ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ଗରୁଡ ପୁରାଣର ପବିତ୍ର ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକର ଅନୁସୃତିରେ, ଏକ ଦିବ୍ୟ କଥା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଏଠିରେ କହାଯାଏ, ସର୍ପମାନଙ୍କର କାରଣ ଏବଂ ଶୁଭ ଫଳର କାରଣ ଯିଏ, ସେଇ ସମସ୍ତ ଦେହର ଆତ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର ଆତ୍ମା ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିର ଆତ୍ମା ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଜାଗ୍ରତ ଏବଂ ସ୍ୱପ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ଯେଉଁ ଆତ୍ମା ଅନୁଭୂତି ହୁଏ, ସେଇ ମହାତ୍ମା ଏବଂ ପରମାତ୍ମା ଭି ହେଉଛନ୍ତି। ପୃଥିବୀର ପରମାତ୍ମା ଏବଂ ରସର ଆତ୍ମା, ଶବ୍ଦର ଆତ୍ମା, ବାଣୀର ଆତ୍ମା, ସ୍ପର୍ଶର ଆତ୍ମା ଏବଂ ପୁରୁଷ ଭି ସେଇ। ଘ୍ରାଣର ଆତ୍ମା, ହସ୍ତର ଆତ୍ମା, ପାଦର ଆତ୍ମା ଏବଂ ପରମାତ୍ମା ଭି ସେଇ। ଇନ୍ଦ୍ର, ବ୍ରହ୍ମା, ଶାନ୍ତ ରୁଦ୍ର ଏବଂ ମନ ମଧ୍ୟ ସେଠି ଅଛନ୍ତି। ଈଶ୍ୱରଙ୍କର ଆତ୍ମା, ପରମାତ୍ମା, ରୁଦ୍ରଙ୍କର ଆତ୍ମା ଏବଂ ମୋକ୍ଷର ଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟ ସେଉଁଠି ଅନ୍ତର୍ଗତ। ସେ ଲଜ୍ଜା ଓ କ୍ରିୟାର ମୂର୍ତ୍ତି, ତାପସୀମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି। ଚେତନା, ବୁଦ୍ଧି, ସମୟ, ତାପ, ବର୍ଷା, ମନ—ସବୁ ତାଙ୍କ ଅଂଶ। ସେ ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କୁ ମୋହିତ କରନ୍ତି, ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ଏବଂ ବଡ଼ ଅଗ୍ନି ରୂପେ ଅଛନ୍ତି। ଅତ୍ରି, ବସିଷ୍ଠ, ପୁଲହ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, କୁତ୍ସ, ଯାଜ୍ଞବଳ୍କ୍ୟ, ଦେବଳ, ବ୍ୟାସ, ପରାଶର, ଶର୍ମ୍ମଦ, ଗାଙ୍ଗେୟ, ହୃଷୀକେଶ, ବୃହତ୍ଶ୍ରବାସ, ନାରାୟଣ, ପ୍ରାଣର ନାଥ—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କ ମହିମାର ଅଂଶ। ଉଦାନ ଓ ସମାନ ପ୍ରାଣର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାଥ, ରୂପମାନଙ୍କର ପ୍ରଥମ ନାୟକ, ତଳୱାର ଧାରୀ, ହଳ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ସେଠି ଅପରିମିତ ରୂପ ଧାରୀ ଅନନ୍ତ, କଉସ୍ତୁଭ ମଣି ପିଣ୍ଡିଛନ୍ତି, ପିତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି। ସେ ଦିବ୍ୟ ସୌନ୍ଦର୍ୟର ଧାରୀ, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲେ, ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିଥିଲେ। କେଶି ଓ ମୁଷ୍ଟିକଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିନ୍ନ କରିଥିଲେ, ଅରିଷ୍ଟଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲେ, ଅକୃରଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହେଉଛନ୍ତି। ସେ ଦୁଃଖ ହରଣ କରନ୍ତି, ଭାଗବତଙ୍କ ଭକ୍ତ, ଶୁଭଦାୟକ ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ସେ ଚକ୍ରଧାରୀ, ସଦା ଗତିଶୀଳ, ଚଳନ ଓ ଅଚଳନରୁ ମୁକ୍ତ। ସେ ପବନ, ଚକ୍ଷୁ, ଶ୍ରବଣ, ଜିହ୍ବା, ଘ୍ରାଣ ଆଦି ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ଆତ୍ମା। ସେ ଶଙ୍କର, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଧାର, କ୍ଷମା ଦାନ କରନ୍ତି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧୈର୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ, ଭକ୍ତିରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି, ଖ୍ୟାତି ଦେଉଥିବା, ଖ୍ୟାତି ବୃଦ୍ଧି କରୁଥିବା। ସେ ଦାନ, ଦାତା, କର୍ତ୍ତା, ପବିତ୍ର ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ। ସେ ଶହସ୍ରମୁଣ୍ଡୀ, ଚିକିତ୍ସକ ଏବଂ ମୋକ୍ଷର ଦ୍ୱାର। ଶୁକ୍ର, ସୁକିରିତି, ସୁଗ୍ରୀବ, କଉସ୍ତୁଭ ତାଙ୍କ ଅଂଶ। ମତ୍ସ୍ୟ, ପରଶୁରାମ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ବଲି ତାଙ୍କ ଅବତାର। ଖର ଓ ଦୂଷଣଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲେ, ରାବଣଙ୍କୁ ନଶ୍ୱନ କରିଥିଲେ। କୁମ୍ଭେନ୍ଦ୍ରଜିନ୍କୁ ଜୟ କରିଥିଲେ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିଥିଲେ। ଦୁଷ୍ଟ ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ୱନ କରିଥିଲେ, ଶମ୍ବରଙ୍କ ଶତ୍ରୁ। ଯମଳ ଅର୍ଜୁନ ଗଛ ଭଙ୍ଗ କରିଥିଲେ, ତପସ୍ଵୀମାନଙ୍କୁ ପୁଣ୍ୟ ଦେଉଥିଲେ। ସେ ସାର, ସାରଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, କାଳ ନାଶକ, ଛେଦକ। ପ୍ରାଣ, ଅପାନ, ବ୍ୟାନ, ରଜସ୍, ସତ୍ତ୍ୱ, ତମସ୍, ଶରତ୍ ସବୁ ତାଙ୍କ ଅଂଶ। ସେ ଅଚଳ, ଶୁଦ୍ଧ ରୂପୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେହରୁ ନିର୍ମୁକ୍ତ। ସେ ସ୍ପର୍ଶ ହୀନ, ପାଦ ହୀନ। ସେ ଜାଗ୍ରତ ହୀନ, ବୁଦ୍ଧି ନାହିଁ। ସେ ଅପାନ ଓ ବ୍ୟାନ ନାହିଁ। ଏଭଳି, ଏହି ସମସ୍ତ ରୂପ ଏବଂ ଗୁଣର ଧାରୀ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଆଧାର, ମହାପୁରୁଷ ସ୍ୱୟଂ ଚିରଅବିନାଶୀ ଓ ଅପରିମିତ।