ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ରାମ ନିଜ ନଗରୀ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରିଲେ । ସେଉଁଠାରେ ସେ ଦେବତାମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରି, ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଲେ । ଧର୍ମର ରକ୍ଷା କରି, ଅଶ୍ୱମେଧ ଆଦି ବଳି ଯଜ୍ଞ କଲେ । ରାମଙ୍କ ଶାସନରେ ଭୂମି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା, ଯେପରି ସେ ଚାହିଁଥିଲା । ଏହି ସମୟରେ, ସୀତା ଯଦିଓ ରାବଣଙ୍କ ଘରେ ରହିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ମନ, କାର୍ଯ୍ୟ, କିମ୍ବା ବାଣୀରେ ରାବଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ଦେଖାଇନଥିଲେ । ସେ ସଦା ରାଘବଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ଲିନ ଥିଲେ । ସୀତା ସତୀତ୍ୱରେ ଅନସୂୟାଙ୍କ ପରି ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିଲେ । ଏହିଠାରେ ଏକ ସତୀ ନାରୀଙ୍କ ମହିମା କଥା ଶୁଣ, ମୁଁ କହୁଛି । ପ୍ରତିଷ୍ଠାନା ନଗରରେ କୌଶିକ ନାମକ ଏକ କୁଷ୍ଠରୋଗୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କୁ ଦେବତା ପରି ପୂଜା କରୁଥିଲେ । ସ୍ୱାମୀ ଯେପରି ଦୁଃଖ ଦେଉଥିଲେ, ତଥାପି ସେ ତାଙ୍କୁ ଦେବତା ଭାବେ ମନେ କରୁଥିଲେ । ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସେ ଏକ ଅପ୍ରିୟ ନାରୀଙ୍କୁ ନେଇ ଅଧିକ ଦକ୍ଷିଣା ଆଣିଲେ । ଏହି ଯାତ୍ରାରେ ଏକ ଚୋର ଶୂଳରେ ବିଧିତ ହୋଇ ଥିଲେ, ଏବଂ ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ନାମକ ଏକ ମହାତ୍ମା ଅନ୍ଧକାରରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୁଦ୍ର ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ । କୌଶିକ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀକୁ କାନ୍ଧରେ ବୋହି ଯାଉଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କ ପାଦ ମାଣ୍ଡବ୍ୟଙ୍କ ପାଖକୁ ଲାଗିଗଲା । ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ କହିଲେ, "ତୁମେ ମୋ ପାଦକୁ ଅସ୍ପର୍ଶ କରିଛ, ସେଥିପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରେ ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବେ।" ଏହା ଶୁଣି ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ କହିଲେ, "ତେବେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବ ନାହିଁ।" ଏପରି ହେଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲା ନାହିଁ, ଏବଂ ବର୍ଷରୁ ବର୍ଷ ରାତି ଚାଲି ରହିଲା । ଦେବମାନେ ଭୟଭିତ ହେଲେ । ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ । ପଦ୍ମଯୋନି ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, "ଏହି ସତୀ ତପସ୍ୟାକୁ କେବଳ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତ କରିହେବ ।" ସତୀ ନାରୀଙ୍କ ମହିମାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଉନଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ବିନା ଦେବମାନେ ଓ ମାନବମାନେ ଅନ୍ଧକାରରେ ରହିଥିଲେ । ତେଣୁ ଅନସୂୟା ନାମକ ସତୀ ତପସ୍ୱିନୀଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କର । ଦେବମାନେ ଯାଇ ଅନସୂୟାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଉଦୟ କରିଲେ ଓ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ପୁନଃଜୀବନ ଦେଲେ । ଏଭଳି ମହିମା ଅନସୂୟାଙ୍କ ଥିଲା, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସୀତା ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମିତ ହେଲେ । ଏହିବେଳେ, ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, "ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ ପାପ ନାଶକ ରାମାୟଣ କଥା କହିବି । ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାଭିରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ମରୀଚି । ମରୀଚିରୁ କଶ୍ୟପ, ତାଙ୍କୁଠାରୁ ରିଭି, ରିଭିଠାରୁ ମନୁ, ମନୁବଂଶରେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କୁଠାରୁ ରଘୁ ରାଜା । ରଘୁଙ୍କୁଠାରୁ ଅଜ ଓ ତାଙ୍କୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦଶରଥ । ତାଙ୍କ ଚାରିପୁଅ ବଳିଷ୍ଠ ଓ ପ୍ରତାପୀ ଥିଲେ । କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କୁ ରାମ, କୈକେୟୀଙ୍କୁ ଭରତ, ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ରାମ ଜନ୍ମଦାତା ପିତା ଓ ମାତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିଶୀଳ ଥିଲେ । ତିନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କଠାରୁ ଶସ୍ତ୍ର ଗ୍ରହଣ କଲେ ଓ ତାଡକା ଯକ୍ଷୀଙ୍କୁ ବଧ କଲେ । ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୁବାହୁଙ୍କୁ ବଧ କଲେ । ପରେ ଜନକଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ଯାଇ ସେ ଜାନକୀ ସୀତାଙ୍କ ସହ ବିବାହ କଲେ । ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଉର୍ମିଳା, ଭରତ ମାଣ୍ଡବୀ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ କୀର୍ତିମତୀ ଓ କୁଶଧ୍ୱଜଙ୍କ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ । ଏପରେ ସମସ୍ତେ ଅପନାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ସହ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରିଲେ । ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଓ ଭରତ ତାଙ୍କ ମାମା ୟୁଧାଜିତଙ୍କଠାରେ ଗଲେ । ସେମାନେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଦଶରଥ ରାଜ୍ୟ ଦେବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ କୈକେୟୀଙ୍କ ଆବଦ୍ଧ ଅନୁସାରେ ରାଜ୍ୟ ତାଙ୍କ ପୁଅ ପାଇଁ ଚାହିଲେ । ରାମଙ୍କୁ ଚୌଦ୍ଦ ବର୍ଷ ବନବାସ ଦେବାକୁ ଚାହିଲେ । ପିତାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତାଙ୍କ ସହ ବନକୁ ଚାଲିଗଲେ । ସେ ରାଜ୍ୟକୁ ତୃଣ ସମାନ ଛାଡ଼ି ଶୃଙ୍ଗବେରପୁରକୁ ଗଲେ, ଚକ୍ର ଛାଡ଼ି ପ୍ରୟାଗ ଓ ପରେ ଚିତ୍ରକୂଟ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ । ରାମଙ୍କ ବିୟୋଗରେ ଦଶରଥ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ । କ୍ରିୟା କରି ଭରତ ସେନା ସହ ଚିତ୍ରକୂଟକୁ ଆସି ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, "ହେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍, ଆପଣ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରନ୍ତୁ," ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କଲେ । ରାମ ଚାହିଲେ ନାହିଁ, ତାଙ୍କ ପାଦୁକା ଭରତଙ୍କୁ ଦେଇ ରାଜ୍ୟ ଦେଲେ । ଭରତ ନନ୍ଦିଗ୍ରାମରେ ରହି ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ଧରି ରାମଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ନାହିଁ । ରାମ ଚିତ୍ରକୂଟ ଛାଡ଼ି ଏତ୍ରି ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ, ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ସେଠାରେ ଶୂର୍ପଣଖା ନାମକ ରାକ୍ଷସୀ ଆସିଲେ, ରାମ ତାଙ୍କ କାନ ଓ ନାକ କାଟି ଦୂର କଲେ । ତାଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ଖର, ଦୂଷଣ, ତ୍ରିଶିରା ଚୌଦ୍ଦ ହଜାର ରାକ୍ଷସ ସେନା ନେଇ ଆସିଲେ । ରାମ ତାଙ୍କୁ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଯମପୁରୀକୁ ପଠାଇଲେ । ପରେ ରାବଣ ଶୂର୍ପଣଖାଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଚୋରିବାକୁ ଆସିଲେ । ସେ ମାରୀଚକୁ ମୃଗ ରୂପ ଧାରଣ କରି ତିନିଟି ଦଣ୍ଡ ନେଇ ପ୍ରେଷଣ କଲେ । ସୀତାଙ୍କ ଆବଦ୍ଧରେ ରାମ ମାରୀଚକୁ ବଧ କଲେ । ମରିବା ସମୟରେ ମାରୀଚ "ହେ ସୀତା! ହେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ!" ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ । ସୀତା ଡାକିଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆସିଲେ, ରାମ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ । ରାକ୍ଷସୀ ମାୟା ପ୍ରୟୋଗ କରି "ନିଶ୍ଚିତ ସୀତା ଚୋରାଯାଇଛନ୍ତି" ବୋଲି କହିଲେ । ରାବଣ ସୁଯୋଗ ଦେଖି ଜାନକୀଙ୍କୁ ଚୋରି ନେଇ ଚାଲିଗଲେ । ଯଟାୟୁଙ୍କୁ ବଧ କରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାବଣ ଲଙ୍କାକୁ ଗଲେ । ସେଠାରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଅଶୋକବନର ଛାୟାରେ ରଖିଲେ । ରାମ ଆସି ଶୂନ୍ୟ ପତ୍ରାବୃତ ଗୃହ ଦେଖି ସୀତା ପାଇଁ ବିଳାପ କରି ତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ଯଟାୟୁଙ୍କ ପିଣ୍ଡଦାନ ଓ କ୍ରିୟା କରି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଗଲେ । ତାହା ପରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହ ମିତ୍ରତା କଲେ । ସେ ସାତଟି ତାଳଗଛକୁ ଏକ ତୀରରେ ଭେଦିଲେ ଓ କିଷ୍କିନ୍ଧାର ମୂକ୍ୟ ବାନର ବାଲୀଙ୍କୁ ବଧ କଲେ । ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରି ନିଜେ ଋଷ୍ୟମୂକ ପର୍ବତରେ ରହିଲେ । ସୁଗ୍ରୀବ ପ୍ରବଳ ପ୍ରବଳ ବାନର ସେନାମାନେ ପଠାଇଲେ ।