ବିଶାଳ ବଳଶାଳୀ ବାନର ହନୁମାନଙ୍କ ପୁଛ ଆଗୁନରେ ଜଳୁଥିବା ସମୟରେ ସେ ଲଙ୍କାକୁ ଜଳାଇଦେଲେ ଏବଂ ପଛରେ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଫେରିଆସିଲେ। ପରେ ହନୁମାନ ମଧୁବନରେ ଫଳ ଭୋଜନ କରି, ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ସନ୍ଦେଶ ଏବଂ ଚୂଡ଼ାମଣି ରାମଙ୍କୁ ଦେଲେ। ଏହା ପରେ ରାମ ଲଙ୍କା ନଗର ପାଇଁ ଯାତ୍ରା କଲେ। ସେଠାରେ ସୁଗ୍ରୀବ, ହନୁମାନ, ଅଙ୍ଗଦ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏବଂ ଶରଣ ନେଇଥିବା ବିଭୀଷଣଙ୍କ ସହିତ ରାମ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ରାମ ଏହି ବେଳେ ରାବଣଙ୍କ ଭାଇ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଲଙ୍କାର ରାଜା କରି, ନଳଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ସେତୁ ତିଆରି କରି, ସେତୁ ଉପରେ ଚାଲି ଲଙ୍କା ପହଞ୍ଚିଲେ। ସୁବେଳ ପର୍ବତ ଉପରେ ଦାଣ୍ଡାଇ ରାମ ଲଙ୍କା ନଗରକୁ ଦେଖିଲେ। ଏହି ବେଳେ ନୀଳ, ଅଙ୍ଗଦ, ନଳ, ଜାମ୍ବବାନ, ମୈନ୍ଦ, ଦ୍ୱିବିଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାନର ନାୟକ ଏବଂ ଧୂସର ଚକ୍ଷୁ ରାକ୍ଷସ ନାୟକମାନେ ମିଶି ଲଙ୍କାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ପରେ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏବଂ ବାନର ସେନା ଏହି ବିଶାଳ ରାକ୍ଷସମାନେ, ଯେଉଁମାନେ କୋଇଳାର ଢେର ପରି କଳା ଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବଧ କଲେ। ରାମ ବିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ବ, ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ, ଦେବାନ୍ତକ, ନରାନ୍ତକ, ମହୋଦର, ମହାପାର୍ଶ୍ୱ, ଅତିକାୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ବଧ କଲେ। କୁମ୍ଭ, ନିକୁମ୍ଭ, ମତ୍ତ, ମକରାକ୍ଷ, ଅକମ୍ପନ, ପ୍ରହସ୍ତ ଏବଂ ବିଶାଳ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବଧ କଲେ। ଏହା ପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ରାବଣଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ତାଙ୍କ ଦୁଇଟି ବାହୁ କାଟି ତାଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ପତିତ କଲେ। ପରେ ଶୁଦ୍ଧ ସୀତାଙ୍କୁ ନେଇ, ରାମ ବାନରମାନେ ସହିତ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନ ଚଢ଼ି ଆଯୋଧ୍ୟା ନଗରକୁ ଫେରିଲେ। ସେଠାରେ ରାମ ରାଜ୍ୟ କଲେ, ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ନିଜ ସନ୍ତାନ ଭଳି ରକ୍ଷା କଲେ, ଦଶଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ ଏବଂ ଗୟାରେ ପିତୃତର୍ପଣ କଲେ। ରାମ ପିତୃକର୍ମ କରି, ଦାନ ଦେଇ, ନିଜ ପୁଅ କୁଶ ଓ ଲବଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ରେ ଅଭିଷେକ କଲେ। ଏଭଳି ରାମ ଏଗାରି ହଜାର ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କଲେ। ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଲବଣ ଏବଂ ପରେ ଶୈଳୁଷ ଦାନବକୁ ବଧ କଲେ। ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଆଦି ଋଷିମାନେକୁ ନମସ୍କାର କରି, ଦାନବମାନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଶୁଣି, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ କାମ ସିଦ୍ଧ ହୋଇ, ରାମ ଆଯୋଧ୍ୟାବାସୀମାନେ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗମନ କଲେ। ଏବେ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, ମୁଁ ଏଉଁ ହରିବଂଶ ଉପଖ୍ୟାନ କହିବି, ଯେଉଁଠାରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପରମ ମହିମା ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି। ବସୁଦେବ ଓ ଦେବକୀଙ୍କଠାରୁ ବସୁଦେବ ଏବଂ ବଳରାମ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଧର୍ମର କ୍ଷେମାର୍ଥ ଓ ଅଧର୍ମ ନାଶ ପାଇଁ, କୃଷ୍ଣ ନିଜେ ପୂତନାଙ୍କ ଷଢ଼ ଚୁଷି ତାଙ୍କୁ ବଧ କଲେ। ସେଠାରେ ତୃଣା ଉଲ୍ଟାଇଦେଲେ, ଯମଳାର୍ଜୁନ ଗଛ ଭଙ୍ଗ କଲେ, କାଳିୟ ନାଗକୁ ଦମନ କଲେ ଏବଂ ଧେନୁକା ଦାନବକୁ ବଧ କଲେ। ଗୋବର୍ଧନ ପର୍ବତକୁ ଉଠାଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେଲେ; ହରି ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରି ପୃଥିବୀର ଭାର ହରଣ କଲେ। ଅର୍ଜୁନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ଅରିଷ୍ଟ ଆଦି ଦାନବମାନେ ବଧ ହେଲେ; କେଶୀ ଦାନବ ବଧ ହେଲେ ଏବଂ ଗୋପ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଖୁସି ହେଲେ। ଚାଣୂର, ମୁଷ୍ଟିକ ଓ କଂସ ରଙ୍ଗମଞ୍ଚରେ ବଧ ହେଲେ; ରୁକ୍ମିଣୀ, ସତ୍ୟଭାମା ଓ ଅନ୍ୟ ଆଠ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପତ୍ନୀ ହରିଙ୍କ ହେଲେ। ଶୋଳ ହଜାର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହିଳା ମଧ୍ୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ପୁଅ, ନାତି ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ଶତଶଃ ହଜାରଶଃ ଥିଲେ। ରୁକ୍ମିଣୀଠାରୁ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ଶମ୍ଭରକୁ ବଧ କଲେ; ତାଙ୍କ ପୁଅ ଅନିରୁଦ୍ଧ, ବାଣଙ୍କ କନ୍ୟା ଉଷାଙ୍କ ପତି ହେଲେ। ଏଠି ଏକ ମହାଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଯେଉଁଠାରେ ହରି ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ବାଣଙ୍କ ହଜାର ହସ୍ତ କାଟି ଦୁଇଟି ରଖିଲେ। ନରକାସୁର ବଧ ହେଲେ, ଯେଉଁଠାରୁ ପାରିଜାତ ବୃକ୍ଷ ଆଣାଯିବା; ବଳରାମ, ଶିଶୁପାଳ, ଦ୍ୱିବିଦ ବାନର ବଧ ହେଲେ। ଅନିରୁଦ୍ଧଠାରୁ ବଜ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ହରିଙ୍କ ପରେ ରାଜା ହେଲେ; ସେ ସନ୍ଦୀପନିଙ୍କୁ ଗୁରୁ କରି, ତାଙ୍କ ପୁଅ ସହିତ, ମଥୁରାରେ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ଦେବମାନ୍ୟ ରକ୍ଷକ ଭାବେ ବସାଇଲେ। ଏବେ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି ଭାରତ ଉପଖ୍ୟାନ, ଯେଉଁଠାରେ ପୃଥିବୀର ଭାର ହରଣ ହେଲା; କୃଷ୍ଣ ପାଣ୍ଡବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ କରି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କଲେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାଭିଠାରୁ ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମାଠାରୁ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଅତ୍ରି, ସୋମାଠାରୁ ବୁଧ, ବୁଧଠାରୁ ଇଳାଙ୍କ ପୁଅ ପୁରୁରବା ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେ ଉତ୍ସରେ ଆୟୁଷ୍ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ତାପରେ ଯୟାତି, ଭରତ, କୁରୁ; କୁରୁବଂଶରେ ଶାନ୍ତନୁ, ଯାଙ୍କ ପୁଅ ଗଙ୍ଗାଠାରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ଭୀଷ୍ମ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ନିପୁଣ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ। ଶାନ୍ତନୁ ଓ ସତ୍ୟବତୀଠାରୁ ଦୁଇ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ; ଗନ୍ଧର୍ବ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦକୁ ବଧ କଲେ। ଅନ୍ୟ ପୁଅ ଭିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ, କାଶୀରାଜ୍ଞୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ନିୟୋଗରେ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ। ଅମ୍ବିକାଠାରୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ଅମ୍ବାଳିକାଠାରୁ ପାଣ୍ଡୁ, ଦାସୀଠାରୁ ବିଦୁର; ଗାନ୍ଧାରୀଠାରୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ୧୦୦ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ, ଯାହାର ନେତୃତ୍ୱ କଲେ ଦୁର୍ୟୋଧନ। ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ କୁନ୍ତୀ ଓ ମାଦ୍ରୀଠାରୁ ପାଞ୍ଚ ପୁଅ ହେଲେ—ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଭୀମସେନ, ଅର୍ଜୁନ, ନକୁଳ, ସହଦେବ—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରତାପୀ। କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିରୋଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାଣ୍ଡବମାନେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ। ଲକ୍ଷାଗୃହ ଦହନ ପରେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ନିର୍ମଳ ଚିତ୍ତରେ ପଳାଇ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଏକଚକ୍ରା ଗ୍ରାମରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗୃହରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ବକାସୁରକୁ ବଧ କଲେ। ପରେ ପାଞ୍ଚାଳ ଦେଶରେ, ଦ୍ରୌପଦୀ ସ୍ଵୟଂବରରେ ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କୁ ବିଜୟ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରଭାବ ଏବଂ ପ୍ରତିଭା ପରୀକ୍ଷା ହେଉଥିଲା। ଦ୍ରୋଣ ଓ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ସମ୍ମିଳନ କଲେ ଏବଂ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥରେ ଅଧା ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କଲେ।