ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ମାଘ ଓ ଫାଲ୍ଗୁନ ମାସ ମଧ୍ୟରେ, କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନରେ, ଏହି ରାତିରେ ଜାଗି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ମଣିଷ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ପାଇଥାଏ। ଯଦି ଆଶା ସହିତ ହରଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ, ତେବେ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ ହର ଓ କେଶବଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ; ଉପବାସୀ ଲୋକ ପୂଜା କଲେ, ସେମାନେ ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଉଥାନ୍ତି। ଏକ ସମୟରେ, ଅରବୁଦ ପାହାଡ଼ରେ Sundarasena ନାମକ ଏକ ପାପୀ ରାଜା, ଜଣେ ନିଷାଦ, ତାଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ସାଥୀମାନେ ସହ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଶିକାର କରିବାକୁ ଗଲେ। ଶିକାର କରି ପଶୁମାନେ ପାଇଲା ପରେ, ପାହାଡ଼ରେ ଖାଇବା ପାଇଁ ତିବ୍ର ଭୋକ ଓ ପିପାସାରେ ପୀଡିତ ହେଲେ, ଏକ ପୋକର ପାଖରେ ଉପବନରେ ରାତି ଜାଗିଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ଲିଙ୍ଗ ଥିଲା; Sundarasena ନିଜ ଶରୀରକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବାବେଳେ, ଅଜାଣି ଭାବରେ ଲିଙ୍ଗଠାରେ ପତ୍ର ପଡ଼ିଗଲା। ଧୂଳି ହଟାଇବା ପାଇଁ ସେ ଲିଙ୍ଗ ଉପରେ ପାଣି ଢାଲିଲେ; ଏହି ସମୟରେ ତାଙ୍କ ହାତରୁ ଏକ କଣ୍ଡା ଖସିଗଲା। ଗୋଡ଼ରେ ମାଟିରେ ଗଲେ, ଲିଙ୍ଗକୁ ଛୁଇଲେ ଓ ଧରିଲେ; ଏଭଳି ସ୍ନାନ, ସ୍ପର୍ଶ, ପୂଜା ଓ ଜାଗରଣ ସଫଳ ହେଲା। ପ୍ରଭାତରେ ସେ ଘରକୁ ଫିରିଲେ, ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ଦିଆଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ; ଏହିପରି ଏକ ଦିନ ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା, ତାଙ୍କୁ ଯମଦୂତମାନେ ନିଁଡାରେ ଦେଇ ନେଇଗଲେ। ପରେ, ମୋର ସେବକମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯମଦୂତମାନେ ଉପରେ ଜିତିଲେ, Sundarasena ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ଏକ କୁକୁର ସହିତ ଶୁଦ୍ଧ ସେବକ ଭାବେ ମୋର ପାଖରେ ରହିଲେ। ଏଭଳି ଅଜ୍ଞାନରୁ ମେରିଟ୍ ହୁଏ, ଜ୍ଞାନରୁ ଅସୀମ ମେରିଟ୍ ହୁଏ; ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଦିନରେ ଉପବାସୀ ଲୋକ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଏହି ନିୟମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ। ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନରେ ପ୍ରଭାତେ, ମୁଁ ରାତି ଜାଗିବି, ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ପୂଜା, ଦାନ, ତପ, ହୋମ କରିବି। ଏହି ଦିନ ଉପବାସ ରହି, ଶମ୍ଭୁ, ପରଦିନ ଖାଇବି, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଚାହିଁ; ଭଗବନ୍, ଆପଣ ମୋର ଆଶ୍ରୟ। ଏହି ସମୟରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପଞ୍ଚ ଗବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରାଇ, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର ଦେଇ, "ଓମ୍ ନମଃ ଶିବାୟ" ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ତିଳ, ଚାଉଳ, ଯବ ଘୀ ସହିତ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ; ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋମ ପରେ ଗୀତ ଓ ପବିତ୍ର କଥା ଶୁଣିବା ଉଚିତ। ମଧ୍ୟରାତି, ତୃତୀୟ ପ୍ରହର, ଚତୁର୍ଥ ପ୍ରହରରେ ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଓ ପ୍ରଭାତେ ଖ୍ଷମା ଚାହିବା ଉଚିତ। "ଭଗବନ୍, ଆପଣଙ୍କର କୃପାରେ ମୁଁ ଏହି ନିୟମ କଠିନତା ବିନା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଛି; ମୁଁ ଖ୍ଷମା ଚାହୁଁଛି, ମହାଦେବ, ତିନି ଲୋକର ନାଥ!" "ଆଜି ଯେତେ ମେରିଟ୍ ଲାଭ କରିଛି, ଯେତେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିଛି, ଭଗବନ୍, ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ଏହି ନିୟମ ସଫଳ କରିଛି।" "ମୋତେ କୃପା କରନ୍ତୁ, ମହାତ୍ମା, ନିଜ ନିବାସକୁ ଯାଆନ୍ତୁ; ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଶୁଦ୍ଧ ହେଉଛି।" ଧ୍ୟାନୀ ଲୋକମାନେକୁ ଭୋଜନ, ବସ୍ତ୍ର, ଛତା ଓ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ; "ଭଗବନ୍, ଲୋକନାଥ, ଦେବଦେବ, ଜଗତର ଉପକାରୀ।" "ମୁଁ ଯେଉଁ ଦାନ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଦେଇଛି, ତାହାରେ ଭଗବାନ୍ ଖୁସି ହେଉନ୍ତୁ; ଏଭଳି ଖ୍ଷମା ଚାହି, ଉପବାସୀ ଲୋକ ଏହି ନିୟମ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ।" ଏହି ଉପବାସ ଦ୍ୱାରା ମଣିଷ ବିରାଟ୍ ଖ୍ୟାତି, ଧନ, ପୁତ୍ର, ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରି, ଶିବନଗରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ସମସ୍ତ ଦ୍ୱାଦଶ ମାସରେ ଏଠି ଜାଗିବା ଉଚିତ। ଯିଏ ଦ୍ୱାଦଶ ଉପବାସୀକୁ ଭୋଜନ ଦେଇ ଦୀପ ଦେଇଥାଏ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାଏ। ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ମନ୍ଧାତା ରାଜା ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥିଲେ; ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ଉଭୟ ଦ୍ୱାଦଶୀରେ କିଛି ଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଦଶମୀ ଓ ଏକାଦଶୀ ଦିନ ମିଶିଲେ, ଗାନ୍ଧାରୀ ଉପବାସ କରିଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଶତପୁତ୍ର ନଷ୍ଟ ହେଇଥିଲେ, ତେଣୁ ଏହି ଦିନ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଠି ଦ୍ୱାଦଶୀ ଓ ଏକାଦଶୀ ଦିନ ମିଶିଥାଏ, ହରିଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ଅଛି; ଦଶମୀ ଓ ଏକାଦଶୀ ମିଶିଲେ, ଦେମନର ଉପସ୍ଥିତି ଅଛି; ଅନେକ ବିରୋଧ ମତ ଥିଲେ, ସନ୍ଦେହ ଜନ୍ମ ହୁଏ। ଏହିପରି, ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ, ତ୍ରୟୋଦଶୀରେ ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ କରିବା ଉଚିତ; ଏକାଦଶୀ ଓ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଉପବାସ ନିୟମ ଅନୁସାରେ କରିବା ଉଚିତ। ବିଶେଷ କରି ଏକାଦଶୀ, ଦ୍ୱାଦଶୀ, ତ୍ରୟୋଦଶୀ—ଏହି ତିନି ଦିନ ଯେଉଁଠି ଏକାଠି ହୁଏ, ତାହା ଶୁଭ ତିଥି ଭାବେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଏହି ସବୁ ପାପ ଦୂର କରେ। ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ ପରେ, ଦ୍ୱିଜ ଲୋକ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ; କିମ୍ବା ଏହି ତିନି ଦିନ ଏକାଠି କରିବା, କିନ୍ତୁ ଦଶମୀ ସହିତ ଏକାଠି କରିବା ନୁହେଁ। ରାତି ଜାଗି, ପୁରାଣ ଶୁଣି, ଗଦାଧରଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଦୁଇ ଏକାଦଶୀରେ ଉପବାସ କରି, ରୁକ୍ମାଙ୍ଗଦ ମୋକ୍ଷ ପାଇଥିଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ ଦ୍ୱାରା ମୋକ୍ଷ ପାଇଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଯେଉଁ ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ଜଗତ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥା ପାଇଥିଲା, ସେହି ପୂଜାକୁ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି, ଯାହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ। ମଣ୍ଡଳ ପ୍ରତିଷ୍ଠା, ଦ୍ୱାରରେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ, ଗଙ୍ଗା, ଯମୁନା ଓ ମହାନଦୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରିବା; ଦ୍ୱାରରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଦଣ୍ଡ, ଭୟଙ୍କର ବାସ୍ତୁପୁରୁଷ ପୂଜା; କେନ୍ଦ୍ରରେ ଶକ୍ତି, କୁର୍ମା, ଅନନ୍ତ ପୂଜା; ପୃଥିବୀ, ଧର୍ମ, ଜ୍ଞାନ, ବିରାଗ, ଶାସନ ଓ ଅଧର୍ମ ମୂଳ, ତଣ୍ଡ ଓ ପଦ୍ମ ପୂଜା; ଅଣ୍ଡ, ତନ୍ତୁ, ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜସ୍, ତମସ୍ ଗୁଣ, ସୂର୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଚକ୍ର, ପବିତ୍ର ଶକ୍ତି ପୂଜା; ଦୁର୍ଗା, ଦେବୀମାନେ, ସରସ୍ୱତୀ, କ୍ଷେତ୍ରପାଳ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିକରେ; ଆସନ, ପ୍ରତିମା ପୂଜା ପରେ, ବାସୁଦେବ ଶକ୍ତି ଚିନ୍ତନ; ଅନିରୁଦ୍ଧ, ମହାତ୍ମା, ନାରାୟଣ, ହୃଦୟ ଓ ଅଂଗ, ଶଂଖ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ପୂଜା। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ମାଘ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ, ସୂର୍ୟ ରାଶି ସହିତ ଯୁକ୍ତ ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ, ଭୀମ ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ କରିଥିଲେ। ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଉପବାସ କରି, ସେ ପିତୃ ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ; ଭୀମ ଦ୍ୱାଦଶୀ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ମେରିଟ୍ ବୃଦ୍ଧି କରେ। ନକ୍ଷତ୍ର ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଉପବାସ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପରି ମହାପାପ ଦୂର କରେ; ଏହି ମହାପାପ ଦୂର କରେ, ଯେପରି ଦୁଷ୍ଟ ରାଜା ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ନଷ୍ଟ କରେ।