ଏକ ସମୟରେ ଭଗବତଙ୍କ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ନେହଭରିତ ଉପଦେଶ ଦେଇ କହିଲେ, “ଶିବ, ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦୁର୍ଲଭ ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ତିବ୍ର ପିତ୍ତ ଜ୍ୱର ନିବାରଣ ପାଇଁ ଉପାୟ କୁହିବି। ଏହି ଘୃତ ଶୁଖିଲା ଅଦା, ପର୍ପଟା, ମୁଷ୍ଟା, ବାଳା, କୋଶୀରା ଓ ଚନ୍ଦନରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ। ଏହା ଚିକିତ୍ସାରେ ଉତ୍ତମ, ଏବଂ ଜ୍ୱର ଦୂର କରେ। ଏକ ଦ୍ୱାରା ଘୃତ, ଶୁଖିଲା ଅଦା ଓ ଦୁରାଲଭା ଦେଇ କଫ ଜ୍ୱର ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ; ବାଳା ଦେଇ ଏହା ସମସ୍ତ ଜ୍ୱର ସାରିଯାଏ, ବିଶେଷ କରି ଶୁଖିଲା ଅଦା ଓ ପର୍ପଟା ସହିତ ଦେଲେ। ପିତ୍ତ ଜ୍ୱର ପାଇଁ କିରାତତିକ୍ତ, ନାରୀ, ଗୁଡୁଚୀ, ଶୁଖିଲା ଅଦା ଓ ମୁଷ୍ଟା ଦେଇ ଏକ ଉତ୍ତମ ଉପାୟ ତିଆରି କରାଯାଏ। ଉଚ୍ଚ ଜ୍ୱର ପାଇଁ ବାଳା, କୋଶୀରା, ପାଠା, କଣ୍ଟକାରିକା, ମୁଷ୍ଟା ଓ ସୁରଦାରୁ ଦେଇ ଏକ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କରାଯାଏ। ଧନ୍ୟାକ, ନିମ୍ବ ଓ ମୁଷ୍ଟା ମଧୁ ସହିତ, କିମ୍ବା ପଟୋଲା ପତ୍ର, ଗୁଡୁଚୀ ଓ ତ୍ରିଫଳା ସହିତ ମିଶାଇ ଦେଲେ ଉପକୃତ ହୁଏ, ଶିବ। ଏହି ଦ୍ୱାରା ପାନ କଲେ ସମସ୍ତ ଜ୍ୱର ଦୂର ହୁଏ, ଭୋକ ବଢ଼େ, ଓ ଭାତ ରୋଗ ଶମିତ ହୁଏ; ଏହି ଦ୍ୱାରା ହରୀତକୀ, ପିପ୍ପଳୀ, ଆମଳକୀ ଓ ଚିତ୍ରକରେ ତିଆରି ହୁଏ। ଧନ୍ୟାକ, କୋଶୀରା, ପର୍ପଟା, ଆମଳକୀ, ଗୁଡୁଚୀ ମଧୁ ଓ ଚନ୍ଦନ ସହିତ ଦେଇ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କିମ୍ବା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କରାଯାଏ। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଉପାୟ କୁହିବି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜ୍ୱର ଦୂର କରେ ଓ ତିନି ଦୋଷ ସମତୁଳିତ କରେ: ହରିଦ୍ରା, ନିମ୍ବ, ତ୍ରିଫଳା, ମୁଷ୍ଟା ଓ ଦେବଦାରୁ। ପଟୋଲା ଓ ତାହାର ପତ୍ର ସହିତ କଟୁରୋହିଣୀ ଦେଇ ଏକ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କରି ପାନ କଲେ ତିନି ଦୋଷ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ଜ୍ୱର ଦୂର ହୁଏ। କଣ୍ଟକାରିକା, ଶୁଖିଲା ଅଦା, ଗୁଡୁଚୀ ଓ ପୁଷ୍କର ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଇ ଏକ ଉପାୟ ତିଆରି କରି, ନାଗବାଳା ଚୂର୍ଣ୍ଣ ସହିତ ନେଲେ ଶ୍ୱାସ, କାଶ ଓ ଏହିପରି ରୋଗ ଦୂର ହୁଏ। କଫ ଓ ଭାତ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ଜ୍ୱରରେ, ବିଶ୍ୱପର୍ପଟା, କୋଶୀରା, ମୁଷ୍ଟା ଓ ଚନ୍ଦନ ସହିତ ଉଷ୍ଣ ଜଳ ପାନ କରାଯାଏ। କିମ୍ବା ଏକଦମ ଶୀତଳ ଜଳ ଦେଲେ ତ୍ରିଷ୍ଣା, ବମି, ଜ୍ୱର ଓ ଜ୍ୱାଳା ଶମିତ ହୁଏ; ଭାତ ଜ୍ୱର ପାଇଁ ବିଲ୍ବା ଆଦି ପାଞ୍ଚ ମୂଳର ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଏ। ପିପ୍ପଳୀ ମୂଳ, ଗୁଡୁଚୀ ଓ ବିଶ୍ୱଭେଷଜ ଦେଇ ଏକ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କରି, ଭାତ ଜ୍ୱରରେ ଦେଲେ ଉତ୍ତମ ପ୍ରଭାବ ମିଳେ। ପର୍ପଟା ଓ ନିମ୍ବ ଦ୍ୱାରା ମଧୁ ସହିତ ଏକ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କରି ପିତ୍ତ ଜ୍ୱର ଦୂର କରାଯାଏ; ଏହି ଉପାୟ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ତିଆରି କଲେ ମଧ୍ୟ ଏହିର ଶକ୍ତି ହାରାଏ ନାହିଁ। ଲୋହା ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ପାଦ କିମ୍ବା ମାଥାରେ ଦାଗି, ପାଠା, ପର୍ପଟା, ବିଶାଳା, ତ୍ରିଫଳା, ତ୍ରିବୃତ ଓ ଦୁଧର ଦ୍ୱାରା ଏକ ଉପାୟ ତିଆରି କରି ପାନ କଲେ ସମସ୍ତ ଜ୍ୱର ପାଇଁ ଶୋଧନ ହୁଏ। ଏହି ଚିକିତ୍ସା ବିବରଣୀ ପରେ, ଭଗବାନ ଏକ ଅନ୍ୟ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ କରି କହିଲେ: “ଯେଉଁ ଜଣ ବାଳ ହେବାରୁ ଦୁଃଖିତ, ସେ ହାତୀ ଦାନ୍ତ ଜଳି ଗୋଧିକା ରସ ଓ ଦୁଧର କଜଳ ମିଶାଇ ଲଗାଇଲେ, ସାତ ରାତି ପରେ ଶୁଭ କେଶ ଉଗି ଆସେ। ଭୃଙ୍ଗରାଜ ରସ ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଭାଗ ନେଇ ତିଆରି ତେଲ ଗୁଞ୍ଜା ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଇ ମିଶାଇଲେ କେଶ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ। ଏହି ଉପାୟରେ ଏଲାଚି, ମାଂସୀ, କୁଷ୍ଠ ଓ ଉରା ମିଶାଇ ମାଲିଶ କଲେ, କିମ୍ବା ଗୁଞ୍ଜା ଫଳ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଲଗାଇଲେ, ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣରେ ହୋଇଥିବା ବାଳ ଦୂର ହୁଏ। ଆମ୍ବ ଗୁଟି ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଲଗାଇଲେ କେଶ ସୂକ୍ଷ୍ମ ହୁଏ; କରଞ୍ଜ, ଆମଳକୀ, ଘୃତକୁମାରୀ ଓ ଲାକ୍ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଲଗାଇଲେ କେଶ ଲାଲି ଦୂର ହୁଏ। ଆମ୍ବ ଗୁଟି ମଧ୍ୟ ଓ ଆମଳକୀ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଲଗାଇଲେ କେଶ ମଜବୁତ, ଘନ, ଲମ୍ବା, ତେଳା ଓ ଅପତିତ ହୁଏ। ବିଡ଼ଙ୍ଗ, ଗନ୍ଧପାଷାଣ ଓ ଚାରି ଗୁଣା ଗଉମୂତ୍ର ଦେଇ ତିଆରି ତେଲ କିମ୍ବା ମନସା ପାଷାଣ ଦେଇ ତିଆରି କଲେ ଉତ୍ତମ ଫଳ ମିଳେ। ଏହି ତେଲ ମାଲିଶ କଲେ ଚୁଇଁ ଓ ନିଟ୍ ନିଶ୍ଚୟ ଦୂର ହୁଏ; ନବ ଜଳି ଶଙ୍ଖ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ତାଲା ଚୂର୍ଣ୍ଣ ସହିତ ଲଗାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଫଳ ମିଳେ। ବୃଙ୍ଗରାଜ, ଲୋହ ଚୂର୍ଣ୍ଣ, ତ୍ରିଫଳା ଓ ବୀଜପୂରକ ଦେଇ କେଶ ମ୍ରଦୁ ଓ ଗଭୀର କଳା ହୁଏ। ନୀଳ ଓ କରବୀରା ଗୁଡ଼ି ଦେଇ ଗୁଡ଼ ଦେଇ ରନ୍ଧି, ଏହି ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଲଗାଇଲେ ପକ୍କା କେଶ କଳା ହୁଏ। ଆମ୍ବ ଗୁଟି ମଧ୍ୟ, ତ୍ରିଫଳା, ନୀଳ, ବୃଙ୍ଗରାଜ, ପୁରୁଣା ଲୋହ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଖଟା ମାଣ୍ଡ ଦେଇ କେଶ କଳା ହୁଏ। ଚକ୍ରମର୍ଦ୍ଦ ବୀଜ, କୁଷ୍ଠ ଓ ଏରଣ୍ଡ ମୂଳ ଖଟା ମାଣ୍ଡ ସହିତ ଘସି ଲଗାଇଲେ ମୁଣ୍ଡ ରୋଗ ଶମିତ ହୁଏ। ରକ୍ତ ଲୁଣ, ବଚା, ହିଙ୍ଗ, କୁଷ୍ଠ, ନାଗେଶ୍ବର, ଶତପୁଷ୍ପା, ଦେବଦାରୁ ଦେଇ ତେଲ ତିଆରି କରାଯାଏ। ଗୋପୁରୀ ରସ ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଭାଗ ମିଶାଇ କାନରେ ଲଗାଇଲେ ତୀବ୍ର କାନ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦୂର ହୁଏ। ମେଢ଼ ମୂତ୍ର ଓ ରକ୍ତ ଲୁଣ କାନରେ ଭରିଲେ କୀଟ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଓ ପୁସ୍ ଦୂର ହୁଏ। ଯାସ୍ମିନ ପ୍ରସ୍ତର ରସ କିମ୍ବା ଗଉ ଜଳ କାନରେ ଭରିଲେ ପୁସ୍ ନିଷ୍ପତ୍ତି ହୁଏ। କୁଷ୍ଠ, କଳା ଚଣା, ପିପ୍ପଳୀ, ଟାଗରା, ମଧୁ, ପିପ୍ପଳୀ, ଅପାମାର୍ଗ, ଅଶ୍ୱଗନ୍ଧା, ବୃହତୀ, ଶ୍ୱେତ ତିସି ଦିଆଯାଏ। ଯବ, ତିଲ ଓ ରକ୍ତ ଲୁଣ ମାଲିଶ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ; ଲିଙ୍ଗ, ହାତ ଓ ଅସ୍ତନ ଉପରେ ଲଗାଇଲେ ଏହି ଅଂଶର ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ; ତିକ୍ତ ତେଲ, ଭଲାତକ, ବୃହତୀ ଓ ଦାନା ଦେଇ ମିଶାଇ ତିଆରି କରାଯାଏ। ଏହି ଚିକିତ୍ସା ଦେଇ ଲିଙ୍ଗ ଉପରେ ତେଲ ଲଗାଇଲେ ଏହା ବୃଦ୍ଧି ପାଏ। ଏହା ପରେ ହରି କହିଲେ: “ଶୋଭାଞ୍ଜନ ପତ୍ର ରସ ମଧୁ ସହିତ ଚକ୍ଷୁ ଉପରେ ଲଗାଇଲେ ଚକ୍ଷୁ ରୋଗ ଦୂର ହୁଏ, ଏହିରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏଠି ଅସୀ, ଯାତି, ଉଷା, ନିମ୍ବ, ଆମଳକୀ, ଶୁଖିଲା ଅଦା, ଲମ୍ବା ମରିଚ ଓ ଚାଉଳ ଫୁଲ ନେଇ, ଚାଉଳ ଜଳ ଦେଇ ଘସି ଛାଏ ରେ ଶୁଖାଇ ଟାବଲେଟ ତିଆରି କରାଯାଏ; ଏହାକୁ ମଧୁ ସହିତ ଚକ୍ଷୁ ଉପରେ ଲଗାଇଲେ ଅନ୍ଧକାର ଓ ଏହିପରି ରୋଗ ଦୂର ହୁଏ। ବିଭୀତକ ଫଳର ମଧ୍ୟ, ଶଙ୍ଖ ଚୂର୍ଣ୍ଣ, ମନଃଶିଲା, ନିମ୍ବ ପତ୍ର ଓ କଳା ମରିଚ ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏଢ଼ା ମେଢ଼ ମୂତ୍ର ସହିତ ଘସି ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ମିଶ୍ରଣ ଅନ୍ଧକାର ଓ ଗାଢ଼ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରେ; ଶଙ୍ଖ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଚାରି ଭାଗ ଓ ମନଃଶିଲା ଦୁଇ ଭାଗ ଦେଇ ମିଶାଇବା ଉଚିତ।