ଏକ ସମୟରେ ଶାରୀରିକ ଦୂଷ୍ୟମାନ ତ୍ରିଦୋଷ—ବାୟୁ, ପିତ୍ତ, କଫ—ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏହାର ପରିଣାମ ହିସାବରେ ଶରୀରରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ଦୋଷଗୁଡିକର ପାକ୍ସ୍ଥିତି, ଶରୀରରେ ନିରନ୍ତର ଅଳସତା, ଗଳାରେ ଅବିରତ କ୍ରୋକିଂ, ଏବଂ ତିନି ଦୋଷ ଏକାଠି ଅସ୍ଥିର ହେଲେ ଜୀବନଶକ୍ତିକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଇଥାଏ। ଯେତେବେଳେ ବାୟୁ ଗଳାରେ ବାଧା ପାଉଥିବା ସମୟରେ, ପିତ୍ତ ଭିତରେ ଅତିରିକ୍ତ ଭାବେ ଦମି ଯାଇଥାଏ, ଏବଂ ରତି କିମ୍ବା ଆନନ୍ଦ ପରେ ଏହା ବାହାରିବା ପଥ ଖୋଜିଥାଏ, ତେଣୁ ଏହି ଦୋଷ ଏକାଠି ଅସ୍ଥିର ହେବାରୁ ଜ୍ୱରରେ ଚକ୍ଷୁ ହଳଦି ହୋଇଯାଏ। ଯେତେବେଳେ ଦୋଷ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ସମୟରେ ଏବଂ ଜୀରଣାଗ୍ନି ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣ ଥିଲେ ଦୋଷ ଏକାଠି ଜ୍ୱର ଅସାଧ୍ୟ ହୋଇଯାଏ; ନହେଲେ ଅତି କଷ୍ଟ ସହିତ ଚିକିତ୍ସ୍ୟ ହୋଇପାରିବ। ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ, ଯେତେବେଳେ ତିନି ଦୋଷ ଏକାଠି ହୋଇ ଜ୍ୱର ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ପିତ୍ତ ଅଲଗା ରହିଥାଏ, ତେଣୁ ତ୍ୱଚା କିମ୍ବା ଉଦରରେ ଜ୍ୱଳନ ହୁଏ, ଏହା ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ପରେ ଘଟିପାରେ। ବାୟୁ ଓ କଫ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ ଶରୀରରେ ଥଣ୍ଡା ହୁଏ; ଜ୍ୱଳନ ଓ ଏହିପରି ଲକ୍ଷଣ ଦୁଇଁ ଦୋଷ ଏକାଠି ହେଲେ ଅତି କଷ୍ଟ ସହିତ ଚିକିତ୍ସ୍ୟ ହୁଏ। ଥଣ୍ଡା ଆରମ୍ଭରେ ପିତ୍ତ ଥାଏ; କଫ ଥିଲେ ଶରୀରରେ ଝରିବା ଓ ଶୁଷ୍କତା ହୁଏ। ଯେତେବେଳେ ପିତ୍ତ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ଅଚେତନ, ମତାଳ, ତିଆଁ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ଜ୍ୱଳନ ଆରମ୍ଭରେ ଓ ଅନ୍ୟଥା, ଅଳସତା, ନିର୍ଜନ, ଏବଂ ଉଲ୍ଟି ଅନୁକ୍ରମରେ ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ଜ୍ୱର ଚାରି ପ୍ରକାରର—ବାହ୍ୟ ଆଘାତ, ସଂସ୍ପର୍ଶ, ଶାପ, ମନ୍ତ୍ର-ତନ୍ତ୍ର; ଆଘାତ ଜ୍ୱରରେ ଜ୍ୱଳନ ଓ ଏହିପରି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ। ସ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ବାୟୁ ରକ୍ତକୁ ଅସ୍ଥିର କରି ଦୁଃଖ, ଦୁଃଖବାଦ, ରଙ୍ଗ ଚେଞ୍ଜ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣା ସହିତ ଜ୍ୱର ଦେଇଥାଏ। ଏହି ଜ୍ୱର ଭୂତ, ଔଷଧ, ବିଷ, କ୍ରୋଧ, ଭୟ, ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ଅଭିଲାଷା ଦ୍ୱାରା ଆସିଥାଏ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ ହଠାତ୍ ଭୂତ-ପ୍ରବେଶ କିମ୍ବା ସଂସ୍ପର୍ଶ, କିମ୍ବା ଔଷଧର ଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ହୋଇପାରେ; ଔଷଧର ଗନ୍ଧ ଦେଖି ଅଚେତନ, ମୁଣ୍ଡବିଥି, ଉଲ୍ଟି ଓ ଶରୀର ଶୋଷଣ ହୁଏ। ବିଷ ଦ୍ୱାରା ଅଚେତନ, ଦିଆରିଆ, ଶ୍ୟାମ ରଙ୍ଗ, ଜ୍ୱଳନ ଓ ମତାଳ ହୁଏ; କ୍ରୋଧରୁ କମ୍ପନ ଓ ମୁଣ୍ଡ ବିଥି; ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରୁ ଭ୍ରମ ହୁଏ। ଅଭିଲାଷାରୁ ମତାଳ, ଭୋକ ହାରାଇଯିବା, ଜ୍ୱଳନ, ଲଜ୍ଜା, ନିଦ୍ରା, ବୁଦ୍ଧି, ସ୍ମୃତି ହାରାଇଯିବା ହୁଏ; ଭୂତ-ପ୍ରବେଶ ଓ ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ଦେଖିଲେ ଏକାଠି ଦୋଷର ଲକ୍ଷଣ ଓ ଆରମ୍ଭରେ ବାୟୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୋଷର ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ। କ୍ରୋଧ କିମ୍ବା ଅତି କ୍ରୋଧରୁ ପିତ୍ତ ଜ୍ୱର, ଶାପ ଓ ତନ୍ତ୍ର-ମନ୍ତ୍ରରୁ ଆସିଥିବା ଜ୍ୱର, ଦୋଷ ଅସ୍ଥିରତାର ଦୁଇଟି ଭୟାନକ ଜ୍ୱର ସବୁଠୁ ଅସହ୍ୟ ମନାଯାଏ। ତନ୍ତ୍ର ଓ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶରୀର ଦୁଃଖିତ ହୁଏ; ପ୍ରଥମେ ଶରୀରକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ, ପରେ ଚମଡାରେ ଚିରା ଓ ଭ୍ରମ ଦେଖାଯାଏ। ଯେଉଁ ଲୋକ ନିରନ୍ତର ଜ୍ୱଳନ ଓ ଅଚେତନରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଏ, ତାଙ୍କର ଜ୍ୱର ପ୍ରତିଦିନ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ; ଏହିପରି ଜ୍ୱର ଏଠି ଆଠ ପ୍ରକାର ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ସାରାଂଶରେ ଦୁଇ ପ୍ରକାର—ଶାରୀରିକ କିମ୍ବା ମାନସିକ, ମୃଦୁ କିମ୍ବା ତୀବ୍ର, ଅନ୍ତର୍ଗତ କିମ୍ବା ବାହ୍ୟ ଉତ୍ପତ୍ତି, ସ୍ୱାଭାବିକ କିମ୍ବା ଅସ୍ୱାଭାବିକ, ସାଧ୍ୟ କିମ୍ବା ଅସାଧ୍ୟ, ସରଳ କିମ୍ବା ଜଟିଳ। ପ୍ରଥମେ, ଶାରୀରିକ ଜ୍ୱରରେ ଶରୀରରେ ତାପ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ମାନସିକ ଜ୍ୱରରେ ମନରେ ତାପ ଆସେ; ବାୟୁ ପ୍ରଭାବରେ, କଫ ଥିଲେ ଥଣ୍ଡା ହୁଏ। ପିତ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ୱଳନ ଆସେ; ଏକାଠି ଦୋଷ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ ଏହା ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୋଇଯାଏ; ଏହି ଜ୍ୱରରେ ଅଧିକ ବିକୃତି, ଅନ୍ତର୍ଗତ ଦୁଃଖ ଓ ମଳ ରହିଯାଏ। ବାହ୍ୟ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତାପ ବାହ୍ୟ ଭାବେ ହୁଏ ଏବଂ ଏହା ସ୍ଥିତି ପାଇଁ ଏପରି ହୁଏ; ବର୍ଷା, ଶରଦ୍ ଓ ବସନ୍ତ ଋତୁରେ ବାୟୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୋଷ ଅନୁକ୍ରମରେ ଜ୍ୱର ଆସେ। ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଜ୍ୱର ଅଲଗା ଏବଂ ଅସାଧ୍ୟ ହୋଇଥାଏ, ସ୍ୱାଭାବିକ ଜ୍ୱର ପ୍ରାୟଃ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଆସେ; ବର୍ଷାରେ ବାୟୁ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ପିତ୍ତ ଓ କଫ ସହିତ ଜ୍ୱର ଦେଉଥାଏ। ଶରଦରେ ପିତ୍ତ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ, କଫ ତାହାକୁ ଅନୁସରଣ କରେ; ଏହି ଦୋଷର ଏକାଠି ଅବସ୍ଥା ଓ ମୁକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ଋତୁରେ ଯେକୌଣସି ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ ଅପାୟ ନାହିଁ। ବସନ୍ତରେ କଫ ପ୍ରମୁଖ ହୁଏ, ପରେ ବାୟୁ ଓ ପିତ୍ତ ଆସେ; ଦୋଷ ଅଳ୍ପ ହେଲେ ଜ୍ୱର ସାଧ୍ୟ ଓ ଜଟିଳତା ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ, ଦୋଷ ଚିହ୍ନିଲେ ଅଗ୍ରେ ଅସାଧ୍ୟ ମନାଯାଏ; ଜ୍ୱରର ଜଟିଳତାର ତୀବ୍ରତାରେ ଅପରିପକ୍ୱ ଜୀରଣ ଓ ଅତି ମୌତ୍ର ଦେଖାଯାଏ। ଭୋକ ନାହିଁ, ଠିକ୍ ଜୀରଣ ନାହିଁ, ଭୋକ ଅନୁପସ୍ଥିତ, ଜ୍ୱର ନିଜର ଚିହ୍ନ ଦେଖାଏ; ଜ୍ୱରର ତୀବ୍ରତା ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ, ତିଆଁ, ଭ୍ରମ, ଶ୍ୱାସ କଷ୍ଟ ଓ ମତାଳ ଦେଖାଯାଏ। ମଳ ପ୍ରବୃତ୍ତି ଓ ତାହାର ଅସ୍ଥିରତା ଜ୍ୱରର ପାକ୍ସ୍ଥିତିର ଚିହ୍ନ; ଯଦି ପ୍ରତିଉତ୍ତର ନାହିଁ, ସାତ ରାତି ଉପବାସ ଦ୍ୱାରା ନିରାକରଣ ହୁଏ। ଏହି ଜ୍ୱର ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର, ମଳ, ସମୟ, ଶକ୍ତି ଓ ଦୁର୍ବଳତା ଅନୁସାରେ; ଅଧିକ ଭାଗରେ ଏହା ତିନି ଦୋଷ ଅସ୍ଥିରତାରୁ ଆସେ। ନିରନ୍ତର, ସାଧାରଣ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ, ତୃତୀୟ ଦିନ, ଚତୁର୍ଥ ଦିନ ଜ୍ୱର—ଏହି ଦୋଷ, ମୌତ୍ର ଓ ମଳ ଦ୍ୱାରା ଚାଲିଥାଏ, ମଳ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପକ। ସମସ୍ତ ଶରୀରକୁ ତାପ ଦେଇ ଆରମ୍ଭରୁ ସମାନ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ; ଏହି ଜ୍ୱର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଭାରି, ଶରୀରର ଜୀବନସ୍ତରରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ। ନିରନ୍ତର, କୌଣସି ବିପରୀତ ନାହିଁ, ଏପରି ଜ୍ୱର ଅତି ଅସହ୍ୟ; ଜ୍ୱର କିମ୍ବା ତାପ, କିମ୍ବା ଅସ୍ଥିର ଦୋଷ, ଶୀଘ୍ର ଶରୀରକୁ ନଷ୍ଟ କରେ। ସମସ୍ତ ଫର୍ମରେ, ଜୀବନସ୍ତର ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଡିକ ଶୁଧ୍ଧ କିମ୍ବା ଅଶୁଧ୍ଧ ଅନୁସାରେ, ବାୟୁ, ପିତ୍ତ, କଫ ଦୋଷ ଜ୍ୱର ଦେଇ ସାତ, ଛଅ କିମ୍ବା ଦ୍ୱଦଶ ଦିନରେ ଦେଖାଯାଏ। ସାଧାରଣତଃ, ମୁକ୍ତି ଓ ବିନାଶ ପାଇଁ ସୀମା ଅନୁସରଣ କରାଯାଏ; ଏହି ଅଗ୍ନିବେଶର ମତ ଓ ହରିତ ପରମ୍ପରା।