ଏକ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭରା କଥା ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିବା, ଯେଉଁଥିରେ ବିଦ୍ୟା ଅବିଦ୍ୟାରେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ପବିତ୍ରତା ଅପବିତ୍ରତାରେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଅଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ଏବଂ ସତ୍ୟ ଅସତ୍ୟରେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ଏହିପରି, ଶୀତ ତାପରେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ଅସୁଭ ଧନ ସଞ୍ଚୟରେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ଦାନ ଘୋଷଣାରେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ଏବଂ ତପସ୍ୟା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ଏହିପରି, ପୁତ୍ର ଅଶିକ୍ଷାରେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ଗାଁ ଦୂରେ ରହିଲେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ଶାନ୍ତି କ୍ରୋଧରେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ଧନ ବୃଦ୍ଧି ନହେଲେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ଜ୍ଞାନ ବିବେକ ଦ୍ୱାରା ଲାଭ ହୁଏ, ଫଳ ନିର୍ବିକାମତାରେ ଲାଭ ହୁଏ, ଏହିପରି ଏହି ଶୁଭ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦୋଷ ନାଶ କରିବା ପାଇଁ ଘୋଷିତ। କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା, ମଦପାନ, ଚୋରି, ଗୁରୁପତ୍ନୀ ନିକଟ ଯାଇବା—ଏହି ସମସ୍ତ ଦୋଷ ଏକାଠି ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତିନି ପୁଷ୍କର ଉପବାସରେ ନଷ୍ଟ ହୁଏନାହିଁ। ଏହି ଦୋଷ ନୈମିଷ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ପ୍ରଭାସା ର ତୀର୍ଥ, କାଳିନ୍ଦୀ, ଯମୁନା, ଗଙ୍ଗା, ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀରେ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏନାହିଁ। ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଏକାଦଶୀ ସମ ନୁହେଁ; ଦାନ, ପାଠ, ହୋମ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଏହି ଦିନ ର ପରି ମହାତ୍ମା ନୁହେଁ। ଏକ ପକ୍ଷରେ ଭୂମି ଦାନ ଅଛି, ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ ହରି ଦିନ ଅଛି; ତଥାପି ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏକାଦଶୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟମୟ। ଏହି ଦିନରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ଭଗବାନ ବରାହ ର ଆକୃତି ତିଆରି କରି, ଏକ ନୂତନ ଭାଣ୍ଡ ଉପରେ ପାନ୍ଦା ରଖିବା, କିମ୍ବା ତାମ୍ବା ପାତ୍ରରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ଏହା ସହିତ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ମାନ୍ୟ ମାନ୍ୟ ଡାଲି, ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ଖେପି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦୀପ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପହାର ଦେଇ, ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ବରାହଙ୍କର ପାଦରେ ନମସ୍କାର, କମରରେ ବରାହ ଆକୃତିରେ ନମସ୍କାର, ନାଭିରେ ଗଭୀର ଧ୍ୱନିରେ, ଛାତିରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନରେ। ହଜାରମୁଣ୍ଡି ହସ୍ତରେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥଙ୍କ କଣ୍ଠରେ, ସମସ୍ତ ଆତ୍ମାଙ୍କ ମୁହଁରେ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ମୂଳ ମାଥାରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଶତ ରଶ୍ମିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଚୁଲକୁ ଚକ୍ରଧାରୀ ଦେବତାର ଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜା କରି, ରାତି ଭରି ଜାଗିବା ଉଚିତ। ପୁରାଣ ଶୁଣି, ଯେଉଁଥିରେ ଦେବତାର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣିତ, ପ୍ରଭାତରେ ଏହାକୁ ଏକ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦେବା ଉଚିତ। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବରାହ ସହିତ ଆବଶ୍ୟକ ଉପକରଣ ଦେଇ, ପରେ ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ କରିବା, ଅତି ଆତ୍ମସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଏକଥା ଉପବାସ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି କରି, ବ୍ୟକ୍ତି ଜ୍ଞାନୀ ହୁଏ, ଆଉ ଶିଶୁ ଭାବେ ଅବଶ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ ପାଳନ କରି ତିନି ଋଣ ମୁକ୍ତ ହୁଏ, ଏବଂ ମନେ ଚାହିଁଥିବା ସମସ୍ତ ଫଳ ଲାଭ କରିଥାଏ। ଏହିପରି, ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ୟାସଙ୍କୁ କହିଲେ: "ମୁଁ ଏହି ଉପବାସ ନିୟମ ବିବରଣ କରିବି, ଯାହାରେ ହରି, ସମସ୍ତ ଦାତା, ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏ। ଶାସ୍ତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶୃଂଖଳାକୁ ଉପବାସ କୁହାଯାଏ, ଏହାକୁ ତପସ୍ୟା ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ।" ଏହି ଉପବାସର ବିଶେଷ ନିୟମ ହେଉଛି ନିଜକୁ ଅନ୍ୟତମ ରଖିବା, ଦିନକୁ ତିନିଥର ସ୍ନାନ କରିବା, ଭୂମିରେ ଶୋଇବା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା। ଜନାନୀ, ଶୂଦ୍ର, ଏବଂ ଦୂଷିତଙ୍କ ସହ କଥା ହେବା ରୋକିବା ଉଚିତ; ଯଥାସମ୍ଭବ ପଞ୍ଚ ଶୁଧି ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହି ସମସ୍ତ ତପସ୍ୟା ଉପବାସୀ କରିବା ଉଚିତ; ଚୁଲ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଦୁଇ ଗୁଣା ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ। ଉପବାସ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ତାମ୍ବା ପାତ୍ର, କଳା ଚଣା, ମସୁରି, ଚିକ୍କୁ, ରାଗି, ଶାକ, ମଧୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ। ଫୁଲ, ଅଳଙ୍କାର, ପୋଷାକ, ଧୂପ, ସୁଗନ୍ଧି ତେଲ, ଦନ୍ତ ମାଜିବା, ଅଞ୍ଜନ ଲାଗିବା ଉପବାସରେ ଅନିଷ୍ଟ। ଦନ୍ତମାଜି ପାଞ୍ଚ ଗୋ-ଉତ୍ପାଦର ଦ୍ୱାରା କରିବା ଉଚିତ; ଜଳ ବାରମ୍ବାର ପିଇବା, ପାନ ଖାଇବା ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ କରିଦିଏ। ଦିନେ ଶୋଇବା, ଯୌନ ସଂପର୍କ ଉପବାସକୁ ଦୂଷିତ କରେ; ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ସତ୍ୟ, ଦୟା, ଦାନ, ପବିତ୍ରତା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ନିୟମ ଅନୁସୂଚିତ। ଦେବତା ପୂଜା, ଅଗ୍ନି ହୋମ, ସନ୍ତୋଷ, ଚୋରି ରୋକିବା—ଏହି ଦଶ ନିୟମ ସମସ୍ତ ଉପବାସର ସାଧାରଣ ନିୟମ। ତାରା ଦେଖିବା, ଦିନ ଓ ରାତି ଖାଇବା, ଏକ ପଳା ଗୋମୂତ୍ର ଓ ଅର୍ଧ ଅଙ୍ଗୁଳ ଗୋବିଶ୍ ଦେବା ଉଚିତ। ସାତ ପଳା ଦୁଧ, ତିନି ପଳା ଦହି, ଏକ ପଳା ଘିଅ, ଏକ ପଳା କୁଶ ଜଳ ଦେବା ଉଚିତ। ଗାୟତ୍ରୀ ଓ ଗନ୍ଧେତି ଷ୍ଟୋତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ, ଦହି ନିଅ, ଦେବତାଙ୍କୁ 'ତେଜୋସି' ଇଉଁ ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ, ବ୍ରହ୍ମକୂର୍ଚ୍ଚ ଉପବାସ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ। ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ, ଅଭିଷେକ, ଯଜ୍ଞ ଓ ଦାନ, ବେଦ ଉପବାସ, ବୃଷଭ ମୁକ୍ତି, ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇବା, ଯଜ୍ଞପୂଣ୍ଡି ନିୟମ ଅନୁସୂଚିତ। ଅଶୁଭ ମାସରେ ଶୁଭ କ୍ରିୟା ଓ ଅଭିଷେକ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ; ଚନ୍ଦ୍ରମାସ ଅମାବାସ୍ୟାରୁ ଅମାବାସ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତିରିଶି ଦିନ ହୁଏ। ସୂର୍ୟ ରାଶି ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ସୂର୍ୟମାସ ସତାଇ ଦିନ ହୁଏ, ତାରା ଉପରେ ନୁହେଁ; ବିବାହ ଓ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭରେ ସୂର୍ୟମାସ, ଉପବାସରେ ଚନ୍ଦ୍ରମାସ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। ଅଗ୍ନି ସହିତ ଦିନ, ଷଡ୍ ଋଷି ଦିନ, ଭାସୁ ଓ ଆନ୍ଧ୍ର ଦିନ; ଦ୍ୱାଦଶୀ ରୁଦ୍ର ସହିତ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଉପବାସ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ। ପ୍ରଥମ ଦିନ ଓ ଅମାବାସ୍ୟା ଏକାଠି ହେଲେ ବଡ଼ ଫଳ ମିଳେ; ଏହି ମିଶ୍ର ଦିନ ଅତି ଅଶୁଭ ଏବଂ ପୂର୍ବ ଅର୍ଜିତ ପୁଣ୍ୟ ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ। ମହିଳାମାନେ, ରଜସ୍ୱଳା ରେ ଉପବାସ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଭଙ୍ଗ ହୁଏ; ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦାନ ଦେଇପାରିବେ, କିନ୍ତୁ ଶରୀର ଉପବାସ ନିଜେ କରିବା ଉଚିତ। କ୍ରୋଧ, ଅବଧାନ, ଲୋଭରେ ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ ହେଲେ, ତିନି ଦିନ ଖାଇବା ନୁହେଁ ଓ ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇବା ଉଚିତ। ଶରୀର ଅସମର୍ଥ ହେଲେ, ପୁତ୍ର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଲୋକ ଉପବାସ କରିପାରିବେ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉପବାସରେ ଅଚେତ ହେଲେ, ଜଳ ଓ ଔଷଧ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହିପରି, ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ୟାସଙ୍କୁ କହିଲେ: "ମୁଁ ପ୍ରଥମ ଦିନରୁ ଆରମ୍ଭ ଉପବାସ ନିୟମ ବିବରଣ କରିବି। ଶିଖି ଉପବାସ ବୈଶ୍ୱାନରପଦ ଦେଇଥାଏ।