଛାର, ଗୋଧିକା ପ୍ରସ୍ରାବ, ଘୋଡ଼ାର ଝାଗ, ସଉଭାଞ୍ଜନ ଓ ବାସନେତ୍ର ଏମାନଙ୍କୁ ଧୂପ ଭାବରେ ଦେଲେ ବ୍ୟକ୍ତି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୁଏ, ତେଣୁ ମଣିଷଙ୍କୁ ତ ଅଧିକ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବେ । ତିଳ ତେଲରେ ଜଉ ଜଳାଇ କାଳି ତିଆରି କରି ଏହି ତେଲ ଦ୍ୱାରା ଦଗ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତି ଉପଶମ ପାଏ । ଲଜ୍ଜାଳୁ ଓ ଶରପୁଂଖା ଘିଅ ସହିତ ପେଷା କରି ଦଗ୍ଧ ସ୍ଥାନରେ ଲଗାଇଲେ ଦାହ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ଏଠି ଏକ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ—"ଓଁ, ଭଗବତେ ନମଃ! ଠଠ, ଛିନ୍ଦ, ଛିନ୍ଦ, ଜ୍ୱାଲୟ, ଦହ, ଦହ, ହୁଁ ଫଟ୍"। ନିର୍ଗୁଣ୍ଡି ମୂଳ ହାତରେ ବାନ୍ଧିଲେ ତ୍ୱରିତ ଜ୍ୱର ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ସେହିପରି, ଶ୍ଵେତ ଗୁଞ୍ଜା ମୂଳକୁ ସାତ ଭାଗ କରି ହାତରେ ବାନ୍ଧିଲେ ଅର୍ଶ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ । ବିଷ୍ଣୁକ୍ରାନ୍ତାର ମୁତ୍ର ସହିତ ଏହି ମୂଳ ବାନ୍ଧିଲେ ଚୋର ଓ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀରୁ ସୁରକ୍ଷା ମିଳେ । ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡୀ ମୂଳ ସମସ୍ତ କାମ ସିଦ୍ଧ କରେ; ତ୍ରିଫଳା ଚୁରୁଣୀ ଘିଅ ସହିତ ନେଲେ କୁଷ୍ଠ ନଶ୍ଟ ହୁଏ । ପୁନର୍ନଭା, ବିଳ୍ବ, ପିପ୍ପଳୀ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଘିଅ ପିଇଲେ ହିକ୍କା, ଶ୍ୱାସ, କାଶ ଓ ବନ୍ଧ୍ୟା ମହିଳାଙ୍କୁ ସନ୍ତାନ ଦାନ କରେ । ନାରୀବୀଜ ଦୁଧ ଓ ଘିଅରେ ରାନ୍ଧି, ଚିନି ଓ ଘିଅ ମିଶାଇ ଖାଇଲେ ପୁରୁଷର ଶୁକ୍ର ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ । ବିଦଙ୍ଗ, ମଧୁକ, ପଥା, ମାମ୍ସୀ, ସର୍ଜରସ, ହଳଦୀ, ତ୍ରିଫଳା, ଅପାମାର୍ଗ ଓ ମନଶିଳା ଏହି ସମସ୍ତ ଔଷଧ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି । ଉଦୁମ୍ବର ଓ ଧାତକୀ ତିଳ ତେଲରେ ପେଷି, ଯୋନି ଓ ଲିଙ୍ଗରେ ଲଗାଇଲେ ପୁରୁଷ ଓ ସ୍ତ୍ରୀ ଦୁହେଁର ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ିଯାଏ । ଏହି ତେଲ ଲଗାଇ, ଏକ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ—"ନମସ୍କାର ଓ ପ୍ରସନ୍ନତା ଦାତା, ଆକର୍ଷଣ କର, ଆକର୍ଷଣ କର, ଓ ଚମତ୍କାରିଣୀ, ସ୍ୱାହା!" ଏହା ଦ୍ୱାରା ଯୋନି ଓ ଲିଙ୍ଗରେ ବିଶେଷ ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଏ । ପୁନର୍ନଭା, ଅମୃତ, ଦୁର୍ବା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରାବରୁଣୀ ମିଳି ତିଆରି ରସ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି । ଏହି ରସକୁ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ରଖି ଭସ୍ମ କରାଯାଏ; ଏହି ରସକୁ ମଧୁ, ଘିଅ ଓ ଦୁଧ ସହିତ ନେଲେ ବୟସ୍କ ଚମଡ଼ା ଓ ପକା କେଶ ନଶ୍ଟ ହୁଏ । ମଧୁ, ଘିଅ, ଗୁଡ଼, ତାମ୍ବା ଓ କରେଲା ରସ ଜଳାଇଲେ ରୂପା ମିଳେ; ଏଠି ସୁନା ତିଆରି ବିଧି ମଧ୍ୟ କହାଯାଏ । ଧତୂରା ଫୁଲ, ସିସା ଓ ଲଙ୍ଗଳିକା ଟହଳ ଜଳାଇଲେ ସୁନା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ । ଧତୂରା ବୀଜ ତେଲର ଦୀପ ଜଳାଇ ଧ୍ୟାନରେ ବସିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଆକାଶରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରେନି । ମାଟିର ବଳଦକୁ ବେଙ୍ଗ ବାନ୍ଧିଲେ ସେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୁଏ; ଶଂଖ ଭାଗ ଯୋଗ କରି ଧୂପ ଶୁଘେଇଲେ ବେଙ୍ଗ ବଳଦ ପରି ଚିତ୍କାର କରେ ଓ ଚମତ୍କାର ଦେଖାଏ । ରାତିରେ ସରିଷ ତେଲ ଓ ଖାଦ୍ୟୋ ନାମକ ପୋକ ଦ୍ୱାରା ଦୀପ ଜଳାଇଲେ ତାହାର ଆଲୋକ ଅଗ୍ନି ସମ ତୀବ୍ର ହୁଏ । ଚୁଚୁନ୍ଦରୀ ଚୁରୁଣୀ ଜଳାଇ ରୁଦ୍ର ସହିତ ଲଗାଇଲେ ଦାହ ତୁରନ୍ତ ଶମିତ ହୁଏ; ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଲେ କିମ୍ବା ପିଇଲେ ଶାନ୍ତି ମିଳେ । ହାତୀର ମଦ ଆଖିରେ ଲଗାଇଲେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ ଓ ବୀରତା ଅପାର ହୁଏ । ଡୁଣ୍ଡୁଭ ସାପର ଦାନ୍ତ ମୁହଁରେ ଧରି ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ କେବେ ଅସୁବିଧା ହୁଏନି । ମଗର ମାଛର ଆଖି, ଦାନ୍ତ, ହାଡ଼ ଓ ରକ୍ତ ଚର୍ବି ଓ ତେଲ ସହିତ ମିଶାଇ ଲଗାଇଲେ ତିନି ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜଳରେ ରହିପାରିବେ । ମଗର ଆଖି, କଚ୍ଛପ ହୃଦୟ, ଉନ୍ଦୁର ଚର୍ବି ଓ ହାଡ଼, ଶୁଶୁକ ଚର୍ବି ମିଶାଇ ଲଗାଇଲେ ଜଳରେ ଘର ସମ ଅନୁଭୂତି ହୁଏ । ଲୋହା ଚୁରୁଣୀ ଛାଛ ସହିତ ନେଲେ ପାଣ୍ଡୁ ଭଲ ହୁଏ; ତଣ୍ଡୁଳିୟା ଓ ଗୋକ୍ଷୁର ମୂଳ ଦୁଧ ସହିତ ନେଲେ ମଧ୍ୟ ଲାଭ ମିଳିଥାଏ । ପଦ୍ମ ଓ ଏହା ସମ ଗଛର ରସ ନେଲେ ମୁଁହ ରୋଗ ଭଲ ହୁଏ; ଯାତୀ ମୂଳ ଛାଛ ସହିତ ଏବଂ କୋଳା ମୂଳ ନେଲେ ଅଜୀର୍ଣ୍ଣ ଦୂର ହୁଏ । ସତକ୍ର, କୁଶମଳା କିମ୍ବା ମାର୍କଟୀ ମୂଳ, ବକୁଚି ମୂଳ ଟକା ମାଣ୍ଡ ସହିତ ନେଲେ ଦନ୍ତ ରୋଗ ନଶ୍ଟ ହୁଏ । ଇନ୍ଦ୍ରାବରୁଣୀ ମୂଳ ପାଣି ସହିତ ନେଲେ ବିଷ ଦୂର ହୁଏ; କିମ୍ବା ସୁରଭିକା ମୂଳ ପିଇଲେ ଏହିପରି ସମସ୍ତ କ୍ଷତି ନଶ୍ଟ ହୁଏ । ଗୁଞ୍ଜା ଚୁରୁଣୀ ଟକା ମାଣ୍ଡ ସହିତ ମଣ୍ଡିରେ ଲଗାଇଲେ ମଣ୍ଡ ରୋଗ ଭଲ ହୁଏ; ବଳା, ଅତିବଳା, ଯଷ୍ଟି ଚିନି ଓ ମଧୁ ସହିତ ମିଶାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଲାଭକାରୀ । ଏହି ମିଶ୍ରଣ ପିଇଲେ ବନ୍ଧ୍ୟାରେ ଗର୍ଭ ହୁଏ । ଶ୍ଵେତ ଅପରାଜିତା ମୂଳ, ଲମ୍ବ ପିପ୍ପଳୀ ଓ ଶୁଖିଲା ଶୁଂଠି ପେଷି ମଣ୍ଡିରେ ଲଗାଇଲେ ମଣ୍ଡ ବେଦନା ଦୂର ହୁଏ; ନିର୍ଗୁଣ୍ଡି ଟିପ୍ସ ପିଇଲେ ଗଠି ଓ ସ୍ଫୋଟ ଦୂର ହୁଏ । କେତକୀ ପତ୍ରର କ୍ଷାର ଗୁଡ଼ ସହିତ ଖାଇଲେ କିମ୍ବା ଶରପୁଂଖା ଛାଛ ସହିତ ପିଇଲେ ପ୍ଳୀହା ରୋଗ ଭଲ ହୁଏ । ମାତୁଲୁଙ୍ଗ ରସ ଗୁଡ଼ ଓ ଘିଅ ସହିତ ନେଲେ ବାୟୁ ଓ ପିତ୍ତ ଜନିତ ବେଦନା ଦୂର ହୁଏ; ଶୁଖିଲା ଶୁଂଠି, କଳା ଲୁଣ ଓ ହିଙ୍ଗ ନେଲେ ହୃଦ୍ରୋଗ ଭଲ ହୁଏ । ଏହିପରି ବିଭିନ୍ନ ଔଷଧ ଓ ମନ୍ତ୍ର ଉପାୟ ବିବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇ ଶେଷରେ ଗରୁଡ଼ ପୁରାଣର ମହତ୍ୱ ଉଲ୍ଲେଖ ହୁଏ ।