ଏହି ଗାଥାରେ ଜ୍ଞାନର ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧନ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ଜ୍ଞାନ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ଧନ ଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଏହା ଏମିତି ଏକ ଧନ ଯାହାକୁ କେହି ଚୋରି କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଜ୍ଞାନ ନିଜେ ଧର୍ମକୁ ଆଣେ, ଲୋକମାନଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଲାଭ କରାଏ, ଏହା ଶିକ୍ଷକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶିକ୍ଷକ, ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ, ଏହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବତା ଭାବରେ ପୂଜିତ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ, ଏବଂ ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କ ଠାରେ ଜ୍ଞାନ ନାହିଁ, ସେମାନେ ପଶୁ ସମାନ। ଘରେ ରଖିଥିବା ଧନ ଓ ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ଲୋକେ ଦେଖିପାରନ୍ତି ଏବଂ ଚୋରି କରିପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଜ୍ଞାନକୁ କେହି ଚୋରି କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ପୂର୍ବରୁ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ଶୌନକୀୟ ପ୍ରଥାର ରାଜନୀତିର ସାର କଥା କହିଥିଲେ। ଏହି କଥା ଶଙ୍କର ଶୁଣିଥିଲେ, ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଭ୍ୟାସ ଶୁଣିଥିଲେ, ଏବଂ ଆମେ ଏହି କଥା ଭ୍ୟାସଙ୍କୁ ଶୁଣିଥିଲୁ। ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, “ହେ ଭ୍ୟାସ, ମୁଁ ସେଇ ବ୍ରତଗୁଡ଼ିକ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି ଯାହା ଦ୍ୱାରା ହରି ସମସ୍ତ ଦାତା ହୁଅନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ପ୍ରତିମାସ, ପ୍ରତି ନକ୍ଷତ୍ର, ତିଥି ଓ ବାରରେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ସେ ଅନନ୍ୟ ଭକ୍ତି, ରାତିରେ ଉପବାସ ଓ ଏହି ପ୍ରକାର ପୂଜା ଫଳରେ ଧନ, ଧାନ୍ୟ, ପୁତ୍ର, ରାଜ୍ୟ, ବିଜୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ତିଥିରେ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ନିୟମ ଅଛି—ପ୍ରଥମା ତିଥିରେ ବୈଶ୍ୱାନର ଓ କୁବେର, ଦ୍ୱିତୀୟାରେ ଯମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ନାରାୟଣ, ତୃତୀୟାରେ ଗୌରୀ, ବିଘ୍ନେଶ, ଶଙ୍କର, ଚତୁର୍ଥୀରେ ଚାରି ରୂପ, ପଞ୍ଚମୀରେ ହରି, ଷଷ୍ଠୀରେ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସପ୍ତମୀରେ ଭାସ୍କର, ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ନବମୀରେ ଦୁର୍ଗା ଓ ଦିଗ୍ଦେବତା, ଦଶମୀରେ ଯମ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର, ଏକାଦଶୀରେ ଋଷିମାନେ, ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ହରି ଓ କାମ, ତ୍ରୟୋଦଶୀରେ ମହେଶ୍ୱର, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଓ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ପିତୃପୁରୁଷମାନେ। ଅମାବାସ୍ୟାରେ ସପ୍ତାହର ସମସ୍ତ ଦିନ ଓ ନକ୍ଷତ୍ର-ଯୋଗମାନେ ପୂଜିତ ହେଲେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି। ଏହାପରେ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, “ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ତିଥିରେ ବ୍ୟାସ ଓ ଅନଙ୍ଗଙ୍କୁ ପୂଜିବା ନିୟମ ଅଛି। ଏହି ଦିନ ଶିବଙ୍କୁ ଚମେଳି କାଠି ଦ୍ୱାରା ଦାନ୍ତ ମାଜି ଓ ଧତୁରା ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିବା ଉଚିତ। ପୌଷ ମାସରେ ‘ଅନଙ୍ଗାୟ’ ନାମକ ଭୋଜ୍ୟ ଦିଅ, ମଧୁ ଚଖ, ବିଳ୍ୱପତ୍ର, କଦମ୍ବ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଯୋଗେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜିବା, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦାନ୍ତ ମାଜିବା ଓ ଚାଉଳ ଭୋଜ୍ୟ ଦେବା ଉପଯୁକ୍ତ। ମାଘରେ ନଟେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଚମେଳି ଫୁଲ ଓ ମୁକ୍ତା ମାଳା ଦ୍ୱାରା, ପ୍ଲକ୍ଷ କାଠି ଦ୍ୱାରା ଦାଂତ ମାଜି ପୁରିକା ଦେଇ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଫାଲ୍ଗୁନରେ ବୀରେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ମରୁବକ ଫୁଲ, ଚିନି, ଶାକ ଓ ମଣ୍ଡା ଦେଇ ଓ ଆମ୍ବ କାଠି ଦ୍ୱାରା ଦାଂତ ମାଜି ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଚୈତ୍ରରେ ରାତିରେ କପୂର ଦ୍ୱାରା ସୁରୂପଙ୍କୁ ପୂଜିବା, ଅଟଜା କାଠି ଦ୍ୱାରା ଦାଂତ ମାଜିବା ଓ ଶଶ୍କୁଳି ଦେଇ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ। ଦମନକ ପତ୍ର ଓ ଅଶୋକ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଶିବଙ୍କ ପୂଜା ତାଙ୍କ ନିବାସରେ କରିବା ଉଚିତ; ମହାରୂପକୁ ଗୁଡ଼ ମିଶ୍ରିତ ମଧୁର ଚାଉଳ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପିଠା ଦେଇ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଦାଂତ ମାଜିବା ପାଇଁ କାଠି ଓ ଜାଇଫଳ ଦେବା ଉଚିତ; ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସରେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଚମ୍ପକ ଫୁଲ ଓ ବିଳ୍ୱଜଙ୍କୁ ଦଶ ପ୍ରକାର ଭୋଜ୍ୟ ଦେଇ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଲବଙ୍ଗ, ଏଲାଚି ଓ ଷଡ୍ଧୁ ଉମାଙ୍କୁ, ଅଗୁରୁ, ଦାଂତ ମାଜିବା କାଠି ଓ ଅପାମାର୍ଗ ପତ୍ର ଦେଇ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଶ୍ରାବଣରେ ମଣ୍ଡାର ଫୁଲ ଦେଇ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଶିବଙ୍କୁ, ଘୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଭାଦ୍ରପଦରେ ବକୁଳ ଫୁଲ ଓ ପିଠା ଦେଇ ସଦ୍ୟୋଜାତଙ୍କୁ ପୂଜିବା, ଆଶ୍ୱିନରେ ଗନ୍ଧର୍ବଶା ଓ ମଦନକଙ୍କୁ ଏବଂ ଦେବତାଧିପତିଙ୍କୁ ମଧୁର ଭୋଜ୍ୟ ଦେଇ ପୂଜିବା ଉଚିତ। କାର୍ତ୍ତିକରେ ଚମ୍ପକ ଫୁଲ, ସୁନା ଧାଗା ଓ ମୋଦକ ଦେଇ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଖଦିର କାଠି ଦ୍ୱାରା ପୂଜିବା ଉଚିତ। ବଦରା କାଠି ଦ୍ୱାରା ମଦନଙ୍କୁ ଦଶମ ପୂଜା ଦେବା, ବର୍ଷ ଶେଷରେ ଦୁଧ ଓ ଶାକ ଦେଇ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ରତି, ମୁକ୍ତମାନଙ୍ଗ ଓ ସୁନା ମଣ୍ଡଳରେ ବସିଥିବାଙ୍କୁ ସୁଗନ୍ଧିତ ଦ୍ରବ୍ୟ, ତିଳ, ଚାଉଳ ଇତ୍ୟାଦି ଦେଇ ଦଶ ହଜାର ହୋମ କରିବା ଉଚିତ। ଏହାପରେ ରାତି ଜାଗି ଗୀତ-ବାଦ୍ୟ, ପୂଜା ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶୟନ, ପାତ୍ର, ଛତା, ବସ୍ତ୍ର ଓ ପାଦୁକା ଦେଇ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଗଉ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଖାଇବାକୁ ଦେଲେ ମଣିଷ ସଫଳ ହୁଏ। ଏହିଠାରେ ବ୍ରତର ସମାପ୍ତି ହୁଏ ଏବଂ ଏହି ପୂଜା ଫଳରେ ଧନ, ପୁତ୍ର, ଆରୋଗ୍ୟ, ଶ୍ରୀ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳେ। ଏହା ପରେ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, “ମୁଁ ଏବେ କୈବଲ୍ୟ-ଶମନ ନାମକ ଅଖଣ୍ଡ ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି। ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ଉପବାସ କରି କେବଳ ଗଉର ଉତ୍ପାଦ ଖାଇବା ଉଚିତ। ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜିବା, ଚାରି ମାସର ଭୋଜନ ଦିଅ, ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଚାଉଳର ପାତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଦିଅ: “ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ସତଜନ୍ମରେ ଯେଉଁ ବ୍ରତ କରିଛି, ତୁମ କୃପାରେ ଏହା ଅଖଣ୍ଡ ରହୁ। ଯେପରି ତୁମେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଅଖଣ୍ଡ ସ୍ୱରୂପ, ମୋର ସମସ୍ତ ବ୍ରତ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଅଖଣ୍ଡ ରହୁ।” ଚୈତ୍ର ଆରମ୍ଭରେ ସକ୍ତୁ ପାତ୍ର ଓ ଶ୍ରାବଣ ଆରମ୍ଭରେ ଘୀ ପାତ୍ର ଦେବା ଉଚିତ। ବ୍ରତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିବା ଲୋକ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ, ପୁତ୍ର, ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହିପରେ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, “ମୁଁ ଏବେ ଆଗସ୍ତ୍ୟ ଅର୍ଘ୍ୟ ବ୍ରତ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି ଯାହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ। ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ପୂର୍ବରୁ, ତିନି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ, ଅପରିଣୀତା କୁମାରୀ ଥିବାବେଳେ, ଆଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ କଶା ଫୁଲର ଘଡ଼ା ଦେଇ, ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଜାଗି ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ। ଦହି, ଅକ୍ଷତ ଓ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା, ଫଳ ଓ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଉପବାସ, ପଞ୍ଚ ରଙ୍ଗର ଭୂଷା ଓ ସୁନା-ଚାନ୍ଦିର ତିଆରି ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।