ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରରେ, ସାଧାରଣ ମଣ୍ଡଳ ଏବଂ ବ୍ୟବସ୍ଥାପକଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ଗଙ୍ଗା, ଯମୁନା ଓ ମହାନଦୀକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଦିଆଯାଏ। ଦ୍ୱାରମୁଖରେ ଶ୍ରୀଦେବୀ, ଦଣ୍ଡ, ଭୟଙ୍କର ବାସ୍ତୁପୁରୁଷଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ, ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଧାରଣାଶକ୍ତି, କୂର୍ମ ଓ ଅନନ୍ତଙ୍କୁ ପୂଜିତ କରାଯାଏ। ଏହିପରି ଭୂମି, ଧର୍ମ, ଜ୍ଞାନ, ବୈରାଗ୍ୟ ଓ ଶାସନକୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ଅଧର୍ମ ଓ ତାହାର ଚାରିଟି ମୂଳ, ତଣ୍ଡି ଓ ପଦ୍ମକୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବାକୁ କହାଯାଏ। ପଦ୍ମର କୋଷ, ରେଶା, ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜସ୍ ଓ ତମସ୍ ଗୁଣ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚକ୍ର, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶକ୍ତିକୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରାଯାଏ। ଚାରି କୋଣରେ ଦୁର୍ଗା, ତାଙ୍କର ସେନା, ସରସ୍ୱତୀ ଓ କ୍ଷେତ୍ରପାଳଙ୍କୁ ପୂଜିବା ପରେ ଆସନ ଓ ପ୍ରତିମାର ପୂଜା କରି, ବାସୁଦେବଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏଠାରେ ଅନିରୁଦ୍ଧ, ମହାତ୍ମା, ନାରାୟଣ, ହୃଦୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଅଙ୍ଗ, ଶଂଖ ଓ ଅନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି ଉପାସନାର ଉଲ୍ଲେଖ ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ— ମାଘ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟରାଶି ସଂଯୁକ୍ତ ଥିବା ଏକ ଦିନ ଭୀମ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥିଲେ। ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ବ୍ରତକୁ କରି ସେ ପିତୃ ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ। ଏହି ଭୀମ ଦ୍ୱାଦଶୀ ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କୁ ପୁଣ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି କରେ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହି ବ୍ରତ ତିଥି ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ସମ ମହାପାପକୁ ନାଶ କରେ। ଏହା ଦୁଷ୍ଟ ରାଜା ଦେଶକୁ ଯେପରି ନାଶ କରେ, ତେଣୁ ମହାପାପ ବିନଶ୍ୱନ୍ତି। ଯେପରି ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅ ପରିବାରକୁ, ଖରାପ ଜନନୀ ପତିକୁ, ଅଧର୍ମ ଧର୍ମକୁ, ମିଥ୍ୟାମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜାକୁ ନାଶ କରେ; ଏହିପରି ଅଜ୍ଞାନ ଜ୍ଞାନକୁ, ଅଶୁଚିତା ଶୁଚିତ୍ୱକୁ, ଅନିଶ୍ଚୟ ଶ୍ରଦ୍ଧାକୁ, ମିଥ୍ୟା ସତ୍ୟକୁ ନାଶ କରେ। ଯେପରି ତାପରେ ଶୀତ ନାଶ ହୁଏ, ଧନ ଦ୍ୱାରା ଅପନିଅମ ଦୂର ହୁଏ, ଦାନକୁ ଘୋଷଣା ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ କରାଯାଏ, ତପସ୍ୟାକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ କରାଯାଏ। ଅଶିକ୍ଷା ପୁଅକୁ, ଦୂରେ ଥିବା ଗାଈକୁ, କ୍ରୋଧ ଶାନ୍ତିକୁ, ବୃଦ୍ଧି ନହେଲେ ଧନକୁ ନାଶ କରେ। ଜ୍ଞାନ ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ମିଳେ, ଫଳ ନିଷ୍କାମତା ଦ୍ୱାରା ମିଳେ; ଏହିପରି ଏହି ଶୁଭ ଦ୍ୱାଦଶୀ ପାପ ନାଶ ପାଇଁ ଘୋଷିତ। ଏହି ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା, ମଦ୍ୟପାନ, ଚୋରି, ଗୁରୁପତ୍ନୀ ସମ୍ପର୍କ ଭଳି ମହାପାପ ଏକାଠି ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତିନିଟି ପୁଷ୍କର ବ୍ରତ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ନାଶ ହୁଏନି। ନୈମିଷ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ପ୍ରଭାସ ତୀର୍ଥ, କାଳିନ୍ଦୀ, ଯମୁନା, ଗଙ୍ଗା, ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀ ମଧ୍ୟ ଏହି ପାପ ନାଶ କରିପାରେନି। ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟତୀର୍ଥ ଏକାଦଶୀ ସମାନ ନୁହେଁ; ଦାନ, ପାଠ, ହୋମ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଏହା ସମାନ ନୁହେଁ। ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଭୂମିଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ହରିଦିନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଉତ୍ତମ ଏକାଦଶୀ ତାହାଠାରୁ ବଢ଼ିକି ପୁଣ୍ୟଦାୟିନୀ। ଏହି ଦିନରେ ସୁନାରେ ଭଗବାନ ବରାହଙ୍କ ଆକୃତି ତିଆରି କରି, ଏକ ନୂତନ ପାତ୍ର ଉପରେ କିମ୍ବା ତମ୍ବା ପାତ୍ରରେ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ୍। ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମାନ୍ୟା ଉପଦାନ, ଧଳା ବସ୍ତ୍ର, ସୁନା ଦୀପ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ସହିତ ପୂଜା କରିବାକୁ କହାଯାଏ। ପାଦେ ବରାହଙ୍କୁ, କଟିରେ ବରାହ ଆକୃତିକୁ, ନାଭିରେ ଗମ୍ଭୀର ଧ୍ୱନି ସହ, ଚେଷ୍ଟରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନକୁ ପୂଜନ କରିବା ଉଚିତ୍। ହଜାରମୁଣ୍ଡି ହସ୍ତ, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥଙ୍କ ଗଳା, ସମସ୍ତ ଆତ୍ମାଙ୍କ ମୁଖ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ମୂଳ ଭାଲି ଲଳାଟକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍। ଶତଧାରା ରଶ୍ମିମୟ କେଶ ଧାରୀ ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ପୂଜିବା ପରେ ନିୟମାନୁସାରେ ରାତି ଜାଗିବା ଉଚିତ୍। ପୁରାଣର ଶ୍ରବଣ କରି, ପ୍ରଭାତେ ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥକୁ ଏକ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ସୁନା ବରାହ ସହିତ ଆବଶ୍ୟକ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦାନ କରି, ଏକଥର ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି ଅତିତୃପ୍ତ ହେଇ ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି କରିଲେ ବ୍ୟକ୍ତି ଜ୍ଞାନୀ ହୁଏ, ପୁନଃ ଶିଶୁ ହୁଏନି, ଏହି ପବିତ୍ର ଏକାଦଶୀ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି ତିନି ପ୍ରକାର ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଓ ମନୋବାଞ୍ଛିତ ଫଳ ଲାଭ କରେ। ଏହା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ମହାର୍ଷି ବ୍ୟାସଙ୍କୁ କହିଲେ— ଯେଉଁ ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦାତା ହରି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ କହିବି। ଶାସ୍ତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନିୟମକୁ ବ୍ରତ ବୋଲାଯାଏ, ଏହାକୁ ତପସ୍ୟା ବୋଲି ମନାଯାଏ। ଏହି ବ୍ରତର ବିଶେଷ ନିୟମ ହେଉଛି ଦମ, ତ୍ରିବେଳା ସ୍ନାନ, ଭୂମିରେ ଶୟନ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ। ଜନାନୀ, ଶୂଦ୍ର ଓ ପତିତଙ୍କ ସହ କଥା ହେବାକୁ ବର୍ଜନ କରି, ଯଥାଶକ୍ତି ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ସମସ୍ତ ତପସ୍ୟା ଧାର୍ମିକ ବ୍ୟକ୍ତି ଦ୍ୱାରା କରିବା ଉଚିତ୍; କେଶର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଦ୍ୱିଗୁଣ ଭାବେ ଏହି ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ପିତଳ ପାତ୍ର, ବୁଟ, ମସୁର, ଚଣା, ଖେସାରି, ଶାକ, ମଧୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ବର୍ଜନ କରିବା ଦରକାର। ଫୁଲ, ଭୂଷଣ, ବସ୍ତ୍ର, ଧୂପ, ଗନ୍ଧ, ଦନ୍ତ ମାଜନ, ଅଞ୍ଜନ ଏହି ବ୍ରତରେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ଗୋ-ଉତ୍ପାଦିତ ପଞ୍ଚ ଦ୍ରବ୍ୟର ଦନ୍ତକାଷ ଦ୍ୱାରା ଦନ୍ତ ମାଜି ଉଷାକାଳର ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ୍; ପୁନପୁନି ପାନୀୟ ଓ ପାନ ଖାଇଲେ ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ ହୁଏ। ଦିନେ ଶୁଏଲେ ଓ ସଂଗମ କଲେ ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ ହୁଏ; ଧୈର୍ୟ, ସତ୍ୟ, କରୁଣା, ଦାନ, ପବିତ୍ରତା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ଦେବତା ପୂଜା, ଅଗ୍ନିହୋମ, ସନ୍ତୋଷ, ଚୋରି ନ କରିବା—ଏହି ଦଶ ବ୍ରତ ସମସ୍ତ ବ୍ରତରେ ସାଧାରଣ ଧର୍ମ। ତାରା ଦେଖିବା, ଦିନରେ ଅଥବା ରାତିରେ ଭୋଜନ, ଏକ ପଳା ଗୋମୂତ୍ର ଓ ଅର୍ଦ୍ଧ ଅଙ୍ଗୁଳ ଗୋବିଷ୍ଟା ଦାନ କରିବା ନିୟମ। ସାତ ପଳା ଦୁଧ, ତିନି ପଳା ଦହି, ଏକ ପଳା ଘିଅ, ଏକ ପଳା କୁଶ ଜଳ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଗାୟତ୍ରୀ ଓ ଗନ୍ଧେତି ଷ୍ଟୋତ୍ର ପାଠ, ଦହି ଗ୍ରହଣ ଓ ‘ତେଜୋ’ସି’ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମକୂର୍ଚ୍ଚ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଅଗ୍ନିସ୍ଥାପନ, ଦୀକ୍ଷା, ଯଜ୍ଞ ଓ ଦାନ ବ୍ରତ, ବେଦ ବ୍ରତ, ବୃଷଭମୋକ୍ଷ, ମୁଣ୍ଡନ, ଉପବୀତ ଇତ୍ୟାଦି ନିୟମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଦରକାର। ଅଶୁଭ ମାସରେ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଭିଷେକ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ୍।