ଏକ ସମୟର କଥା, ଯେଉଁଠାରେ ଆୟୁର୍ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଚିକିତ୍ସା ପ୍ରଚଳିତ ଥିଲା, ଏଠି ଚିକିତ୍ସକମାନେ ବାହ୍ୟ ଆଘାତର ଚିହ୍ନ ପରିଚୟ କରି, ତାହାରେ ହଳକା ଉଷ୍ଣ ଘୃତ ଏବଂ ମଧୁ ସହିତ ଯଷ୍ଟିମଧୁ ଲଗାଇଥିଲେ। ଏହି ପ୍ରକାର ଆଘାତର ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ଶୀତଳ ପଦ୍ଧତି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ, ଯାହା ତାପ, ରକ୍ତ ଏବଂ ପିତ୍ତକୁ ନଶ୍ୱ କରେ; ବାଁଶ, ଏରଣ୍ଡ ଏବଂ ଦୂର୍ବା ଘାସର ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା କଢ଼ା ଏଠି ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ଏହାକୁ ହିଙ୍ଗୁ ଏବଂ ସେନ୍ଧା ଲୁଣ ସହିତ ନେଲେ ଆନ୍ତ୍ରରେ ଅଟକିଥିବା ରକ୍ତକୁ ବାହାର କରେ; କିମ୍ବା ଯବ, ବଦରି ଏବଂ କୁଳଥି ସର୍ବନାମ ରସ ସହିତ ତେଲ ବିନା ନେଲେ ମଧ୍ୟ ଲାଭକାରୀ। ଯବ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଖାଦ୍ୟ କିମ୍ବା ଯବ ରସ ଏବଂ ଲୁଣ ସହିତ ପାନ କରିବା ଉପଯୁକ୍ତ; କରଞ୍ଜ, ଅରିଷ୍ଟ ଏବଂ ନିରଗୁଣ୍ଡି ରସ ଘାଉର କୀଟକୁ ନଶ୍ୱ କରେ। ତ୍ରିଫଳା ଚୂର୍ଣ୍ଣ ସହିତ ଗୁଗୁଳୁ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଗୋଳି, ଯେଉଁଥିରେ କୌଣସି ନିଷେଧ ନାହିଁ, ଅବରୋଧ ଦୂର କରେ ଏବଂ ଘାଉ ଓ ସ୍ଫୀତି ପାଇଁ ଦୂର୍ଦ୍ଦନ୍ତ ଔଷଧ। ଦୂର୍ବା ରସ କିମ୍ବା କମ୍ପିଲ୍ଲକ ଏବଂ ଦାର୍ବା ଚାଲ ସହିତ ତିଆରି ଲେପ, ଘାଉ ଠିକ କରିବାର ପ୍ରଧାନ ଉପାୟ। ଏହିପରି ଏକ ଅବସରରେ ଧନ୍ବନ୍ତରୀ ଶୁଶ୍ରୁତଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଭଗନ୍ଦର ଏବଂ ଏହା ସମ୍ପୃକ୍ତ ରୋଗର ଚିକିତ୍ସା ଶୁଣ। ପ୍ରଥମେ ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭଗନ୍ଦର ଖୋଲି, ତାହାକୁ ଘାଉ ଭାବେ ଚିକିତ୍ସା କର।" ଗୁଗୁଳୁ, ତ୍ରିଫଳା ଏବଂ ବ୍ୟୋଷା ସମାନ ଭାଗରେ ଘୃତ ସହିତ ମିଶାଇ ନେଲେ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ ଏହି ରୋଗ ଓ ଭଗନ୍ଦର ସୁସ୍ଥ ହୁଏ। ନିରଗୁଣ୍ଡି ରସର ତେଲ ଭଗନ୍ଦର ରୋଗ ଦୂର କରେ; ଏହା ଚର୍ମ ରୋଗ, ପାନ, ଅଭ୍ୟଙ୍ଗ ଓ ନାସ୍ୟ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ। ଗୁଗୁଳୁ, ତ୍ରିଫଳା, କୃଷ୍ଣା ଏବଂ ତ୍ରିପଞ୍ଚ ସମାନ ଭାଗରେ ଗୋଳି ତିଆରି କଲେ ଗଠି, ସ୍ଫୀତି ଓ ଭଗନ୍ଦର ଉପଯୁକ୍ତ। ଉପଦଂଶ ରୋଗରେ ଲିଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ଶିରା ଛେଦନ କରି ପରିଶୁଧ୍ଧି ଘଟେ; ଘାଉକୁ ସାବଧାନରେ ରକ୍ଷା କର, କାରଣ ଏହା ଶିରୋଭାଗ ନଶ୍ୱ କରିପାରେ। ପଟୋଳ, ନିମ୍ବ, ତ୍ରିଫଳା, ଗୁଡୂଚୀ, ଗୁଗୁଳୁ ଏବଂ ଖଦିରର କଢ଼ା ପାନ କଲେ ଉପଦଂଶ ନଶ୍ୱ ହୁଏ। ତ୍ରିଫଳାକୁ ମଧୁ ସହିତ ମଣ୍ଡ କରି ମାଟି ପାତ୍ରରେ ଭଜି ଲେପ କଲେ ଉପଦଂଶ ଘାଉ ତୁରନ୍ତ ଠିକ ହୁଏ। ତ୍ରିଫଳା, ନିମ୍ବ, ଭୂନିମ୍ବ, କରଞ୍ଜ, ଖଦିର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଘୃତରେ ପକାଇ ଲେପ ଏହି ରୋଗରେ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ। ଅସ୍ଥିଭଙ୍ଗ ଚିହ୍ନି, ପ୍ରଥମେ ଢଣ୍ଡା ପାଣିରେ ଧୋଇ, ପକା ଲେପ ଲଗାଇ କୁଶ ଘାସରେ ବାନ୍ଧିବା ଉଚିତ। ରୋଗୀକୁ ମାଷ ଦାଲ, ମାଂସ, ଘୃତ, ଦୁଧ, ଶାକ ଓ ଯବ ଜଳ ଦେଇ ପୁଷ୍ଟିକର ଖାଦ୍ୟ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ରସୁଣ, ମଧୁ, ଘୃତ ଏବଂ ଚିନି ମଣ୍ଡ ଖାଇଲେ ଭଙ୍ଗି, ଚ୍ୟୁତି ଅଥବା ପତିତ ଅସ୍ଥି ଶୀଘ୍ର ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ। ଅଶ୍ୱଥ, ତ୍ରିଫଳା, ବ୍ୟୋଷା, ଭରଭି ଏବଂ ଗୁଗୁଳୁ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଗୋଳି ଅସ୍ଥିସନ୍ଧିକୁ ପୁନଃ ସ୍ଥାପିତ କରେ। ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର କୁଷ୍ଠରେ ବମନ, ବିରେଚନ ଏବଂ ରକ୍ତମୋକ୍ଷଣ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଭାସା, ଭାସାପାଟୋଳା, ନିମ୍ବା, କଳିନୀ ଏବଂ ଚାଲ ଦଳ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ତ୍ରିବୃତ, କର୍ଣ୍ଣଫଳ, ତ୍ରିକଟୁ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କଢ଼ା ମଧୁ ସହିତ ନେଲେ, ଏହା ବାୟୁ ଓ ହୃଦ୍ରୋଗ ଶାନ୍ତ କରି ବିରେଚନ ଦିଏ। ମନ:ଶିଳା ଏବଂ କଳା ମିରିଚ ସହିତ ତିଆରି ତେଲ କୁଷ୍ଠ ନଶ୍ୱ କରେ; ଏହି ଲେପ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର କୁଷ୍ଠ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ, ଶିବା, ପଞ୍ଚଗୁଡା ଏବଂ ଚାଉଳ ସହିତ ମିଶ୍ରଣ ମଧ୍ୟ ଲାଭକାରୀ। କରଞ୍ଜ ଏବଂ ଇଡ଼ଗଜ ଲେପ ଗୋମୁତ୍ର ସହିତ ଲଗାଇଲେ କୁଷ୍ଠ ଶାନ୍ତ ହୁଏ; କରବୀର ତେଲ ମସାଜ କଲେ ମଧ୍ୟ ଲାଭ ମିଳେ। ହଳଦୀ, ମଲୟ, ରାସ୍ନା, ଗୁଡୂଚୀ, ଇଡ଼ଗଜ, ଆରଗ୍ବଧ, କରଞ୍ଜ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଲେପ କୁଷ୍ଠ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ମନ:ଶିଳା, ବିଡ଼ଙ୍ଗ, ବାଗଜୀ ଏବଂ ସୋରିଷ ଦାଣା କରଞ୍ଜ ଓ ମୁତ୍ର ସହିତ ଘସି ଲେପ କଲେ କୁଷ୍ଠ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭା କ୍ଷୟ ହୁଏ। ବିଡ଼ଙ୍ଗ, ଇଡ଼ବଚା, କୁଷ୍ଠ, ନିଶା, ସିନ୍ଧୂଥ୍ଥ ଏବଂ ସୋରିଷ ଦାଣା ଖଟା ମୁତ୍ର ସହିତ ଚଟଣି କଲେ ସିଦ୍ମା ଓ କୁଷ୍ଠ ନଶ୍ୱ ହୁଏ। ପ୍ରପୁନ୍ନାଟ ଦାଣା, ସୁବୀଜ, ଧାତ୍ରୀ, ସର୍ଜ ରସ, ସ୍ନୁହୀ, ସୌଭୀର ଏକାସାଥି ଘସି ଗୁଣ୍ଡ ତିଆରି କଲେ ସିଦ୍ମା ପାଇଁ ଉତ୍ତମ। ଆରଗ୍ବଧ ପତ୍ର ଛାଛ ସହିତ ଘସି ଲଗାଇଲେ ସିଦ୍ମା, ଗଚ୍ଛ, କୁଷ୍ଠ ଓ ସିଧ୍ମା ନଶ୍ୱ ହୁଏ। ଗରମ ଭାବରେ ବାଗଜୀ ପାନ କରିବା, ଦୁଧ ଭୋଜନ, ତିଳ ତେଲ, ତ୍ରିଫଳା, ମଧୁ, ବ୍ୟୋଷା, ଭଲ୍ଲାତକ ଏବଂ ଚିନି ଏହି ସପ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଶକ୍ତିବର୍ଦ୍ଧକ, ବୁଦ୍ଧିବର୍ଦ୍ଧକ, କୁଷ୍ଠ ନଶ୍ୱକ ଏବଂ କାମବୃଦ୍ଧିକ। ବିଡ଼ଙ୍ଗ, ତ୍ରିଫଳା, କୃଷ୍ଣା ଚୂର୍ଣ୍ଣ ମଧୁ ସହିତ ନେଲେ କୁଷ୍ଠ, କୀଟ, ମୂତ୍ରକୃଚ୍ଛ, ଘାଉ ଓ ଭଗନ୍ଦର ନଶ୍ୱ ହୁଏ। ଯିଏ ଅଭୟାରିଷ୍ଟ, ଅରିଷ୍ଟ, ଆମଳକ ଓ ନିଶା ଦେଖି ନେଇଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର କୁଷ୍ଠ ଓ ଚର୍ମ ରୋଗ ଉପରେ ନିଶ୍ଚିତ ଜୟ ପାଏ। ଖଦିର ମୂଳକୁ ଦଶହଜାର ଛିଦ୍ର ଥିବା ମାଟି ଭାଣ୍ଡରେ ପୁଡ଼ି, ତାହାର ରସ ଧାତ୍ରୀ ରସ ଓ ମଧୁ ସହିତ ମିଶାଇ ନେଲେ କୁଷ୍ଠ ନଶ୍ୱ ହୁଏ ଏବଂ ଏହା ରସାୟନ ଭାବେ କାମ କରେ। ଧାତ୍ରୀ ଓ ଖଦିରର କଢ଼ା ବାଗଜୀ ସହିତ ପାନ କଲେ ଶଙ୍ଖ କିମ୍ବା ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଧଳା ଶ୍ୱିତ୍ର ଶୀଘ୍ର ନଶ୍ୱ ହୁଏ। ଭଲ୍ଲାତକ ତେଲ ଏକମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାନ କଲେ ରୋଗ ନଶ୍ୱ ହୁଏ; ଖଦିର ଜଳ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ସହିତ ନେଲେ କୁଷ୍ଠ ଦୂର ହୁଏ। ସୋମରାଜୀ ଫଳ ମଲପୂକ କଢ଼ାରେ ଭଲ ଭାବେ ପକାଇ ଏକ କର୍ଷ ପରିମାଣ ଦେଇ, ଲୁଣ ସହିତ ଖାଇ, ଅକ୍ଷ ଓ ଫଳ୍ଗୁ ଘୃତ ପାନ କରିବା ଉଚିତ। ଅପରାଜିତା ଲେପ ଦ୍ୱାରା ଅସାଧ୍ୟ ଶ୍ୱିତ୍ର ନଶ୍ୱ ହୁଏ; ଭାସା, ଶୁଦ୍ଧ ତ୍ରିଫଳା, ପଟୋଳ ଏବଂ କରଞ୍ଜ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ନିମ୍ବା ଏବଂ କୃଷ୍ଣବେତ୍ର କଢ଼ା ଏବଂ ଲେପ ଖାଇଲେ ଦେହ ହୀରା ସମାନ ହୁଏ ଏବଂ କୁଷ୍ଠ ନଶ୍ୱ ହୁଏ; ଏହିପରି ଜୀବନ ଶତାବ୍ଦୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୁଏ। ଦୂର୍ବା ରସ ଚାରି ଗୁଣ ତେଲ ସହିତ ରାନ୍ଧି ଚର୍ମରେ ଲଗାଇଲେ ଚର୍ମ ରୋଗ ଓ ଗଚ୍ଛ ସୁସ୍ଥ ହୁଏ। ଗଛ ଚାଲ, ଅର୍କ, କୁଷ୍ଠ, ଲୁଣ, ମୁତ୍ର, ଗମ୍ଭାରୀ ଏବଂ ଚିତ୍ରକ ସହିତ ତିଆରି ତେଲ ଚର୍ମ ରୋଗ ଓ ଘାଉ ଉପରେ ଲାଗେ।