ଏକ ସମୟରେ, ଦନ୍ବନ୍ତରି ମହାର୍ଷି ସୁଶୃତଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ରୋଗ ଓ ତାହାର ଚିକିତ୍ସା ବିଷୟରେ ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ସେ କହିଲେ, "ପ୍ରଥମେ, ଦଶ ଦିନ ଧରି ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ାଇ ଦଶଟି ପିପ୍ପାଳିକା ଦୁଧ ସହିତ ନେବା ଉଚିତ। ପରେ, ଏହି ଭାବରେ ଦେଖି ଦେଖି ତାହା କମେଇବା ଉଚିତ। ଏହି ଉପାୟରେ ଶରୀର ଶକ୍ତି, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ଗ୍ରନ୍ଥି ଓ ଉଦର ରୋଗ ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ଦୁଧରେ ଚାଉଳ ରାନ୍ଧି ଏକ ହଜାର ଦିନ ଖାଇଲେ ଶରୀର ଉତ୍ପାଦନ ଓ ଆୟୁ ଅଧିକ ହୁଏ। ପୁନର୍ନବା ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ପେଷ୍ଟ ସହିତ ତିଆରି ଘିଅ ଶ୍ଵାସ୍ଥି ଦୂର କରେ; ଏହାକୁ ଗୋମୁତ୍ର ସହିତ, କିମ୍ବା ପିପ୍ପଳୀ ଦୁଧ ସହିତ, କିମ୍ବା ଗୁଡ଼ ଓ ହରୀତକୀ ସମ ମାପରେ, କିମ୍ବା ଵିଶ୍ୱା ଦ୍ରବ୍ୟ ସହିତ ଶ୍ଵାସ୍ଥି ରୋଗୀଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ। ବଲା ଓ ଦୁଧ ସହିତ ତିଆରି କ୍ୟାଷ୍ଟର ତେଲ ପିଇଲେ ଉଦର ଫୁଲା, ବେଦନା ଓ ଜଳ ଭରିବା ରୋଗ ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ପଥ୍ୟା ପେଷ୍ଟକୁ ମସ୍ତର୍ଡ ତେଲରେ ଭଜି ଖରା ଲୁଣ ସହିତ ମିଶାଇଲେ ଉଦର ରୋଗର ଉତ୍ତମ ଉପଚାର ମିଳେ। ନିର୍ଗୁଣ୍ଡୀ ମୂଳ ଲାଗିଲେ ଗ୍ରନ୍ଥି ଫୁଲା ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ସ୍ମୁହୀ ଓ ଗଣ୍ଡିରିକା ପତ୍ରରେ ତିଆରି ଫୋମେଣ୍ଟେସନ ଦ୍ୱାରା ଟ୍ୟୁମର ଦୂର ହୁଏ। ହସ୍ତିକର୍ଣ୍ଣପଲାଶ ଚୁଣା ଗଳାରେ ଲାଗିଲେ, ଧତୂରା, ଏରଣ୍ଡ, ନିର୍ଗୁଣ୍ଡୀ, ବର୍ଷାଭୂ, ଶିଗ୍ରୁ ଓ ମସ୍ତର୍ଡ ସହିତ ଗୋଇଟର ଚିକିତ୍ସା ହୁଏ। ପଉଲଟିସ ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘ ଓ ଭୟାନକ ଶ୍ଵାସ୍ଥି ଦୂର ହୁଏ; ଶୋଭାଞ୍ଜନ, ପାଥର ଲୁଣ ଓ ହିଙ୍ଗୁ ମିଶ୍ରଣ ଫୋଡ଼ ରୋଗର ଉପଚାର। ଶରପୁଂଖା ଚୁଣା ମଧ ସହିତ ଲାଗିଲେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଗାଉଁ ଓ ଖତ ଠିକ୍ ହୁଏ; ନିମ୍ବପତ୍ର ଲାଗିଲେ ଫୁଲା ଓ ଖତ ଦୂର ହୁଏ। ତ୍ରିଫଳା, ଖଦିର, ଦାରୁ ଓ ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା ଖତ ଶୁଧ ହୁଏ; ଚିକିତ୍ସକ ନୂତନ ଖତ ଦେଖି ସତ୍ରେ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ଶୁଧ କରିବା ଉଚିତ। ବାହ୍ୟ ଆଘାତ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ଖତ ଚିହ୍ନଟ କରି ଚିକିତ୍ସକ ଉପସ୍ଥିତ ଘିଅ ଓ ମଧ ହାଲୁକା ଉଷ୍ଣ କରି ଯଷ୍ଟିମଧୁ ସହିତ ଲାଗିବା ଉଚିତ। ଶୀତଳ ଚିକିତ୍ସା ଦ୍ୱାରା ଉଷ୍ଣତା, ରକ୍ତ ଓ ପିତ୍ତ ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ଚିକିତ୍ସକ ବାଂଶ, ଏରଣ୍ଡ ଓ କୁକୁର ଘାସର ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେକୋକ୍ସନ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ହିଙ୍ଗୁ ଓ ପାଥର ଲୁଣ ସହିତ ନେଲେ ରକ୍ତ ଅନ୍ତ୍ରରେ ଅଟକିଥିବା ଦୂର ହୁଏ; କିମ୍ବା ବିନା ତେଲରେ ଯବ, ବେର ଓ କୁଳଥ ରସ ଦେବା ଉଚିତ। ଯବ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ କିମ୍ବା ଲୁଣ ସହିତ ପିଇଲେ ଉପକାରି; କରଞ୍ଜ, ଅରିଷ୍ଟ ଓ ନିର୍ଗୁଣ୍ଡୀ ରସ ଖତର କୀଟ ଦୂର କରେ। ତ୍ରିଫଳା ଚୁଣା ଦ୍ୱାରା ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ ଗୋଳି ତିଆରି କରି ନିୟମ ବିନା ନେଲେ ଅଟକା ଦୂର ହୁଏ ଓ ଖତ ଓ ଫୁଲା ଉପରେ ଲାଗିବା ଉଚିତ। ଦୂର୍ବା ରସ କିମ୍ବା କମ୍ପିଲ୍ଲକା ଓ ଦାର୍ବା ଚାଲ ଦ୍ୱାରା ଚୁଣା ତିଆରି କରି ଖତ ଉପରେ ଲାଗିଲେ ମୁଖ୍ୟ ଚିକିତ୍ସା ହୁଏ। ଏହା ପରେ ଦନ୍ବନ୍ତରି କହିଲେ, "ସୁଶୃତ, ଭଗନ୍ଦର ଓ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ରୋଗର ଚିକିତ୍ସା ଶୁଣ। ଭଗନ୍ଦରକୁ ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଖୋଲି ଖତର ଭଳି ଚିକିତ୍ସା କରିବା ଉଚିତ। ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ, ତ୍ରିଫଳା ଓ ଭ୍ୟୋଷା ସମ ମାପରେ ଘିଅ ସହିତ ମିଶାଇଲେ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟୀ ଭଗନ୍ଦର ଓ ଭଗନ୍ଦର ଠିକ୍ ହୁଏ। ନିର୍ଗୁଣ୍ଡୀ ରସରେ ତିଆରି ତେଲ ଭଗନ୍ଦର ଠିକ୍ କରେ; ଏହା ଚର୍ମ ରୋଗୀଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପିଇବା, ମସାଜ୍ କିମ୍ବା ନାସା ଲାଗିବା ଉପଯୁକ୍ତ। ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ, ତ୍ରିଫଳା, କୃଷ୍ଣା ଓ ତ୍ରିପଞ୍ଚ ସମ ମାପରେ ଗୋଳି ତିଆରି କରି ଟ୍ୟୁମର, ଫୁଲା ଓ ଭଗନ୍ଦର ଉପରେ ଲାଗିଲେ ଉପକାରି। ଉପଦଂଶ ରୋଗରେ ଲିଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ରକ୍ତ ମୋଡ଼ିଲେ ଶୁଧି ହୁଏ; ଖତକୁ ସାବଧାନରେ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ, ନାହିଁ ହେଲେ ଗ୍ରନ୍ଥି ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ପଟୋଳ, ନିମ୍ବ, ତ୍ରିଫଳା ଓ ଗୁଡ଼ୁଚୀ ଦେକୋକ୍ସନ ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ ଓ ଖଦିର ସହିତ ପିଇଲେ ଉପଦଂଶ ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ତ୍ରିଫଳା ଚୁଣା ମଧ ସହିତ ମାଟିରେ ଭଜି ଉପଦଂଶ ଖତ ଉପରେ ଲାଗିଲେ ତୁରନ୍ତ ଠିକ୍ ହୁଏ। ତ୍ରିଫଳା, ନିମ୍ବ, ଭୁନିମ୍ବ, କରଞ୍ଜ, ଖଦିର ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେକୋକ୍ସନ ଘିଅ ସହିତ ତିଆରି କରି ଉପଦଂଶ ଉପରେ ଲାଗିଲେ ଉତ୍ତମ ଚିକିତ୍ସା ହୁଏ। ଅସ୍ଥିଭଙ୍ଗ ଚିହ୍ନଟ କରି ପ୍ରଥମେ ଠଣ୍ଡା ପାଣି ଦେଇ ଶୁଧି କରିବା ଉଚିତ; ପରେ ତିଆରି ଓଇଣ୍ଟମେଣ୍ଟ ଲାଗି କୁଶ ଘାସରେ ବାନ୍ଧିବା ଉଚିତ। ଶ୍ୟାମ ଚନା, ମାଂସ, ଘିଅ, ଦୁଧ, ଶୋର୍ବା ଓ ଯବ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ପାଣି ଭଙ୍ଗ ରୋଗୀଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ। ରସୁଣ, ମଧ, ଘିଅ ଓ ଚିନି ପେଷ୍ଟ ଖାଇଲେ ଭଙ୍ଗ, ଚ୍ୟୁତି ଓ ଅସ୍ଥିପାତ ରୋଗୀଙ୍କୁ ଅସ୍ଥି ଯୋଗ ଶୀଘ୍ର ହୁଏ। ଅଶ୍ୱତ୍ଥ, ତ୍ରିଫଳା, ଭ୍ୟୋଷା ଓ ଵରଭି ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ମିଶ୍ରଣ ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ ସହିତ ଯୋଗ କରି ଭଙ୍ଗ ଅସ୍ଥି ଯୋଗ ଦେଇଥାଏ। ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର କୁଷ୍ଠରେ ବମନ, ବିରେଚନ ଓ ରକ୍ତମୋକ୍ଷଣ ଦେବା ଉଚିତ; ଏବଂ ବଚା, ବାସା, ପଟୋଳା, ନିମ୍ବା, କଳିନୀ ଓ ଚାଲ ଦ୍ୱାରା ଚିକିତ୍ସା କରିବା ଉଚିତ। ମଧ ସହିତ ଦେକୋକ୍ସନ, ଯାହା ଶ୍ୱାସ ଓ ହୃଦୟ ରୋଗ ଦୂର କରେ, ତ୍ରିବୃତ୍, କର୍ଣ୍ଫଳ ଓ ତ୍ରିକଟୁ ସହିତ ବିରେଚନ କରିବା ଉଚିତ। ମନଃଶିଳା ଓ କଳିମରିଚ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ତେଲ କୁଷ୍ଠ ଦୂର କରେ; ଏହି ଓଇଣ୍ଟମେଣ୍ଟ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର କୁଷ୍ଠପାଇଁ ଉପକାରି, ଶିବା, ପଞ୍ଚଗୁଡ଼ ଓ ଚାଉଳ ମିଶ୍ରଣ ପରି। କରଞ୍ଜ ଓ ଇଡ଼ଗଜା ଚୁଣା ଗୋମୁତ୍ର ସହିତ ଲାଗିଲେ କୁଷ୍ଠ ନଷ୍ଟ ହୁଏ; କରବୀର ମସାଜ୍ ଓ ତେଲ ଲାଗିଲେ କୁଷ୍ଠ ଦୂର ହୁଏ। ହଳଦୀ, ମଲୟା, ରାସ୍ନା, ଗୁଡ଼ୁଚୀ, ଇଡ଼ଗଜା, ଆରଗ୍ବଧା ଓ କରଞ୍ଜ ଚୁଣା କୁଷ୍ଠର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପାୟ। ମନଃଶିଳା, ବିଡ଼ଙ୍ଗ, ଵାଗଜୀ, ଓ ମସ୍ତର୍ଡ ଚୁଣା କରଞ୍ଜ ଓ ମୁତ୍ର ସହିତ ଲାଗିଲେ କୁଷ୍ଠ ସୂର୍ଯ୍ୟର ପରି ଦୂର ହୁଏ। ବିଡ଼ଙ୍ଗ, ଇଡ଼ବଚା, କୁଷ୍ଠ, ନିଶା, ସିନ୍ଧୁତ୍ଥ ଓ ମସ୍ତର୍ଡ ଚୁଣା ତିଆରି ସଉର ମୁତ୍ର ସହିତ ଲାଗିଲେ ଦାଦ ଓ କୁଷ୍ଠ ଦୂର ହୁଏ। ପ୍ରପୁନ୍ନାଟା ବିଜ, ସୁବିଜ, ଧାତ୍ରୀ, ସର୍ଜ ରେସିନ, ସ୍ନୁହୀ ଓ ସୌବୀର ଚୁଣା ଦ୍ୱାରା ଦାଦ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚୁଣା ତିଆରି ହୁଏ। ଆରଗ୍ବଧା ପତ୍ର ଚାଉ ଦ୍ୱାରା ଚୁଣା ଦାଦ, ଖଜ୍ଯା, କୁଷ୍ଠ ଓ ସିଧ୍ମା ଦୂର କରେ।