ଏକ ସମୟର କଥା, ଶ୍ରୀଧନ୍ୱନ୍ତରୀ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଶରୀର ଓ ଆହାର-ବିହାର ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପଦେଶ ଦେଉଥିଲେ। ସେ କହିଲେ, ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କର ଗ୍ରନ୍ଥି, ଗ୍ରାସ, ଓ ପେଟର ରୋଗ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ମଳ ଓ ମୁତ୍ର ଯାଉଥିବାରେ ବାଧା ହୁଏ, ସେମାନେ ଉଷ୍ମ ସ୍ନାନ କରିବା ଓ ଲୁଣ ମିଶିତ ପାଣି ପିଇବା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଅସୁବିଧା ଦୂର କରିପାରିବେ। ଯଦି କୌଣସି ଲୋକ ଭାରିବୋଧ, ତୀକ୍ତତା, ଓ ବାୟୁ, ପିତ୍ତ, କଫ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଅବରୋଧରେ ପୀଡିତ, ତେବେ ହିଙ୍ଗୁ, କଳା ଲୁଣ ଓ ପିପ୍ପଳୀ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ପେଟକୁ ମଲିବା ଉଚିତ। ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ ସହିତ, ଦିନେ ଶୁଅ ଦ୍ୱାରା ଅଜୀର୍ଣ୍ଣ ନଷ୍ଟ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଅପଥ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଅନେକ ରୋଗ ଦେଇଥାଏ, ତେଣୁ ଏହା ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ। ଭୋଜନ ପରେ ଉଷ୍ଣ ପାଣି ପିଇବା ଓ ମଧୁ ସେବନ କଲେ ଜଥରାଗ୍ନି ଦୀପ୍ତି ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଦୁଧ ସାଧାରଣତଃ ମୂଳା, ଦହି, ଓ ମାଛ ସହିତ ମେଳ ଖାଏ ନାହିଁ। ଏହିପରି, ବିଳ୍ୱ, ଶୋଣା, ଗମ୍ଭାରୀ, ପାଟଳା, ଓ ଗଣିକାରିକା—ଏହି ପଞ୍ଚ ମୂଳ ଜଥରାଗ୍ନିକୁ ଦୀପ୍ତ କରି କଫ ଓ ବାୟୁ ନଷ୍ଟ କରେ। ଶାଳପର୍ଣ୍ଣ, ପୃଶ୍ନିପର୍ଣ୍ଣ, ଦୁଇ ପ୍ରକାର ବୃହତୀ ଓ ଗୋକ୍ଷୁର—ଏହି ପଞ୍ଚ ଲଘୁମୂଳ ବାୟୁ ଓ ପିତ୍ତ ଦୂର କରେ ଓ ଶକ୍ତିବର୍ଦ୍ଧକ। ଦଶମୂଳ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ରୋଗ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଜ୍ୱରକୁ ଶମନ କରେ, ଏହା କାଶ, ଶ୍ୱାସ, ଅଳସ୍ୟ ଓ ବାମ ପାଶ୍ୱରେ ବେଦନାରେ ବି ଉପକୃତିକର। ଏହି ତେଲ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନେହନ କରି ମାଥା ଓ ଚର୍ମର ଝଡ଼ା ଦୂର କରିବା ଉଚିତ। ଅଭ୍ୟଙ୍ଗ ପାଇଁ ଚାରି ଗୁଣ ପାଣି ଦେବା ଓ ପାଦ ମସାଜରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ମାପ ରଖିବା ଦରକାର। ତେଲ ଓ ଦୁଧ ସମାନ ମାପରେ, ତେଲର ଚତୁର୍ଥାଂଶ ପେଷ୍ଟ ନେଇ ଔଷଧ ସହିତ ରାନ୍ଧିବା ଉଚିତ। ବସ୍ତି ଓ ମୁଖେ ସେବନ ପାଇଁ ସମାନ ମିଶ୍ରଣ ଦେବା ଉଚିତ, ମସାଜ ପାଇଁ କ୍ରିମି ଏବଂ ନାସା ପାଇଁ ସ୍ନିଗ୍ଧ ରଖିବା ଦରକାର। ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କର ଦେହ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁସ୍ଥ, ପ୍ରାକୃତିକ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ଅଟୁଟ ଅଛି, ସେମାନେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ସ୍ୱସ୍ଥ ଭାବରେ ରଖିବାଯୋଗ୍ୟ। ଯେଉଁ ଲୋକ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ବସ୍ତୁକୁ ଭ୍ରମିତ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି, ବୈଦ୍ୟ, ବନ୍ଧୁ, ଓ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଶତୃତା କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଅତି ଆସକ୍ତି ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ଜୀବନ ସଙ୍କଟକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି। ଯଦି କୌଣସି ଲୋକଙ୍କର ଗୋଡ଼, ଘୁଁଡ଼ି, କପାଳ, ଜହ୍ନ୍ୱା, କିମ୍ବା ଗଣ୍ଡ ଅସ୍ଥାନରେ ଚଳିଯାଏ, ସେ ଶୀଘ୍ର ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥାନ୍ତି। ଯଦି ବାମ ଚକ୍ଷୁ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହୋଇଯାଏ, ଜିହ୍ବା କଳା, ନାକ ବିକୃତ, ଓଠ କଳା ଓ ଚଳିଯିବା, ମୁଁହ କଳା ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ଏମିତି ଲୋକ ପାଇଁ ଆଶା ରଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ପରେ ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ କହିଲେ, ମୁଁ ଏବେ ଯାହା ହିତକର ଓ ଅହିତକର ତାହା ଓ ଅନୁପାନର ନିୟମ ବିବେଚନା କରିବି। ଲାଲ ଚାଉଳ ତିନି ଦୋଷ ନଷ୍ଟ କରେ, ତ୍ରୁଷ୍ଣା ଶମନ କରେ, ଓ ଚର୍ବି ବୃଦ୍ଧି ନ ହେବା ଦେଖେ। ମହାଶାଳି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଦାୟକ, କଳମା ଚାଉଳ କଫ ଓ ପିତ୍ତ ଶମନ କରେ, ଶୀତଳ ଓ ଭାରି, ଧଳା ଷଷ୍ଟିକା ମଧ୍ୟ ତିନି ଦୋଷ ଦୂର କରେ। ଶ୍ୟାମାକ ଶୁଷ୍କ, କଠିନ, ବାୟୁବର୍ଦ୍ଧକ ଓ କଫ ପିତ୍ତ ନଷ୍ଟ କରେ। ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ, ନିବାର, କୋରଡୂଷ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି। ଯାଉ, ବିସ୍ତାରରେ ବ୍ୟବହୃତ ଓ ଶୀତଳ ହେବାରୁ କଫ ଓ ପିତ୍ତ ଦୂର କରେ, ଏହି ଶକ୍ତିବର୍ଦ୍ଧକ, ଶୀତଳ, ଭାରି ଓ ମିଠା; ଗହୁଁ ବାୟୁ ନଷ୍ଟ କରେ। ମୁଙ୍ଗ ତିକ୍ତ, ମିଠା, ହଳକା ଓ କଫ ପିତ୍ତ ଶମନକାରୀ; ମାଷ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବଳବର୍ଦ୍ଧକ, ଶକ୍ତିଦାୟକ, ଭାରି ଓ ପିତ୍ତ କଫ ନାଶକ। ରାଜମାଷ ଶକ୍ତିଦାୟକ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ କଫ, ପିତ୍ତ ଶମନ କରେ ଓ ବାତ ନିବାରଣ କରେ। କୁଳଥ କ୍ଷୁଧାନ୍ତ, ହିକ୍କା, ହୃଦ୍ରୋଗ, କଫ, ଗୁଦଗଠି, ବାୟୁ ଦୂର କରେ। ମକୁଷ୍ଠକ ଶୀତଳ, ବନ୍ଧକାରୀ, ରକ୍ତପିତ, ଜ୍ୱର ଓ ମଦ ଶମନକାରୀ; ଚଣା ବାୟୁବର୍ଦ୍ଧକ, ଶୁକ୍ର, ରକ୍ତ, କଫ, ପିତ୍ତ ଦୂର କରେ। ମସୁର ମିଠା, ଶୀତଳ, ବନ୍ଧକାରୀ, କଫ ପିତ୍ତ ଶମନକାରୀ; କଳାୟ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ଓ ବାୟୁବର୍ଦ୍ଧକ। ଆଙ୍କୀ କଫ, ପିତ୍ତ ନିବାରଣ କରେ ଓ ଶୁକ୍ରବୃଦ୍ଧିକାରୀ; ଅତସୀ ପିତ୍ତବର୍ଦ୍ଧକ, ସିଦ୍ଧାର୍ଥ କଫ ବାୟୁ ନିବାରଣ କରେ। ତିଳ ଲୁଣା, ମିଠା, ତେଲିଆ, ବଳବର୍ଦ୍ଧକ, ଉଷ୍ଣ, ପିତ୍ତବର୍ଦ୍ଧକ; ବିଭିନ୍ନ ଧାନ୍ୟ ଶୁଷ୍କ, ଶୀତଳ, ଶକ୍ତି କମାଏ। ଚିତ୍ରକ, ଏଙ୍ଗୁଡି, ନାଳିକା, ପିପ୍ପଳୀ, ମଧୁଶିଗ୍ରୁ, ଚବ୍ୟା, ଚରଣା, ନିର୍ଗୁଣ୍ଡୀ, ତରକାରୀ, କାଶମର୍ଦକ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ବିଳ୍ୱ ଓ ସଦୃଶ ଫଳ କଫ ପିତ୍ତ ନିବାରଣ, କୀଟ ନାଶକ, ହଳକା ଓ ଜଥରାଗ୍ନି ବଢ଼ାଏ; ବର୍ଷା ଅଞ୍ଚଳ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତଳେ ବାୟୁ କଫ ଦୂର କରେ, ସମସ୍ତ ଦୋଷ ନାଶ କରେ। ଏହିପରି, ଏରଣ୍ଡ, କୃଷ୍ଣ ନିଗୁଣ୍ଡୀ, କାକମାଚୀ ତିକ୍ତ ଓ ତିନି ଦୋଷ ନିବାରଣ କରେ; ଚାଞ୍ଗେରୀ କଫ ବାୟୁ ନିବାରଣ, ସୋରିସ ଦୋଷ ନାଶକ। କଉସମୁଭ ଓ ରାଜିକା ବାୟୁ ପିତ୍ତ ନିବାରଣ କରେ; ନାଡିଚ କଫ ପିତ୍ତ ଶମନକାରୀ, କକୁଡ଼ି ମିଠା ଓ ଶୀତଳ। ପଦ୍ମପତ୍ର ଓ ତ୍ରିପୁଟା ଦୋଷ ନିବାରଣ କରେ, ତ୍ରିପୁଟା ବାୟୁ ବଢ଼ାଏ; ବାସ୍ତୁକ ଲୁଣ ଥିବାରୁ ସମସ୍ତ ଦୋଷ ନାଶ କରେ ଓ ଜଥରାଗ୍ନି ଦୀପ୍ତ କରେ। ତଣ୍ଡୁକୀ, ବିପହରା, ପାଳଙ୍କି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୂଳ ଶାକ ଦୋଷକାରୀ ଓ କ୍ଷୟକାରୀ; ରାନ୍ଧା ହେଲେ ବାୟୁ କଫ ବଢ଼ାଏ। ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ଆଦ୍ୟା ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଯାହା ଦୋଷ ନିବାରଣ ଓ ଗଳାକୁ ଶାନ୍ତ କରେ; କର୍କଟକ, ବାଉରି, ପାଟୋଳ ଓ କାରବେଲ ମଧ୍ୟ ଉପକୃତିକର। କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ ଚର୍ମରୋଗ, ପ୍ରମେହ, ଜ୍ୱର, ଶ୍ୱାସ, କାଶ, ପିତ୍ତ, କଫ ଦୂର କରେ; ଏହା ହିତକର, ସମସ୍ତ ଦୋଷ ନିବାରଣ ଓ ମୁତ୍ରାଶୟ ପରିଶ୍ରୁତ କରେ। କଳିଙ୍ଗ ଓ ଆଳବୁନୀ ପିତ୍ତ ନଷ୍ଟ କରେ ଓ ବାୟୁ ବଢ଼ାଏ; ତ୍ରପୁଷ ଓ ଉର୍ବାରୁକ ବାୟୁ କଫ ନିବାରଣ, ପିତ୍ତ ନିଗ୍ରହ କରେ। ବୃକ୍ଷାମ୍ଳ କଫ ବାୟୁ ଦୂର କରେ; ଜମ୍ବୀର କଫ ବାୟୁ ଶମନ କରେ; ଦାଡିମା ବାୟୁ ନିବାରଣ, ବନ୍ଧକାରୀ, ନାଗରଙ୍ଗ ଫଳ ଭାରି। କେଶର ଓ ମାତୁଳୁଙ୍ଗ ଜଥରାଗ୍ନି ଦୀପ୍ତ କରେ, କଫ ବାୟୁ ନିବାରଣ; ମାଷ ବାୟୁ, ପିତ୍ତ ନିବାରଣ, ତେଲିଆ, ଉଷ୍ଣ, ବାୟୁ ଶମନକାରୀ। ସରମାମଳକ ଭୃଣ୍ଦା, ମିଠା, ହିତକର, ଏବଂ ଏହା ଆମ୍ଳତା ବଢ଼ାଏ; ହରୀତକୀ ଗୁଣବନ୍ତି, ଅମୃତ ସମାନ, ଭୋଜନ ପରେ ରୁଚି ବଢ଼ାଏ।