ଚଣୂର, ମୁଷ୍ଟିକ ଏବଂ କଂସ ରଣକ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ଲାଟଫର୍ମରୁ ପ୍ରବଳ ଭାବେ ପ୍ରହାରିତ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ। ରୁକ୍ମିଣୀ, ସତ୍ୟଭାମା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଠ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଭାର୍ୟାମାନେ ହରିଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଥିଲେ। ମହାତ୍ମା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶୋଳେ ହଜାର ନାରୀମାନେ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ପୁଅ, ପୁଅର ପୁଅ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସଂଖ୍ୟା ଶହ ଏବଂ ହଜାରରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। ରୁକ୍ମିଣୀରୁ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଯିଏ ଶମ୍ବରକୁ ବଧ କରିଥିଲେ। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଅନିରୁଦ୍ଧ, ଯିଏ ବାଣଙ୍କର କନ୍ୟା ଉଷାଙ୍କର ନାଥ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଏହି ସମ୍ବନ୍ଧରେ, ହରି ଓ ଚନ୍ଦ୍ରକୁଟି ଶିରୋଭୂଷଣ ଶିବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବିଶାଳ ଯୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ବାଣଙ୍କର ହଜାର ଭୁଜା କଟି ଦୁଇଟି ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଗଲା। ନରକାସୁରଙ୍କୁ ବଧ କରି ପରିଜାତ ବୃକ୍ଷ ଆଣିଥିଲେ; ବଳରାମ, ଶିଶୁପାଳ ଓ ବାନର ଦ୍ୱିବିଦାକୁ ମଧ୍ୟ ବଧ କରାଗଲା। ଅନିରୁଦ୍ଧରୁ ବଜ୍ର ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଯିଏ ହରିଙ୍କ ବିଦାୟ ପରେ ରାଜା ହେଲେ। ସେ ସନ୍ଦୀପନିଙ୍କୁ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପୁଅକୁ ଗୁରୁ କରିଥିଲେ; ମଥୁରାରେ ଉଗ୍ରସେନ ଦେବତାମାନଙ୍କର ରକ୍ଷକ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ। ଏହାପରେ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: “ମୁଁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତ କଥା, ଭୂମିର ଭାର ହଟାଇବା ବିଷୟ ବିବେଚନା କରିବି। କୃଷ୍ଣ, ପାଣ୍ଡବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ଏହା ସାଧନ କରିଥିଲେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାଭିରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ; ବ୍ରହ୍ମାରୁ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଅତ୍ରି ଜନ୍ମ ନେଲେ; ସୋମାରୁ ବୁଧ ଏବଂ ବୁଧରୁ ଇଲାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁରୁରବା ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏହି ବଂଶରେ ଆୟୁସ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ତାପରେ ଯୟାତି, ଭାରତ ଓ କୁରୁ; କୁରୁଙ୍କର ବଂଶରେ ଶାନ୍ତନୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଗଙ୍ଗା ଦ୍ୱାରା ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲା। ଭୀଷ୍ମ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣାନ୍ବିତ, ବ୍ରହ୍ମ ବୈବର୍ତ୍ତରେ ନିପୁଣ ଥିଲେ। ଶାନ୍ତନୁ ଓ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଗନ୍ଧର୍ବ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦକୁ ବଧ କଲେ। ଅନ୍ୟଜଣ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ, କାଶୀର ରାଜକୁମାରୀଙ୍କର ନାଥ; ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟର ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ବ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ନିୟୋଗରେ ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଅମ୍ବିକାରୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ଅମ୍ବାଲିକାରୁ ପାଣ୍ଡୁ, ଏବଂ ଏକ ଦାସୀରୁ ଵିଦୁର ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଗାନ୍ଧାରୀ ଦ୍ୱାରା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଏକ ଶତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅମାନେ ଥିଲେ; ପାଣ୍ଡୁ, କୁନ୍ତୀ ଓ ମାଦ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ପାଞ୍ଚ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଭୀମସେନ, ଅର୍ଜୁନ, ନକୁଳ ଓ ସହଦେବ—ଏହି ପାଞ୍ଚ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ପ୍ରବଳ ଥିଲେ। କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଶତ୍ରୁତା ଜନ୍ମ ନେଲା; ଦୁର୍ୟୋଧନ ଅସାବଧାନ ଭାବେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଉପରେ ଅନ୍ୟାୟ କଲେ। ଲକ୍ଷାଗୃହ ଦାହ ହେବା ପରେ, ଏହି ନିର୍ମଳ ମନ ଥିବା ବୀରମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ପଳାଇଗଲେ। ଏହାପରେ, ଏକଚକ୍ରାରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ବକା ଦାନବକୁ ବଧ କରିଥିଲେ। ପରେ, ପାଞ୍ଚାଳ ଦେଶରେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ସ୍ଵୟଂବରରେ ବୀରତା ଦ୍ୱାରା ଜୟ କରିଥିଲେ। ଦ୍ରୋଣ ଓ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ସମ୍ମିଳନ କରି, ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥରେ ଅର୍ଧ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ପରେ, ସଭା ନିର୍ମାଣ କରି, ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ; ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ୱାରକାରେ ନିଜ ପ୍ରିୟ ସୁଭଦ୍ରା, ବସୁଦେବଙ୍କ ଭଉଣୀ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ସେ ଦିବ୍ୟ ରଥ ନନ୍ଦିଘୋଷ, ତିନି ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁ, ଅଶ୍ରମାନ୍ୟ କୋଇଲା ଓ ଅଭେଦ୍ୟ କବଚ ଦେଖିଲେ। ଏହି ଧନୁ ଦ୍ୱାରା, ଅର୍ଜୁନ କୃଷ୍ଣ ସହିତ ଅଗ୍ନିଦେବ ଜାତବେଦସ୍କୁ ବଡ଼ ଦାନ ଦେଇଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ରାଜାମାନେ ଜୟ କରି, ସେମାନଙ୍କ ରତ୍ନ ଏବଂ ସମ୍ପଦ ଜଣାପ୍ରସ୍ଥ ଆଚାର୍ୟ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଧର୍ମାତ୍ମା ଏବଂ ଭାଇମାନେ ଦ୍ୱାରା ଉପରିବେଷ୍ଟିତ, ଦୁର୍ୟୋଧନ, କର୍ଣ୍ଣ, ଦୁଷ୍ୟାସନ ଓ ଶକୁନିଙ୍କ ଚତୁର୍ଯ୍ୟ ଚାଳ ଦ୍ୱାରା ଚେସ ଖେଳରେ ପରାଜିତ ହେଲେ। ପରେ, ସେମାନେ ଦ୍ରୌପଦୀ ଓ ମୁନି ଧୌମ୍ୟ ସହିତ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ବନବାସ ଏବଂ ତପସ୍ୟା କଲେ, ତପସ୍ଵୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଉପରିବେଷ୍ଟିତ ହେଲେ। ତାପରେ, ରୂପ ଲୁଚାଇ ଭାବେ ଭୀମସେନମାନେ ଭିରାଟ ନଗରକୁ ଗଲେ, ଏକ ବର୍ଷ ଗୋଶାଳାରେ ସେବା କଲେ। ଏହାପରେ, ସେମାନେ ନିଜ ରାଜ୍ୟକୁ ଫେରି, ଅର୍ଧ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତି ବଦଳରେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚ ଗ୍ରାମ ଚାହିଲେ। ଏହି ଅନୁପ୍ରାପ୍ତି ପରେ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ବିଶାଳ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ପାଣ୍ଡବମାନେ ସାତ ଦିବ୍ୟ ଭାଗ ବଳ ଦ୍ୱାରା ସମର୍ଥିତ ହେଲେ। ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ଏଗାର ଭାଗ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ପରି ଭୟାନକ ହେଲା। ପ୍ରଥମେ, ଭୀଷ୍ମ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ସେନାପତି ହେଲେ; ଶିଖଣ୍ଡୀ ପାଣ୍ଡବମାନେ ନେତୃତ୍ୱ କଲେ। ଦଶ ଦିନ ଧରି ଦୁଇ ପକ୍ଷରେ ଭୟାନକ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା। ଶିଖଣ୍ଡୀ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଶତ ଅଗ୍ନିମୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭୀଷ୍ମ ବିଧ୍ୱଂସିତ ହେଲେ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉତ୍ତରାୟଣ ହେବା ଦେଖି, ସେ ଗଦାଧାରୀ ଦେବତାରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ଧର୍ମର ଅନେକ ପ୍ରକାର କଥା କହି, ପୂର୍ବଜମାନେ ଖୁସି କରି, ଭୀଷ୍ମ ଶୁଦ୍ଧ, ନିର୍ମଳ ଏବଂ ପାପହୀନ ଦେବତାରେ ବିଳୀନ ହେଲେ। ପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦ୍ରୋଣ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ପାଞ୍ଚ ଦିନ ତିବ୍ର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା। ସେଠାରେ, ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ୱାରା ଭୂମିର ରାଜାମାନେ ବଧ ହେଲେ; ଦ୍ରୋଣ ଦୁଃଖର ସମୁଦ୍ରରେ ବିମଗ୍ନ ହୋଇ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ପରେ, କର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ଜୁନ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ଦୁଇ ଦିନ ତିବ୍ର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, କର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରର ସମୁଦ୍ରରେ ବିଲୀନ ହେଇ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ପରେ, ଶାଲ୍ୟ ଧର୍ମରାଜ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ଅଧା ଦିନରେ ଶାଲ୍ୟ ଅଗ୍ନିମୟ ବାଣରେ ବଧ ହେଲେ। ପରେ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଶକ୍ତିରେ ଭରି, ଗଦା ନେଇ, କାଳ ପରି ବିଗ୍ରହ କଲେ। ତାପରେ, ଭୀମ ତାଙ୍କୁ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରହାର କରି ଭୂମିରେ ଫେଲିଦେଲେ; ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ଅଶ୍ୱଥାମା ରାତିରେ ଶୋଇଥିବା ସେନା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।