ଏକ ସମୟର କଥା, ଶିବଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ପ୍ରାଚୀନ ଋଷିମାନେ ଶରୀର ଓ ମନର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ନିଜ ଜ୍ଞାନ ଓ ଔଷଧ ଶାସ୍ତ୍ରର ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟ ଦେଖାଇଥିଲେ। ଏହି ଉପାୟଗୁଡିକ ଶୁଣିବା ପାଇଁ ଏକ ଶିଷ୍ୟ ଆଗ୍ରହ କରିଲା, ତେଣୁ ଋଷି ନିଜ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉପାୟ ଦୟାପୂର୍ବକ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଲେ। ପ୍ରଥମେ, ଋଷି କହିଲେ – ଠଣ୍ଡା ପାଣି ଦେଇ ଯେଉଁ ଔଷଧ ଲଗାଯିବା, ତାହା ଜ୍ୱର ଓ ରକ୍ତର ଉତ୍ତାପ ଦୂର କରିବାରେ ବହୁତ କାମ କରେ। ଶ୍ରୀକଶୈଳ, ମନ୍ଥା, ଶୁଖିଲା ଅଦା, ପାପନା, ଭେଦକା, ସୌବଞ୍ଜନ, ଗୋକ୍ଷୁରା, ବରୁଣା କଠ – ଏହି ଗଛମୂଳ ଓ ଜଳ ଏକସାଥି ଫୋକି ତାହାରେ ହିଙ୍ଗ ଓ ବାଉଲି ଚୁନ ମିଶାଇ ପିଲେ, ତେଣୁ ବାତ ଦୋଷ ଦୂର ହେବା। ପିପ୍ପଳୀ, ତାହାର ମୂଳ ଓ ଭଲ୍ଲାତକା ଜଳରେ ଫୋକି ପିଲେ, ତେଣୁ ଭୟଙ୍କର ପେଟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦୂର ହେଉଥାଏ। ଅଶ୍ୱଗନ୍ଧା ମୂଳ, ପାହାଡ଼ ମାଟି ସହିତ ମିଶାଇ ଲଗାଇଲେ, ଉରୁର ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗ ଶାନ୍ତ ହୁଏ। ବୃହତୀ ମୂଳ ଜଳରେ ଚେନ୍ତି ପିଲେ, ବାତ ଦୋଷ ଭଙ୍ଗ ହୁଏ। ତାଜା ତଗରା ମୂଳ ଚାସ ଦହି ସହ ଦିଅ, ଝିଞ୍ଝିନି ବାତ ଦୂର କରେ; ଏହି ଉପାୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦୂର କରିବା ପରି। ଅସ୍ଥି ମିଳନ ପାଇଁ ଏହି ମୂଳ ଖାଦ୍ୟ ଓ ମାଂସ ରସ ସହ ଦିଅ; ବାତ ଦୋଷ ଓ ଅସ୍ଥି ଭଙ୍ଗ ଦୂର ହୁଏ। ଘିଅ ଲଗାଇ ଶୁଖିଲାଯିବା, ମେଉଁ ଦୁଧ ସହ ମିଶାଇ ଚେନ୍ତି ଚର୍ମରେ ଲଗାଇଲେ ପାଦ ଫୁଲା ଶାନ୍ତ ହୁଏ। ମଧୁ, ଘିଅ, ହିମାଳୟ ଲୁଣ, ମାଉଁ ମୋମ, ଗୁଡ଼, ଗୁଗୁଳୁ, ସର୍ଜ ରସ ସହ ମିଶାଇ ଲଗାଇଲେ ତଳପତ୍ର ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ। ପାଦ ରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତେଲ ଲଗାଇ ଧୂଆଁ ନଥିବା ଅଗ୍ନିରେ ଗରମ କରି ମାଟି ଦେଇ ଚେନ୍ତିଲେ, ପାଦ ବଳିଶାଳ ହୁଏ। ସର୍ଜରସ, ସିକ୍ଥକା, ଜିରା, ହରିତକୀ ଘିଅରେ ଚେନ୍ତି ଲଗାଇଲେ ଦାହ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦୂର ହୁଏ। ତିଳ ତେଲ ଅଗ୍ନିରେ ଜଳି ବାଉଲି ଭସ୍ମ ଦେଇ ପ୍ରୟୋଗ କରିଲେ ଦାହ ଦୂର ହୁଏ। ତାଜା ମହିଷ ଘିଅ, ଜଳି ଚେନ୍ତି ତିଳ ଓ ଭଲ୍ଲାତକା ନାକରେ ଲଗାଇଲେ ଘାଓ ଓ ମୁଣ୍ଡ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦୂର ହୁଏ। କାପୁର ଓ ଗାଁ ଘିଅ ଦେଇ ଚେନ୍ତି ଘାଓ ଲଗାଇଲେ, ବା ଅସ୍ତ୍ର ଘାଓ ରେ ରଖିଲେ, ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ପକା ଦୂର ହୁଏ। ଆମ୍ବ ମୂଳ ରସ ଦେଇ ଅସ୍ତ୍ର ଘାଓ ରେ ଭରି ଘିଅରେ ଧୋଇଲେ, ଘାଓ ଶୁଧ୍ଧ ହୁଏ। ଶରପୁଂଖା, ଲଜ୍ଜାଲୁକା, ପଥା ମୂଳ ଜଳରେ ଚେନ୍ତି ପ୍ରୟୋଗ କରିଲେ ଅସ୍ତ୍ର ଘାଓ ଶାନ୍ତ ହୁଏ। କାକଜଙ୍ଘା ମୂଳ ତିନି ରାତି ଶୁଖିଲାଯିବା ଘାଓରେ ଦେଲେ, ଘାଓର ପକା ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦୂର ହୁଏ, ଶୁଖିଯିବା ଶୁରୁ ହୁଏ। ତିଳ ତେଲ ଅପାମାର୍ଗ ମୂଳ ଓ ଜଳ ସହ ମିଶାଇ ଚେନ୍ତିଲେ ଘାଓର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଶାନ୍ତ ହୁଏ। ଅଭୟା, ହିମାଳୟ ଲୁଣ, ଶୁଖିଲା ଅଦା ଚେନ୍ତି ଜଳ ସହ ଦେଲେ ଅଜୀର୍ଣ୍ଣ ଦୂର ହୁଏ। ନିମ ମୂଳ କମରେ ବାନ୍ଧିଲେ ଚକ୍ଷୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦୂର ହୁଏ; ଶଣା ମୂଳ ପାନ ସହ ଜଳି ଦେଲେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଶାନ୍ତ ହୁଏ। ହଳଦୀ ଚାସି, ଶ୍ୱେତ ତିପା ମୂଳ ଓ ମାତୁଲୁଙ୍ଗ ମାଞ୍ଜିର ଚେନ୍ତି ସପ୍ତ ଦିନ ଦେଲେ ଶରୀର ସ୍ୱସ୍ଥ ହୁଏ। ଶ୍ୱେତ ଅପରାଜିତା ପତ୍ର ନିମ ରସ ସହ ନାକରେ ଦେଲେ, ଡାକିନୀ, ମାତୃ, ବ୍ରାହ୍ମରାକ୍ଷସା ଭେତି ଦୂର ହୁଏ; ମଧୁ ସହ ଦେଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଶ୍ୱେତ ଜୟନ୍ତୀ ମୂଳ ପୁଷ୍ୟା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ନେଇ, ଶ୍ୱେତ ଅପରାଜିତା ଓ ଚିତ୍ରକ ମୂଳ ଦେଇ ଗୋଳି ବନେଇ ଏକ ନାରୀ ଉପରେ ତିଳକା ଦେଲେ, ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଆସିଯିବେ। ପିପ୍ପଳୀ, ଲୋହା ଭସ୍ମ, ଶୁଖିଲା ଅଦା, ଆମଳକୀ, ହିମାଳୟ ଲୁଣ, ଶର୍କରା – ଏହି ଉପାୟ ଦେଇ ଏକ ଅଣ୍ଡ ଆକାରର ଗୋଳି ସପ୍ତ ଦିନ ଦେଲେ, ପୁରୁଷ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଏ, ଦୁଇ ଶତ ବର୍ଷ ଜୀବନ ହୁଏ; "ଓଁ ଠ ଠ ଠ" ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ ଏହି ସମସ୍ତ ଅଭିକାମନା ପୂରଣ ହୁଏ। କାକର ଘର ନେଇ ଜଳି ତାହାର ଭସ୍ମ ଛତା ତଳେ ମୁଣ୍ଡରେ ରଖିଲେ, ଏହି ଉପାୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଦୂର କରେ। ତାଳପତ୍ରରେ ଜଙ୍ଗଲ ଉଠିର ଚର୍ମ ଉପରେ ପକା କାକ ର ରକ୍ତ ଦେଇ ତାହାର ନାମ ଲେଖି ଶିବଙ୍କ ନାମ ଦେଇ ଛାଡ଼ିଲେ, ନାରୀ ପୁରୁଷ ଦୁଇଜଣା କାକ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ଷିତ ହୁଏ। ଚିନି, ମଧୁ, ଗାଁ ଦୁଧ, ତିଳ, ଗୋକ୍ଷୁରା ମିଶାଇ ଦିଅ, ଶତ୍ରୁ ଦୂର ହୁଏ; ଏହା ଏକ ନିଷ୍କାସନ ଉପାୟ। ଶତ୍ରୁତା ଚାହିଲେ, ଉଲ୍ଲୁ ର ରକ୍ତ, କାଳା କାକ ର ରକ୍ତ ଓ ବିଲ୍ବ ଫଳ ଦେଇ ଦୁଇ ଜଣ ନାମ ଅଗ୍ନିରେ ଦିଅ, ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଦ୍ୱେଷ ହୁଏ। ରୋହୁ ମାଛ ମାଂସ ଭାଲୁ ଦୁଧ ଓ ତେଲ ସହ ମସାଜ କରିଲେ ରୋଗ ନିବାରଣ ହୁଏ; ଚନ୍ଦନ ଜଳରେ ଧୋଇଲେ ଚୁଲ୍ ପୁନଃ ଉଗୁଏ। ଲଙ୍ଗାଳି ମୂଳ ହାତରେ ନେଇ ଶରୀରରେ ଲଗାଇଲେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଅଭିମାନ ଦୂର ହୁଏ। ମୟୂର ରକ୍ତ ଦେଇ ଜୀବନ ନେଇ ଯାଉଥିବା ସାପ ଓ ତାପ ରେ ଲଗିଥିବା ସାପ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ। ସାପ କିମ୍ବା ଅଜଗର ଦେହ କ୍ରିୟା କାଳ ଅଗ୍ନିରେ ଜଳି ତାହାର ଭସ୍ମ ଶତ୍ରୁ ସମ୍ମୁଖରେ ଫିଙ୍ଗିଲେ, ଶତ୍ରୁ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଏହି ଉପାୟ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସହ କରିଲେ – "ଓଁ ଠ ଠ ଠ, ଆସ ଓ ସାପ, ଆସ! ସ୍ୱାହା। ଓଁ, ପେଟକୁ ରକ୍ଷା କର, ରକ୍ଷା କର, ରକ୍ଷା କର! ସ୍ୱାହା।" – ଶତ୍ରୁ ବିନାଶ ହୁଏ। ପୁଷ୍ୟା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ସୁଦର୍ଶନ ପକ୍ଷୀ ମଳ ନେଇ ଘର ମଧ୍ୟରେ ରଖିଲେ, ସାପ ଏଠାକୁ ଆସିବେ ନାହିଁ। ଅର୍କ ମୂଳର ଦିଆ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଗ୍ନିରେ ଜଳି ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ତେଲ ଦେଇ ଚେନ୍ତିଲେ, ପଥରେ ସାପ ଦୂର ହୁଏ। ବିଲେଇ ମଳ ହରିତାଳ ଦେଇ ମେଉଁ ମୁତ୍ର ଦେଇ ଚେନ୍ତି ମାଉଁ ଉପରେ ଲଗାଇଲେ, ଏକ ମାଉଁ ଅନ୍ୟ ମାଉଁ ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଏଭଳି ଋଷି ନିଜ ଜ୍ଞାନ ଓ ଶିବଙ୍କ ଦୟାରେ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରକୃତି ଓ ଔଷଧ ଉପାୟର ଶିକ୍ଷା ଦେଲେ, ଯାହା ଶରୀର ଓ ମନର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବାରେ ଅପୂର୍ବ।