ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ, ଏକ ଭକ୍ତିଶୀଳ ବ୍ରତୀ ଭଗବାନଙ୍କୁ କହିଲେ—"ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଦିନ ମୁଁ ରାତି ସାରା ଜାଗିବି, ମୋର ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜା, ଦାନ, ତପସ୍ୟା ଏବଂ ହୋମ କରିବି। ଏହି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନ ମୁଁ ଉପବାସ ରହିବି, ଶମ୍ଭୁ, ପରେ ଦିନେ ଭୋଜନ କରିବି, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଲାଗି ଚେଷ୍ଟା କରିବି। ହେ ଭୂତପତି, ଆପଣ ମୋର ଶରଣ।" ସେ ସମୟରେ, ଗୁରୁଙ୍କୁ ଗୋଧୂଳି ପଞ୍ଚାମୃତରେ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ୍। ପରେ, ତାଙ୍କୁ ଚନ୍ଦନ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ପୂଜା କରି, 'ଓଁ ନମଃ ଶିବାୟ' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି। ତିଳ, ଚାଉଳ ଓ ଯବଙ୍କୁ ଘୃତ ସହିତ ହୋମ କରି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋମ ପରେ ଭକ୍ତିଗୀତ ଓ ପବିତ୍ର କଥା ଶୁଣିବା ଉଚିତ୍। ମଧ୍ୟରାତ୍ରି, ତୃତୀୟ ପାହାଡ଼ି ଓ ଚତୁର୍ଥ ପାହାଡ଼ିରେ ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି, ପ୍ରଭାତେ କ୍ଷମା ବାର୍ତ୍ତା ମାଗିବା ଆବଶ୍ୟକ। "ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କର କୃପାରେ ମୁଁ ଏହି ବ୍ରତ କୌଣସି ବାଧା ବିନା ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛି; ହେ ତ୍ରିଲୋକନାଥ, ମୋତେ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ। ଆଜି ଯେ କିଛି ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ ହେଲା, ଯେ କିଛି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ହେଲା, ସେ ସବୁ ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ହେ ଦିବ୍ୟମୟ, ଦୟା କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ନିଜ ଧାମକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତୁ; କେବଳ ଦର୍ଶନ କରି ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଯାଉଛି।" ଏହି ବ୍ରତ ସମ୍ପନ୍ନ କଲା ପରେ, ଧ୍ୟାନରତ ଭକ୍ତମାନେ, ପୂଜାରୀମାନେ, ତାଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବା, ବସ୍ତ୍ର, ଛତା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯେ କିଛି ଦାନ କଲି, ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଦେଲି, ତାହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ। ଏପରି କ୍ଷମା ଚାହିଁ, ଏହି ବ୍ରତ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏଇପରି, ବ୍ରତୀ ଜଣେ କୀର୍ତ୍ତି, ଶ୍ରୀ, ପୁତ୍ର, ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରି, ଶୈବପୁରୀ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାଏ। ସମସ୍ତ ଦ୍ୱାଦଶ ମାସରେ ଏଠାରେ ଜାଗରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯିଏ ଦ୍ୱାଦଶ ବ୍ରତୀଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଉଛି ଓ ଦୀପ ଦାନ କରେ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ଏହିପରେ, ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—"ମନ୍ଧାତା ନାମକ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ କରିଥିଲେ। ଏକାଦଶୀ ଦିନ, ଦୁଇ ଦ୍ୱାଦଶୀରେ କେବେ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଦଶମୀ ଓ ଏକାଦଶୀ ଯଦି ମିଶିଯାଏ, ଗାନ୍ଧାରୀ ଏହି ବ୍ରତ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଶତପୁତ୍ର ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ; ଏହି ଦିନ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁଠାରେ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଓ ଏକାଦଶୀ ମିଶିଯାଏ, ହରିଙ୍କ ସନ୍ନିଧି ଥାଏ; ଦଶମୀ ଓ ଏକାଦଶୀ ମିଶିଲେ, ଦାନବ ରହନ୍ତି; ଅନେକ ମତ ଥିଲେ, ସନ୍ଦେହ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ।" "ତେଣୁ, ଦ୍ୱାଦଶୀ ଗ୍ରହଣ କରି, ତ୍ରୟୋଦଶୀରେ ପାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏକାଦଶୀ ଓ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦୁଇଁ ଦିନ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ୍, ବିଶେଷ କରି ଏକାଦଶୀ, ଦ୍ୱାଦଶୀ ଓ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଏକାତ୍ର ହେଲେ, ସେ ମହାପୁଣ୍ୟ ଦିନ ଅବଶ୍ୟ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଦ୍ୱିଜ ଜନେ ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ ପରେ ଦ୍ୱାଦଶୀ କିମ୍ବା ଏହି ତିନି ତିଥି ଏକାତ୍ରେ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ଦଶମୀ ଯୋଗ ଥିଲେ କେବେ ନୁହେଁ।" "ଏକାଦଶୀ ଦିନ ରାତି ଜାଗି, ପୁରାଣ ଶ୍ରବଣ, ଗଦାଧରଙ୍କ ପୂଜା, ଦୁଇଁ ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ କରି ରୁକ୍ମାଙ୍ଗଦ ମୋକ୍ଷ ପାଇଥିଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି।" ଏହିଠାରେ, ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—"ଯେଉଁ ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ଜଗତ୍ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦ ଲାଭ କରିଥିଲା, ତାହା ମୁଁ କହିବି, ଯାହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁଇଁ ଦେଇଥାଏ। ସାଧାରଣ ମଣ୍ଡଳ ରଖି, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଦ୍ୱାରରେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ, ଗଙ୍ଗା, ଯମୁନା, ଏବଂ ମହାନଦୀକୁ ଅବସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଦ୍ୱାରରେ ଶ୍ରୀଦେବୀ, ଦଣ୍ଡ, ଭୟଙ୍କର ବାସ୍ତୁପୁରୁଷଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, କେନ୍ଦ୍ରରେ ଧାରକଶକ୍ତି, କୂର୍ମ ଓ ଅନନ୍ତଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଦରକାର।" "ପୃଥିବୀ, ଧର୍ମ, ଜ୍ଞାନ, ବୈରାଗ୍ୟ, ଏବଂ ଆଇଶ୍ୱର୍ୟ; ଅଧର୍ମ ଓ ତାହାର ଚାରି ମୂଳ, ତଣ୍ଡି ଓ ପଦ୍ମକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍। ପଦ୍ମର ମଧ୍ୟଭାଗ, କେଶର, ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜସ୍, ତମସ୍ ଗୁଣ, ସୂର୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ମଣ୍ଡଳ, ଶୁଦ୍ଧି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଆବଶ୍ୟକ।" "ଦୁର୍ଗା, ଦେବୀଗଣ, ସରସ୍ୱତୀ ଓ କ୍ଷେତ୍ରପାଳଙ୍କୁ କୋଣାରେ ପୂଜି, ଆସନ ଓ ପ୍ରତିମାକୁ ପୂଜା କରି, ବାସୁଦେବଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ତାପରେ ଅନିରୁଦ୍ଧ, ମହାତ୍ମା, ନାରାୟଣ, ହୃଦୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଅଙ୍ଗ, ଶଂଖ ଓ ଅନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍।" ଏହିପରି, ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—"ମାଘ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଏକାଦଶୀ ଦିନ, ସୂର୍ୟ ରାଶି ସହ ଯୋଗ ଥିଲାବେଳେ, ଭୀମ ଏହି ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ କରିଥିଲେ। ଏହି ଚମତ୍କାରି ବ୍ରତ କରି ସେ ପିତୃ ଋଣ ମୁକ୍ତ ହେଲେ; ଏହି 'ଭୀମଦ୍ୱାଦଶୀ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପୁଣ୍ୟବୃଦ୍ଧି କରେ।" "ଏହି ଦିନ ଏକ ନକ୍ଷତ୍ର ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା ପରି ମହାପାପ ନାଶ କରେ; ଏହି ବ୍ରତ ବଡ଼ ଅପରାଧ ଦୂର କରେ, ଯେପରି ଦୁଷ୍ଟ ରାଜା ରାଜ୍ୟକୁ ନଷ୍ଟ କରେ। ଦୁଷ୍ଟପୁତ୍ର ପରିବାରକୁ, ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ତ୍ରୀ ପତିକୁ, ଅଧର୍ମ ଧର୍ମକୁ, ମିଥ୍ୟା ମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜାକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।" "ଅଜ୍ଞାନ ଜ୍ଞାନକୁ, ଅଶୁଚି ଶୁଚିତାକୁ, ଅଶ୍ରଦ୍ଧା ଶ୍ରଦ୍ଧାକୁ, ଅସତ୍ୟ ସତ୍ୟକୁ ନଷ୍ଟ କରେ। ଶୀତ ତାପରେ, ଅପଦ ଧନରେ, ଦାନ ଘୋଷଣାରେ, ତପସ୍ୟା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।" "ଅଶିକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା ପୁତ୍ର, ଦୂରେ ଥିବା ଦ୍ୱାରା ଗାଈ, କ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତି, ଅବୃଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଧନ ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ, ନିଷ୍କାମତା ଦ୍ୱାରା ଫଳ ମିଳେ; ଏହିପରି ଏହି ମଙ୍ଗଳମୟ ଦ୍ୱାଦଶୀ ପାପ ନାଶ ପାଇଁ ଘୋଷିତ।" "ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା, ମଦ୍ୟପାନ, ଚୋରି, ଗୁରୁପତ୍ନୀ ସଂଗ ଏହି ସମସ୍ତ ପାପ ଏକାସାଥି ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତିନି ପୁଷ୍କର ବ୍ରତ କଲେ ମିଟେ ନାହିଁ। ନ ନୈମିଷ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ପ୍ରଭାସ ତୀର୍ଥ, ନ କାଳିନ୍ଦୀ, ଯମୁନା, ଗଙ୍ଗା, ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀ ଏହି ପାପ ଦୂର କରେ।" "ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଏକାଦଶୀ ସମାନ ନୁହେଁ; ଦାନ, ପାଠ, ହୋମ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଏହା ସମାନ ନୁହେଁ। ଏକ ପକ୍ଷରେ ଭୂମିଦାନ, ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ ହରିବାର ଦିନ; ତଥାପି ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଏକାଦଶୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟମୟ।