ପ୍ରାଚୀନ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ, ନାରୀମାନେ ଯଦି ଗର୍ଭାଶୟ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ କିମ୍ବା ଅସ୍ଥିର ହୁଏ, ସେଥିରେ ବଦରୀ ପତ୍ରର ଲେପ ଲଗାଇଲେ ଶାନ୍ତି ମିଳେ, ଏବଂ ଲୋଧ୍ର ଓ ତୁମ୍ବୀ ଫଳର ଲେପ ଲଗାଇଲେ ଗର୍ଭାଶୟ ମଜବୁତ ହୁଏ। ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ପତ୍ର ଓ ମାଳତୀ ଫୁଲର ଚୁରା ଘଉଁରେ ରାନ୍ଧି, ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣରେ ପକାଇ ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ଅସାଧାରଣ ରକ୍ତସ୍ରାବ ଓ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଦୂର ହୁଏ। ଏହାପରେ, ଜପା ଫୁଲ ଟଙ୍କି ତକ୍ର, ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମତୀ ପତ୍ର, ଦୂର୍ବା ଚୁରା, ଚିତ୍ରକ ଓ ଚିନି ସହିତ ଖାଇବା ଉଚିତ। ଧାତ୍ରୀ, ଅଞ୍ଜନା ଓ ଅଭୟା ଚୁରା ପାଣି ସହିତ ନେଲେ ରଜୋଦୋଷ ଦୂର ହୁଏ। ଲକ୍ଷ୍ମଣା ଦୁଧ ସହିତ କିମ୍ବା ନାକରେ ଦେଲେ ଗର୍ଭାଧାନ ହୁଏ। ଅଧ ଆଢ଼କ ଦୁଧ, ଘୃତ ଓ ଅଶ୍ୱଗନ୍ଧା ଦେଇ ଶିଶୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ; ଅପୁତ୍ରା ନାରୀ ଏହା ଘୃତ ଓ ବ୍ୟୋପକେଶର ସହିତ ନେଲେ ପୁତ୍ର ଲାଭ କରନ୍ତି। ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳାଙ୍କର ପେଟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ପାଇଁ କୁଶ, କାଶ, ଉରୁଚୃକ, ମୃଳ, ଗୋକ୍ଷୁରକ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କଢ଼ା, ଦୁଧ ଓ ଚିନି ସହିତ ଦେଲେ ଉତ୍ତମ ଉପଚାର ମିଳେ। ପାଠା, ଅଳଙ୍ଗଳି, ସିଂହା, ମୟୂର ଓ କୂଟଜ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବେ ନାଭି, ମୁତ୍ରାଶୟ ଓ ଯୋନିରେ ଲଗାଇଲେ ସୁବିଧାରେ ପ୍ରସବ ହୁଏ। ଧାଇର ହୃଦୟ, ମୁଣ୍ଡ ଓ ମୁତ୍ରାଶୟର ଯନ୍ତ୍ରଣା 'ଅର୍କନ୍ଦ' ବୋଲି ଯାହାକୁ କୁହାଯାଏ, ତାହା ପାଇଁ ଯବକ୍ଷାର ତକ୍ର କିମ୍ବା ଗରମ ପାଣି ସହିତ ଦେଲେ ଶାନ୍ତି ମିଳେ। ଦଶମୂଳ କଢ଼ା ଓ ଘୃତ ମିଶାଇ ଦେଲେ ଗର୍ଭାଶୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦୂର ହୁଏ; ଶାତିଲା ଓ ଚାଉଳ ଚୁରା ଦୁଧ ସହିତ ନେଲେ ଦୁଧ ବଢ଼େ। ବିଦାରୀ ଓ କପାସ ମୂଳ ରସ ଧାତ୍ରୀ ସହିତ ମିଶାଇ ଦେଲେ ମାତୃଦୁଧ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ; ମୁଡ଼ଗ ତରକାରି ଖାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଉପକୃତ ହୁଏ। ଶିଶୁମାନେ ଯଦି ବାଳ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ, ତେବେ କୁଷ୍ଠ, ବଚା, ଅଭୟା, ବ୍ରାହ୍ମୀ, ମଧୁରା, ମଧୁ ଓ ଘୃତ ଲେହ୍ୟ ଦେଲେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ଆକର୍ଷଣ ମିଳେ। ମାତୃଦୁଧ ନ ମିଳିଲେ ଛୋଟିଏ ଦୁଧ କିମ୍ବା ଗାଈର ଦୁଧ ଦେଲେ ଚାଲିବ; ଯେଉଁଠାରେ ଫୁଲା ହେଉଛି ଏବଂ ତାପ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଅଗ୍ନିରେ ତାପିଥିବା ମାଟି ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱେଦନ କରିବା ଉଚିତ। ବମି ଓ ଜ୍ୱରରେ ମୁସ୍ତା ଓ ବିପାୟକ ଲେହ୍ୟ ଦେଲେ ଉପକୃତ ହୁଏ; ଦିଆରିଆ ପାଇଁ ଶୁଖିଲା ଅଦା, ବିଷା, ବିଲ୍ୱ ଓ କୂଟଜ ମିଶ୍ରିତ ଦିଆଯିବା ଉପଯୁକ୍ତ। ମଧୁ, ବ୍ୟୋଷ ଓ ମାତୁଲୁଙ୍ଗ ହିକ୍କା ଓ ବମି ପାଇଁ ଉପକାରୀ; କୁଷ୍ଠ, ଇନ୍ଦ୍ରୟବ, ସିଦ୍ଧାର୍ଥକ, ନିଶା, ଦୂର୍ବା ଚର୍ମ ରୋଗ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ମହାମୁଞ୍ଜା, ତିକ୍ତ, ଓ ଜୀଚ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନହାଇଲେ ଗ୍ରହଦୋଷ ଦୂର ହୁଏ; ସପ୍ତଚ୍ଛଦ, ଅମୟ, ନିଶା, ଚନ୍ଦନ ଲେପ ମଧ୍ୟ ଶିଫା ଦେଇଥାଏ। ଶଂଖ, ପଦ୍ମବୀଜ, ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ, ବଚା ଓ ଲୋହା ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ। 'ଓଁ କଂ ଠଂ ୟଂ ଗଂ, ବୈନତେୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ ହଂ ହାଂ ହଃ' ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଶିଶୁଙ୍କୁ ପାଣି ଛିଟିବା ଓ ସୂତା ବାନ୍ଧିଲେ ଶାନ୍ତି ମିଳେ; 'ଓଁ ହ୍ରୀଂ ବାଳମ୍ରହାଦ୍ୱଲିଂ ଗୃହ୍ଣୀତ ବାଳଂ ମୁଞ୍ଚତ୍ ସ୍ୱାହା' ମନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ପଠିବା ଉଚିତ। ଶିରୀଷ ଚୁରା ଏକ ପଳା ଧାନ୍ୟଜଳ ସହିତ ନେଲେ ବିଷ ନାଶ ହୁଏ; ଧାନ୍ୟଜଳ ଭିତରେ ବର୍ଷାଭ୍ୱା କିମ୍ବା ଶୁକ୍ଳା ଦେଲେ ସାପ ଦଂଶ ପାଇଁ ଉପକାରୀ। ଦହି, ଘୃତ, ଧାନ୍ୟଜଳ, ଗୃହଧୃମ, ନିଶା ଓ ମଧୁ ଦ୍ୱାରା ଲେପ କିମ୍ବା ପାନ କଲେ ସିନ୍ଧୃତ୍ଥ ବିଷ ନାଶ ହୁଏ। ଅଙ୍କୋଟା ମୂଳ କଢ଼ା ଘୃତ ସହିତ ଖାଇଲେ ବିଷ ନାଶ ହୁଏ, ବୟସ୍କ ଓ ରୋଗ ଦୂର ହୁଏ, ଏହି ଔଷଧ କାୟାକଳ୍ପ ଦେଇଥାଏ। ବର୍ଷା ଦିନ ଓ ତଦନ୍ତର ଋତୁରେ, ସିନ୍ଦୂତି, ଅରାର୍କ, ରାଶୁଣ୍ଠୀ, କଣା, ମଧୁ, ଗୁଡ଼ ଏବଂ ଅଭୟା କ୍ରମକ୍ରମେ ନେଲେ ଏହି ଗୁଣ ଲାଭ ହୁଏ। ଜ୍ୱର ଶେଷରେ ଏକ ଅଭୟା ଓ ଦୁଇ ଭିଭୀତକ ଖାଇବା ଉଚିତ; ଚାରିଟି ଦ୍ରବ୍ୟ—ମଧୁ, ଘୃତ, ଆମଳକୀ, ଧାତ୍ରୀ ଖାଇଲେ ଶତାୟୁ ଲାଭ ହୁଏ। ଅଶ୍ୱଗନ୍ଧା ଦୁଧ ଓ ଘୃତ ସହିତ ନେଲେ ଶୁକ୍ରଦୋଷ ନାଶ ହୁଏ; ମଣ୍ଡୂକପର୍ଣୀ ଓ ବିଦାରୀ ତରଳ ରସ ଅମୃତ ସମାନ। ତିଳ, ଧାତ୍ରୀ, ଭୃଙ୍ଗରାଜ ଖାଇଲେ ଶତବର୍ଷ ଜୀବନ ଲାଭ ହୁଏ; ତ୍ରିକଟୁ, ତ୍ରିଫଳା, ଵହ୍ନୀ, ଗୁଡ଼ୂଚୀ, ଶତାବରୀ ମଧ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ। ବିଡ଼ଙ୍ଗ ଓ ଲୋହ ଚୁରା ମଧୁ ସହିତ ନେଲେ ରୋଗ ନାଶ ହୁଏ; ତ୍ରିଫଳା, କଣା, ଶୁଖିଲା ଅଦା, ଗୁଡ଼ୂଚୀ, ଶତାବରୀ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ। ବିଡ଼ଙ୍ଗ, ଭୃଙ୍ଗରାଜ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଚୁରା ମଧୁ ଓ ଘୃତ ସହିତ ନେଲେ ସମସ୍ତ ରୋଗ ନାଶ ହୁଏ; ଏହି ଲେହ୍ୟ ନେଇ ପୁରୁଷ ଦଶ ନାରୀଙ୍କୁ ମିଶିପାରନ୍ତି। ଶତାବରୀ ଚୁରା ଦଶଗୁଣ ଦୁଧ ରେ ଘୃତ ସହିତ ରାନ୍ଧି, ଚିନି, ପିପ୍ପଳୀ, ମଧୁ ମିଶାଇ ତିଆରି ହୁଏ 'ଜାରକ'। ପ୍ରତିମର୍ଷ, ଅବପୀଡ଼, ନସ୍ୟ, ପ୍ରବପନ, ଶିରୋବିରେଚନ—ଏହି ପଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ପଞ୍ଚକର୍ମ ବୋଲି ପରିଚିତ। ମାଘ ରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଛଅ ଋତୁ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦୁଇ ମାସ ହୋଇଥାଏ; ଏହି ସମୟରେ ଅଗ୍ନି, ଦୁଧ ଓ ଜମା ଦୁଧ ଦ୍ରବ୍ୟ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ। ଶୀତକାଳରେ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଶୟନ କରିବା ଉଚିତ; ବସନ୍ତରେ ଦିନରେ ଶୁଏ ନାହିଁ। ବର୍ଷାକାଳରେ ଶୟନ ଓ ଏହା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଅଭ୍ୟାସ, ଏବଂ ଶରତ ଚନ୍ଦ୍ର କିରଣ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ। ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ ହେଉଛି ଚାଉଳ, ମୁଦ୍ରା ଡାଲି, ବର୍ଷାଜଳ, ଉବା ଦୁଧ, ଏବଂ ନୀମ୍ବ, ଅତସୀ, କୁସୁମ୍ଭ, ଶିଗ୍ରୁ, ସୋରିସ। ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମତୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୂଳ ତେଲ କୀଟ, ଚର୍ମ ରୋଗ, ମୁତ୍ର ଦୋଷ, ଓ ବାୟୁ, କଫ ଓ ମୁଣ୍ଡ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦୂର କରେ। ଦାଡିମ୍ବ, ଆମଳକୀ, କୋଳ, କରମଦ, ପିୟାଳ, ଜମ୍ବିର, ନାଗଙ୍ଗା, ଅମ୍ରତକ, କପିଥ୍ଥ ଉପକୃତ ଫଳ। ଏହି ସମସ୍ତ ଫଳ ପିତ୍ତ ପାଇଁ ଉପକୃତ, ଭାତ ଶାମକ କିନ୍ତୁ କଫ ବଢ଼ାଏ। ଜିମୁତକ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, କୁଟଜ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଜଳ ବନ୍ଧନକାରକ। ଧମାର୍ଗବ ଓ ଅର୍କ ସଦା ଏମେସିସ ପାଇଁ ମିଶାଯିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବାହ୍ନରେ ବମି ପାଇଁ ମଦନ, ଇନ୍ଦ୍ରାବ, ବଚା ଦିଆଯାଏ। ଯେଉଁମାନଙ୍କର ମୃଦୁ ମଳ, ସେମାନେ ପିତ୍ତ ଦୋଷରେ, କଠିନ ମଳ ଥିଲେ ବାୟୁ କଫ ଦୋଷରେ, ମଧ୍ୟମ ଦୋଷ ଥିଲେ ତ୍ରିବୃତ ଦ୍ୱାରା ବିରେଚନ ଉପଯୁକ୍ତ।