ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ ମହାର୍ଷି ସୁଶୃତଙ୍କୁ ଭଲଭାବରେ ଅନେକ ଚିକିତ୍ସା ପଦ୍ଧତି ବିବେଚନା କରି ଶିଖାଇଲେ। ତାଙ୍କ କଥାନୁସାରେ, ଯଦି ନାକ ମାର୍ଗରେ ଶତମୂଳୀ, ଏଣ୍ଡି ମୂଳ, ଚକ୍ରା, ବ୍ୟାଘ୍ରୀ, ଏବଂ ପଳାଶ ଦ୍ବାରା ପକାଯାଇଥିବା ତେଲ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଏ, ତେବେ ଶୁଷ୍କତା, କଫ, ଅନ୍ଧକାର ଏବଂ ମୁଣ୍ଡ ଉପରି ଅଞ୍ଚଳର ରୋଗ ସମାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହି ସହିତ, ଗୁଡ଼ ଦ୍ବାରା ନାସ୍ୟ କିମ୍ବା ପିପ୍ପଳୀ ଓ ସେଣ୍ଠ ଲୁଣ ମିଶାଇ ନାସ୍ୟ କରିଲେ, ବାହୁ ଅଙ୍ଗବାତ ଓ ଉପର ଅଞ୍ଚଳର ସମସ୍ତ ରୋଗ ଶାନ୍ତି ହୁଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ ଗତି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଅସୁସ୍ଥତାରେ ନାସ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଔଷଧ ଦେବା ଉଚିତ। ଦଶମୂଳ କଢ଼ା, ଘୃତ ଓ ସେଣ୍ଠ ଲୁଣ ମିଶାଇ ନାସ୍ୟ କଲେ, ଶରୀର ଓ ମୁଣ୍ଡ ଫାଟିବା ଯନ୍ତ୍ରଣା ଶମିତ ହୁଏ। ଯଦି କୌଣସି ଜଣେ ନାରୀ ବାୟୁ କିମ୍ବା ରକ୍ତ ଦୋଷରେ ପୀଡ଼ିତ, ସେ ଦହି, କୃଷ୍ଣ ଲୁଣ, ଅଜୱାଇନ, ମଧୁକ, ନୀଳପଦ୍ମ ଓ ମଧୁ ମିଶାଇ ପିଇଲେ ଉପକାର ମିଳେ। ପିତ୍ତ ଦୋଷରେ, ଭାସକ ଓ ଗୁଡ଼ୁଚୀର ତଜା ରସ, କିମ୍ବା ଆମଳକୀ ଚାଷର ଚୁରୁଣ କରି ପାଣିରେ ମିଶାଇ, ଏହା ସହିତ ଭାସକ, ଚିନି ଓ ମଧୁ ସେବନ କରିବା ଉଚିତ। ରକ୍ତାଳ୍ପତା ଓ ଅତିସ୍ରାବ ରୋଗରେ, ଆମଳକୀର ମିଠା ରସ କିମ୍ବା କପାସ ମୂଳ ଚୁରୁଣ ଧାନ ଚାଲ ରସ ସହ ପିଇଲେ ଉପକାର ହୁଏ। ତଣ୍ଡୁଳୀୟକ ମୂଳ ଚୁରୁଣ ମଧୁ ଓ ତଜା ରସ ସହ ଧାନ ଚାଲ ରସରେ ଦେଇଲେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଅତିସ୍ରାବ ଶାନ୍ତ ହୁଏ; କୁଶ ମୂଳ ଚୁରୁଣ ଧାନ ଚାଲ ରସ ସହ ଦେଇଲେ ମଧ୍ୟ ଅତିସ୍ରାବ ନିବୃତ୍ତି ହୁଏ। ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ କହିଲେ, "ହେ ସୁଶୃତ! ଏବେ ମୁଁ ନାରୀ ରୋଗ ଚିକିତ୍ସା କଥା କହିବି, ଶୁଣ। ଗର୍ଭାଶୟ ରୋଗରେ ବାୟୁ ଶାମକ ଔଷଧ ବିଶେଷ ଉପକୃତ।" ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ବଚା, ପକୁଞ୍ଚିକା, ଜାତୀ, କୃଷ୍ଣା, ଭାସକ, ସେଣ୍ଠ ଲୁଣ, ଅଜମୋଦା, ଯବକ୍ଷାର, ଚିତ୍ରକ ଓ ଚିନି ମିଶାଇ ଚୁରୁଣ କରିବା ଦରକାର। ଏହି ଚୁରୁଣ ଜଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ସହ ଘୃତରେ ଭାଜି ଖାଇଲେ, ଗର୍ଭାଶୟ, ପାର୍ଶ୍ୱ, ହୃଦୟ, ଅନ୍ତ୍ରର ଗଠା ଓ ଅର୍ଶ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଶମିତ ହୁଏ। ବଦରୀ ପତ୍ରର ଲେପ ଲଗାଇଲେ ଫାଟିଯାଇଥିବା ଗର୍ଭାଶୟ ଶାନ୍ତି ମିଳେ; ଲୋଧ୍ର ଓ ତୁମ୍ବୀ ଫଳ ଚୁରୁଣ ଲେପ ଲଗାଇଲେ ଗର୍ଭାଶୟ ସ୍ଥିର ହୁଏ। ପାଞ୍ଚ ପତ୍ର ଓ ମାଳତୀ ଫୁଲ ଚୁରୁଣ ଘୃତରେ ତିଆରିକରି ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ରଖି ପକାଇ ଦେଲେ, ଅସାଧାରଣ ରକ୍ତସ୍ରାବ ଓ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ହଟିଯାଏ। ଜପା ଫୁଲ ଟକ ତକ୍ର, ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମତୀ ପତ୍ର, ଦୂର୍ବା ଚୁରୁଣ, ଚିତ୍ରକ ଓ ଚିନି ମିଶାଇ ଖାଇଲେ ଉପକାର ହୁଏ। ଧାତ୍ରୀ, ଅଞ୍ଜନା, ଅଭୟା ଚୁରୁଣ ଜଳ ସହ ନେଲେ ଋତୁକ୍ରମ ଧ୍ୱଂସ ହୁଏ। ଲକ୍ଷ୍ମଣା ଦୁଧ ସହ ନେବା କିମ୍ବା ଅଣ୍ଡ ଦିନେ ନାସ୍ୟ କଲେ, ସନ୍ତାନ ଲାଭ ହୁଏ। ଆଧା ଆଢ଼କ ଦୁଧ, ଘୃତ ଓ ଅଶ୍ୱଗନ୍ଧା ସେବନ କଲେ ସନ୍ତାନ ଲାଭ ହୁଏ। ଅସନ୍ତାନା ନାରୀ ଏହି ମିଶ୍ରଣ ଘୃତ ଓ ବ୍ୟୋପକେଶର ସହ ପିଲେ, ପୁଅ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳାଙ୍କ ଅନ୍ତ୍ର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ କୁଶ, କାଶ, ଉରୁଚୃକ, ମୃଳ, ଗୋକ୍ଷୁରକ ଦ୍ବାରା କଢ଼ା ମାଡ଼ି ଦୁଧ ଓ ଚିନି ସହ ଦେଲେ ଅତି ଉପକାର ହୁଏ। ପାଠା, ଅଳଙ୍ଗଲି, ସିଂହା, ମୟୂର, କୁଟଜ ଏହା ନାଭି, ମୂତ୍ରାଶୟ ଓ ଯୋନିରେ ଲଗାଇଲେ ସୁଖରେ ପ୍ରସବ ହୁଏ। ଧାଇଙ୍କ ହୃଦୟ, ମୁଣ୍ଡ ଓ ମୂତ୍ରାଶୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା, ଯାହାକୁ ଅର୍କନ୍ଦ କୁହାଯାଏ, ଏହି ଦୁଃଖକୁ ଯବକ୍ଷାର ତକ୍ର କିମ୍ବା ଉଷ୍ଣ ଜଳ ସହ ପିଇ ନିବାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଦଶମୂଳ କଢ଼ା ଘୃତ ସହ ଦେଲେ ଗର୍ଭାଶୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହଟେ। ଶାତିଳା ଓ ଚାଉଳ ଚୁରୁଣ ଦୁଧ ସହ ଦେଲେ ଦୁଧ ବଢ଼େ। ବିଦାରୀ ମୂଳ ଓ କପାସ ମୂଳ ରସ ଧାତ୍ରୀ ସହ ଦେଲେ ଦୁଧ ପବିତ୍ର ହୁଏ। ମୁଡ଼ଗ ରସ ଖାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଉପକାର ମିଳେ। ବାଳ ରୋଗ ପୀଡ଼ିତ ଶିଶୁଙ୍କୁ ଚଟଣା ଭାବେ କୁଷ୍ଠ, ବଚା, ଅଭୟା, ବ୍ରାହ୍ମୀ, ମଧୁରା, ମଧୁ ଓ ଘୃତ ଦେଲେ ରଙ୍ଗ, ଆୟୁ ଓ ଆକର୍ଷଣ ବଢ଼େ। ମାତୃଦୁଧ ନ ମିଳିଲେ ଛାଗ ଦୁଧ କିମ୍ବା ଗାଈ ଦୁଧ ଦେବା ଉଚିତ, କାରଣ ସେମାନେ ସମାନ ଗୁଣବତ୍ତା ଅଛନ୍ତି। ଶିଶୁ ଦେହରେ ଅତି ଫୁଲା ହେଲେ, ଅଗ୍ନିରେ ଗରମ କରା ମାଟି ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱେଦନ କରିବା ଉପକାରୀ। ବମି ଓ ଜ୍ୱରରେ ମୁଷ୍ଟା ଓ ବିପାୟକ ଚୁରୁଣ ଚଟଣା ଦେବା ଉଚିତ। ଦିଆରିଆରେ ଶୁଖିଲା ଅଦା, ବିଷା, ବିଲ୍ବ, କୁଟଜ ମିଶ୍ରଣ ଦେଲେ କାମ ହୁଏ। ହିକ୍କା ଓ ବମିରେ ମଧୁ, ବ୍ୟୋଷ ଓ ମାତୁଳୁଙ୍ଗ ଦେଲେ ଉପକାର ମିଳେ। କୁଷ୍ଠ, ଇନ୍ଦ୍ରୟବ, ସିଦ୍ଧାର୍ଥକ, ନିଶା, ଦୂର୍ବା ଚୁରୁଣ ଚର୍ମ ରୋଗରେ ଉପକାରୀ। ମହାମୁଞ୍ଜା, ତିକ୍ତ, ଜୀଚ୍ୟା ଦ୍ବାରା ତିଆରି କଢ଼ା ଦେହରେ ଦେଇ ସ୍ନାନ କଲେ ଗ୍ରହପୀଡ଼ା ହଟିଯାଏ। ସପ୍ତଛଦ, ଅମୟ, ନିଶା, ଚନ୍ଦନ ଦ୍ବାରା ଅନ୍ୟନ୍ୟ ଲେପ ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଏ। ଶଂଖ, ପଦ୍ମବୀଜ, ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ, ବଚା ଓ ଲୋହ ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ବିଶେଷ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ, ଯଥା—"ଓଁ କଂ ଠଂ ୟଂ ଗଂ, ବୈନତେୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ ହଂ ହାଂ ହଃ"— ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶିଶୁଙ୍କୁ ଜଳ ଛିଟି ଓ ଧାଗା ବାନ୍ଧି ଶାନ୍ତି ମିଳେ; ଅନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର—"ଓଁ ହ୍ରୀଂ ବାଲମ୍ରହାଦ୍ୱଲିଂ ଗୃହ୍ଣୀତ ବାଲଂ ମୁଞ୍ଚତ୍ ସ୍ୱାହା।" ଶିରୀଷ ଏକ ପଳା ଧାନ ଚାଲ ରସ ସହ ଦେଲେ ବିଷନାଶ ହୁଏ। ବର୍ଷାଭ୍ୱା କିମ୍ବା ଶୁକ୍ଳା ଧାନ ଚାଲ ରସ ସହ ଦେଲେ ସାପ ବିଷ ନିବାରଣ ହୁଏ। ଦହି, ଘୃତ, ଧାନ ଚାଲ ରସ, ଗୃହଧୃମ, ନିଶା ଓ ଚୁରୁଣ କିମ୍ବା ପାନିରେ ମଧୁ ମିଶାଇ ଦେଲେ ସିନ୍ଧୃତ୍ଥ ବିଷ ହଟେ। ଅଙ୍କୋଟ ମୂଳ କଢ଼ା ଘୃତ ସହ ପିଇଲେ ବିଷନାଶ, ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ଓ ରୋଗ ନିବାରଣ ହୁଏ; ଏହା ରସାୟନ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ସିନ୍ଦୂତି, ଅରାର୍କ, ରାଶୁଣ୍ଠୀ, କଣା, ମଧୁ, ଗୁଡ଼ ଏକେକରି ନେବା ଉଚିତ, ବର୍ଷାଦି ଋତୁରେ ଏବଂ ଅଭୟା ସହ ରସାୟନ ଲାଭ କରିବା ପାଇଁ। ଜ୍ୱର ଶେଷରେ ଏକ ଅଭୟା ଓ ଦୁଇ ଭିଭୀତକା ଖାଇବା ଉଚିତ। ଏହି ସହିତ ଚାରିଟି—ମଧୁ, ଘୃତ, ଆମଳକୀ, ଧାତ୍ରୀ—ଖାଇଲେ ଶତବର୍ଷ ଆୟୁ ମିଳେ। ଅଶ୍ୱଗନ୍ଧା ଦୁଧ ଓ ଘୃତ ସହ ଦେଲେ ଶୁକ୍ର ଦୋଷ ନିବାରଣ ହୁଏ। ମଣ୍ଡୂକପର୍ଣୀ ଓ ବିଦାରୀର ତଜା ରସ ଅମୃତ ସମାନ। ତିଳ, ଧାତ୍ରୀ, ଭୃଙ୍ଗରାଜ ଖାଇଲେ ଶତବର୍ଷ ଆୟୁ ମିଳେ। ତ୍ରିକଟୁ, ତ୍ରିଫଳା, ବହ୍ନୀ, ଗୁଡ଼ୁଚୀ, ଶତାବରୀ ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ। ବିଡ଼ଙ୍ଗ ଓ ଲୋହ ଚୁରୁଣ ମଧୁ ସହ ଦିଲେ ରୋଗ ନିବାରଣ ହୁଏ।