ଏକ ସମୟର କଥା, ବିଭିନ୍ନ ରୋଗ ଓ ବ୍ୟାଧିରେ ପୀଡ଼ିତ ଲୋକମାନେ ଉପଚାର ପାଇଁ ଦେବତାଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ । ସେତେବେଳେ ଜ୍ଞାନୀ ଋଷି ଏବଂ ଆୟୁର୍ବେଦ ଚିକିତ୍ସକମାନେ ଏହିପରି ଅନେକ ଔଷଧ ଓ ଉପାୟ କଥା କହିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଔଷଧ ନିଶ୍ଚିତ ରୋଗର ନିବାରଣ ପାଇଁ ପ୍ରୟୋଜ୍ୟ ଥିଲା । ଏଠାରେ କହାଯାଉଛି, ଯଦି ଆଶ୍ୱଗନ୍ଧା ଓ ଅଭୟାକୁ ପାଣି ସହିତ ପିଇବାଯାଏ, ତେବେ ରକ୍ତସ୍ରାବ ରୋଗ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନାଶ ହୁଏ । ଏହି ବିଷୟରେ ଆଉ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ରହିନାହିଁ । ଏହିପରି, ହରିତକୀ ଓ କୁଷ୍ଠକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରି ମୁହଁରେ ଭରି, ତା’ପରେ ଢଣ୍ଡା ପାଣି ପିଲେ, ସମସ୍ତ ବାନ୍ତି ରୋଗ ରୋକାଯାଏ । ଗୁଡ଼ୁଚି, ପଦ୍ମକ, ଅରିଷ୍ଟ, ଧାନ୍ୟକ ଓ ରକ୍ତଚନ୍ଦନ ମିଶିତ ଏକ ଔଷଧ ପିତ୍ତ-କଫ ଜନିତ ଜ୍ୱର, ବାନ୍ତି, ଜଳନା, ତିରିକ୍ଷା ଦୂର କରେ ଓ ଜଠରାଗ୍ନିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରେ । ଯଦି କାହାର ଜ୍ୱର ହୁଏ, ସେ କାନରେ ଶଂଖପୁଷ୍ପୀ ବାନ୍ଧି ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଜ୍ୱର ଶାନ୍ତ ହୁଏ— “ଓଁ ଜମ୍ଭିନି ସ୍ତମ୍ଭିନି, ବିମୂଢ଼ କର ଏହି ସମସ୍ତ ରୋଗକୁ ମୋ ପାଇଁ, ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଠଠ, ବିମୂଢ଼ କର, ଫଟ୍।” ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଏକ ଫୁଲ ଉପରେ ୧୦୮ ଥର ପଢ଼ି, ତାହାକୁ ନଖରେ ଛୁଇଁଲେ, ଚତୁର୍ଥ-ଦିନୀ ଜ୍ୱର, ରୁଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜ୍ୱର ମଧ୍ୟ ଦୂର ହୁଏ । ଏହିପରି, ଜାମୁ ଫଳ, ହଳଦୀ ଓ ସାପର ଚାମ ଦ୍ୱାରା ଧୂପ କଲେ ସମସ୍ତ ଜ୍ୱର, ବିଶେଷକରି ଚତୁର୍ଥ-ଦିନୀ ଜ୍ୱର ଦୂର ହୁଏ । କରବୀର, ଭ୍ରିଙ୍ଗାପତ୍ର, ଲୁଣ ଓ କୁଷ୍ଠକର୍କଟାକୁ ଚାରିଗୁଣ ପିଶାବରେ ରନ୍ଧି ତାହାର ତେଲ ଲଗାଇଲେ, ଏକ୍ଜିମା, ଖୁଜୁଲି, କୁଷ୍ଠ ଓ ଘାଉ ନିବାରଣ ହୁଏ । ପିପ୍ପଳୀକୁ ମଧୁ ସହିତ ପିଇବା ଓ ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବାଦ୍ୱାରା ପ୍ଳୀହା ନାଶ ହୁଏ, ଓ ଏହିପରି ସୁରଣା ବ୍ୟବହାର କଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଲାଭ ମିଳେ । ପିପ୍ପଳୀ ଓ ହଳଦୀକୁ ଗାଈର ମୁତ୍ର ସହିତ ମିଶାଇ ମলଦ୍ୱାରେ ଲଗାଇଲେ, ଅର୍ଶ ଦୂର ହୁଏ । ଛାଗଳୀ ଦୁଧ ଓ ତରକାରି ଆଦା ପିଇଲେ, ପ୍ଳୀହା ରୋଗ ନାଶ ହୁଏ; ସିନ୍ଧୁ ଲୁଣ, ବିଦଙ୍ଗ, ସୋମରାଜି ଓ ସରିଷା ମଧ୍ୟ ଏହି କାମରେ ସାର୍ଥକ । ଦୁଇ ଭାଗ ହଳଦୀ ଓ ବିଷକୁ ଗାଈର ମୁତ୍ର ସହିତ ଘସି ଲଗାଇଲେ କୁଷ୍ଠ ନାଶ ହୁଏ, ନିମ୍ବ ପତ୍ର ଆଦି ବ୍ୟବହାର କଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଲାଭ ମିଳେ । ହଳଦୀ, କଦଳୀ ଗଛର ଗୁଡ଼ି, କ୍ଷାର ଚକ୍କି ଲଗାଇଲେ ଶ୍ୱେତ ପ୍ରମେହ ଦୂର ହୁଏ; ଏହି ଚୁର୍ଣ୍ଣର ଏକ ଭାଗ ଓ ପଥ୍ୟା ଦୁଇ ଭାଗ ମିଶାଇ ଗରମ ପାଣି ସହିତ ପିଲେ, କମର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦୂର ହୁଏ । ଅଭୟା, ନବନୀତ, ଚିନି ଓ ପିପ୍ପଳୀକୁ ପିଇଲେ ଅର୍ଶ ନିବାରଣ ହୁଏ । ଅତରୁଷକ ପତ୍ର ଘିଅରେ ମାଉଁରେ ଧୀମେ ଆଗିରେ ରନ୍ଧି, ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରି ଲଗାଇଲେ ଅର୍ଶ ଶାନ୍ତ ହୁଏ । ଗୁଗୁଳୁ ଓ ତ୍ରିଫଳା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କଢ଼ା ପିଇଲେ ଭଗନ୍ଦର ନାଶ ହୁଏ; ଏହା ସହିତ ଆଜାଜି ଓ ଆଦା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଖିଚୁଡି ମଧ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ । ଲୁଣ ମିଶାଇ ଏହି ଖିଚୁଡି ଦେଲେ ମୁତ୍ରକ୍ରିୟା ସମସ୍ୟା ଦୂର ହୁଏ; ଯବକ୍ଷାର ଓ ଚିନି ମଧ୍ୟ ଏହି ରୋଗ ଦୂର କରେ । ଚିତାଭସ୍ମ, ଗରୁଡ଼ିଆ ପିଟିକା, ଘୋଡ଼ାର ଫେନ, ସୋଭାଞ୍ଜନା ଓ ବାସନେତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଧୂପ କଲେ, ଏହି ଲୋକ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୁଏ; ମଣିଷ ତ କଥା ହିଁ ଅଟୁଟ । ତିଳ ତେଲରେ ଜଉ ପୁଡ଼ି ମାଷି ତିଆରି କରି, ଏହା ଲଗାଇଲେ ଓ ତେଲ ମିଶାଇଲେ, ଅଗ୍ନିଦାହ ପୀଡ଼ିତ ବ୍ୟକ୍ତି ସୁସ୍ଥ ହୁଏ । ଲଜ୍ଜାଳୁ ଓ ଶରପୁଂଖା ଘିଅ ସହିତ ଲେପ କଲେ ଦାହ ନାଶ ହୁଏ; ଏହିପରି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଦାହ ଶାନ୍ତ ହୁଏ । ନିର୍ଗୁଣ୍ଡୀ ମୂଳ ହାତରେ ବାନ୍ଧିଲେ ତୁରନ୍ତ ଜ୍ୱର ଦୂର ହୁଏ; ଧଳା ଗୁଞ୍ଜା ମୂଳ ସାତ ଭାଗ କରି ହାତରେ ବାନ୍ଧିଲେ ଅର୍ଶ ନାଶ ହୁଏ, ନିଶ୍ଚୟ । ବିଷ୍ଣୁକ୍ରାନ୍ତା ମୁତ୍ର ସହିତ ବ୍ୟବହାର କଲେ ଚୋର ଓ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ରୁଦ୍ଧ ହୁଏ । ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡୀ ମୂଳ ସମସ୍ତ କାମ ସିଦ୍ଧ କରେ; ତ୍ରିଫଳା ଚୁର୍ଣ୍ଣ ଘିଅ ସହିତ ନେଲେ କୁଷ୍ଠ ଦୂର ହୁଏ । ପୁନର୍ଣ୍ଣଭା, ବିଲ୍ବ, ପିପ୍ପଳୀ ଘିଅରେ ରନ୍ଧି ପିଇଲେ ହିଚକି, ଶ୍ୱାସ, କାସ ଦୂର ହୁଏ ଓ ନାରୀମାନେ ଗର୍ଭଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି । ନାରୀବୀଜ କୁ ଦୁଧ ଓ ଘିଅରେ ରନ୍ଧି, ଚିନି ଓ ଘିଅ ମିଶାଇ ଭୋଜନ କଲେ ଶୁକ୍ର ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ । ବିଦଙ୍ଗ, ମଧୁକ, ପଥା, ମାଂସୀ, ସର୍ଜରସ, ହଳଦୀ, ତ୍ରିଫଳା, ଅପାମାର୍ଗ, ମନଶିଳା ଓ ଉଦୁମ୍ବର, ଧାତକୀକୁ ତିଳ ତେଲରେ ଘସି ଯୋନି ଓ ଲିଙ୍ଗରେ ଲଗାଇଲେ ଦମ୍ପତି ମଧ୍ୟରେ ଅନନ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ ହୁଏ । ଏହି ତେଲ ଲଗେଇ, "ଓଁ, ଭଗବାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଦାତା, ଆକର୍ଷକ, ଆକର୍ଷିତ କର, ସ୍ୱାହା!" ଏହିପରି ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଏ । ପୁନର୍ଣ୍ଣଭା, ଅମୃତ, ଦୁର୍ବା, ସୁନା, ଇନ୍ଦ୍ରାବରୁଣୀ—ଏହି ଗୁଡ଼ିକର ଚେନା ଚାପି ରସ ତିଆରି କରି, ମଧୁ, ଘିଅ, ଦୁଧ ସହିତ ନେଲେ ଚର୍ମର ଛାଲି, ପାକା ଚୁଲ ଦୂର ହୁଏ । ମଧୁ, ଘିଅ, ଗୁଡ଼, ତାମ୍ର ଓ କରେଲାର ରସ ଜଳାଇଲେ ଚାନ୍ଦି ମିଳେ; ଏବେ ସୁଣ ତିଆରି ପ୍ରକ୍ରିୟା । ଧତୂରା ଫୁଲ ଓ ସିସା, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଏକ ପଳା ଓ ଲଙ୍ଗଳିକା ଶାଖ ଜଳାଇଲେ ସୁନା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ । ଧତୂରା ବୀଜ ତେଲର ଦୀପ ଜଳିଲେ, ଧ୍ୟାନରତ ବ୍ୟକ୍ତି ଆକାଶରେ ବସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ । ବେଲ ମାଟିର ଏକ ବଢ଼ିଆରେ ବାଙ୍କୁ ଆଟକାଇଲେ, ତା’ପରେ ଶଂଖ ଭାଗ ଯୋଗ କରି ଧୂପ ଦେଲେ, ବଢ଼ିଆ ପ୍ରଭାବରେ କ୍ରିୟା କରି ଚମତ୍କାର ଘଟାଏ । ରାତିରେ ସରିଷା ତେଲ ଓ ଖାଦ୍ୟୋ ନାମକ ପୋକ ଦ୍ୱାରା ଦୀପ ଜଳାଇଲେ, ଏହାର ଆଲୋକ ଅଗ୍ନିପରି ତୀବ୍ର ହୁଏ । ଚୁଚୁନ୍ଦରୀ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ଜଳାଇ ରୁଦ୍ର ସହ ଲଗାଇଲେ, ଦାହ ତୁରନ୍ତ ଶାନ୍ତ ହୁଏ; ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଲେ ଓ ପିଇଲେ ଶାନ୍ତି ମିଳେ । ହାତୀର ମଦ ଦ୍ୱାରା ଆଖି ଚର୍ମ ଲଗାଇଲେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସାହସ ମିଳେ । ଡୁଣ୍ଡୁଭ ସାପର ଦାନ୍ତ ମୁହଁରେ ଧରି ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସେଠାରେ ଅସୁବିଧା ବିନା ଥାଇପାରିବେ । ମଗର ଆଖି, ଦାତ, ହାଡ଼ି, ରକ୍ତ ଓ ଚର୍ବି ତେଲରେ ମିଶାଇ ଲଗାଇଲେ, ତିନି ଦିନ ଜଳରେ ରହିପାରିବେ । ମଗର ଆଖି, କଛୁଆ ହୃଦୟ, ଉଁଦୁକା ଚର୍ବି ଓ ହାଡ଼ି, ଶୁଶୁକ ଚର୍ବି ମିଶାଇ ଲଗାଇଲେ, ଜଳରେ ଘର ପରି ରହିପାରିବେ ।