ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶିଷ୍ୟମାନେଁକୁ ଜୀବନର ଗଭୀର ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ନୀତି ଶିଖାଉଥିଲେ। ସେ କହିଲେ— “ଯଦି ଜଣେ ନାରୀ ତଳ ଲୋକରେ ରହୁଛନ୍ତି କିମ୍ବା ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛନ୍ତି, ତଥାପି ତାଙ୍କର କେଶ ନଥିଲେ, ସେମାନେ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଆକର୍ଷଣୀୟ ହେଉନାହାନ୍ତି। ଏହି ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଦେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, ମନୁଷ୍ୟର ଆକାଂକ୍ଷା କେଉଁଠି ନ ଯାଏ? ତା'ପରେ ସେ ଶିଷ୍ୟମାନେଁକୁ ଚେତାବନୀ ଦେଲେ— ଯିଏ ଚତୁର୍, ଗୁପ୍ତ ଉପାୟ ଜାଣେ, ଏବଂ ନିଜ ଲୋକଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦେଉଛି, ସେ ବାହ୍ୟ ଶତ୍ରୁଠାରୁ ଅଧିକ ବିପଦ୍ଦାୟକ। ଏହିପରି ଲୋକଙ୍କୁ ସାବଧାନ ରହିବା ଦରକାର। ଏହାପରେ, ଜ୍ଞାନୀ କହିଲେ— ଯିଏ ଶିଶୁଙ୍କୁ ମିଠା ଦେଇ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ, ଛାତ୍ରକୁ ଶାସନ ଦେଇ ଶିଖାଏ, ନାରୀକୁ ଧନ ଦେଇ ଖୁସି କରେ, ଦେବତାଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା ଦେଇ ତୁଷ୍ଟ କରେ, ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୁସଂସ୍କାର ଦେଇ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି— ସେଇ ଲୋକ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀ। ତା'ପରେ ସେ ଅନ୍ୟାୟ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ଲାଭ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଉଲ୍ଲେଖ କଲେ— ଯିଏ ଛଳ ଦ୍ୱାରା ମିତ୍ରତା, ଅଶୁଚି ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ, ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରି ସମ୍ପଦ, ସହଜ ଉପାୟରେ ଜ୍ଞାନ, ବଳପୂର୍ବକ ନାରୀ— ଏମିତି ଲୋକ ଜ୍ଞାନୀ ନୁହଁନ୍ତି। ଏହି ଅବସରରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହି ଉପମା ଦେଲେ— ଯଦି ଜଣେ ମୂର୍ଖ ଫଳ ପାଇଁ ଫଳଦାୟକ ଗଛ କାଟିଦେଉଛନ୍ତି, ସେ କେବଳ ଫଳହୀନତା ଓ ଦୋଷ ହାସଲ କରିବେ। ପୁଣି ସେ କହିଲେ— ଧନୀ ସନ୍ୟାସୀ, ଦୂରେ ଥିବା ଶ୍ରମିକ, ମଦଯାପୀ, ଏବଂ ପତିବ୍ରତା ନାରୀ ଏହି ଚାରିଟିକୁ ସେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି ସମସ୍ତ ଶିକ୍ଷା ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁନର୍ବାର ସତର୍କ କଲେ— ଅବିଶ୍ୱାସ୍ୟ ଉପରେ ବିଶ୍ୱାସ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏବଂ ମିତ୍ର ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଅତିରିକ୍ତ ବିଶ୍ୱାସ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କାରଣ, ମିତ୍ର ରିଷ୍ଟି ହେଲେ ସମସ୍ତ ଗୁପ୍ତ ଖୋଲିପାରେ। ଯଥା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଉପରେ ଦୟା ଓ ବିଶ୍ୱାସ ରଖିବା ଉଚିତ୍, ନିଜ ଚରିତ୍ର ଗୁପ୍ତ ରଖିବା ଏକ ସଜ୍ଜନର ଲକ୍ଷଣ। ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଚାହାଁ, ସେଉଁଠି କର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ୍, କିନ୍ତୁ ସବୁ ସମୟରେ ଧୈର୍ୟ ଓ ବୁଦ୍ଧି କାମେ ଲଗେଇବା ଦରକାର। ଏହାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ— ବୃଦ୍ଧା ନାରୀ, ନୂତନ ମଦ୍ୟ, ଶୁଷ୍କ ମାଂସ, ତିନି ପ୍ରକାର ମୂଳ, ରାତିରେ ଦହି, ଦିନେ ଶୋଇବା— ଏହି ସବୁକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଦୂରେ ରଖନ୍ତୁ। ଗରିବଙ୍କ ପାଇଁ ବିଷ, ବୃଦ୍ଧଙ୍କ ପାଇଁ ଯୁବତୀ, ତୃଣରୁ ଶିଖିତ ଜ୍ଞାନ, ଅଜୀର୍ଣ୍ଣରେ ଖାଦ୍ୟ— ଏହି ସବୁ ହେଉଛି ବିଷ ସମାନ। ଯେଉଁଠି ଗଳା ଖରାପ ନୁହେଁ, ସେଠି ସଙ୍ଗୀତ ପ୍ରିୟ; ଯେଉଁଠି ନିମ୍ନ ଲୋକ, ସେଠି ଉଚ୍ଚ ଆସନ ପ୍ରିୟ; ଗରିବଙ୍କୁ ଦାନ ପ୍ରିୟ; ଯୁବତୀ ଏ ପୃଥିବୀ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷଣୀୟ। ଅତିରିକ୍ତ ପାଣି ପିଇବା, କଠିନ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା, ଶରୀର ତତ୍ତ୍ୱ ଶୁଷ୍କିତ କରିବା, ପ୍ରାକୃତିକ ଆବଶ୍ୟକତା ଦମନ, ଦିନେ ଶୋଇବା, ରାତିରେ ଜାଗିବା— ଏହି ଛଅ ଦ୍ୱାରା ଦେହରେ ରୋଗ ବାସ କରେ। ମଧ୍ୟାହ୍ନର ରବିର ତାପ, ଅତିରିକ୍ତ ସଂସ୍ପର୍ଶ, ଶ୍ମଶାନର ଧୂଆଁ, ଅଗ୍ନିରେ ହାତ ଗରମ କରିବା, ରଜସ୍ୱଳା ନାରୀକୁ ଦେଖିବା— ଏହି ସବୁ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହ୍ରାସ କରେ। ଶୁଷ୍କ ମାଂସ, ବୃଦ୍ଧା ନାରୀ, ପ୍ରଭାତ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତାଜା ଦହି, ପ୍ରଭାତରେ ସଂସ୍ପର୍ଶ, ଶୋଇବା— ଏହି ସବୁ ତ୍ୱରିତ ଆୟୁ ହ୍ରାସ କରେ। ତାଜା ଘିଅ, ଅଙ୍ଗୁର, ଯୁବତୀ, ଦୁଧର ଖାଦ୍ୟ, ଗରମ ପାଣି, ଗଛର ଛାୟା— ଏହି ଛଅ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ଆୟୁ ନଷ୍ଟ କରେ। କୁଆଁର ପାଣି, ବଟଗଛର ଛାୟା, ଏବଂ ନାରୀର ଅଂକ— ଶୀତକାଳରେ ଉଷ୍ଣ, ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ଶୀତଳ ଅନୁଭୂତି ଦେଇଥାଏ। ତିନିଟି ଜିନିଷ ତୁରନ୍ତ ଶକ୍ତି ଦେଉଛି— ଶିଶୁଙ୍କୁ ତେଲ ମାସାଜ୍, ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ, ଓ ବିଶ୍ରାମ; ତିନିଟି ଜିନିଷ ଶକ୍ତି ନେଇଯାଏ— ଯାତ୍ରା, ସଂସ୍ପର୍ଶ, ଓ ଜ୍ୱର। ଶୁଷ୍କ ମାଂସ, ଦୁଧ, ଏବଂ ନିରନ୍ତର ସ୍ତ୍ରୀ କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁ ସଙ୍ଗ— ଏହି ସବୁ ରାଜାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ନ ହୋଇଥିବା ଭଲ, କାରଣ ଏହା ସମ୍ପର୍କକୁ ତୁରନ୍ତ ଭାଙ୍ଗିଦେଉଥାଏ। ଯେଉଁଠି ମନୁଷ୍ୟ ମେଳ ମେଳି ଚଳିନାହାନ୍ତି, ଦାନ୍ତ ସଫା କରୁନାହାନ୍ତି, ଅତି ଖାଉଛନ୍ତି, କଠୋର କଥା କହୁଛନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତମୟରେ ଶୋଇଯାଉଛନ୍ତି— ଏଠାରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ିଦେଇଥାନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ନିରନ୍ତର ଘାସ କଟାଯାଏ, ମାଟି ଖୋଡ଼ାଯାଏ, ପାଦ ପୋଖାଯାଏ, ଦାନ୍ତ ଅସଫା ରହିଯାଏ, ମେଳ ମେଳି ଚଳାଯାଏ, କଠିନ ଚୁଲ୍ ରହିଯାଏ, ଦିନେ ଦୁଇଥର ଶୋଇଯାଏ, ଅବସ୍ତ୍ର ଶୋଇଯାଏ, ଅତି ଖାଉଛନ୍ତି କିମ୍ବା ଅତି ହସନ୍ତି, ନିଜ ଶରୀର କିମ୍ବା ଶଯ୍ୟାରେ ବାଦ୍ୟ ବଜାଉଛନ୍ତି— ଏହା କେଶବଙ୍କର ଧନ୍ୟତାକୁ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ କରେ। ଏହାପରେ ଜ୍ଞାନୀ କହିଲେ— ମୁଣ୍ଡ ଭଲ ଧୋଇବା, ପାଦ ସଫା କରିବା, ସଜ୍ଜନ ନାରୀଙ୍କ ସେବା, ଅଳ୍ପ ଖାଇବା, ଅବସ୍ତ୍ର ଶୋଇନଥିବା, ନିଷିଦ୍ଧ ଦିନରେ ସଂସ୍ପର୍ଶ ନ କରିବା— ଏହି ଛଅ ବିଲମ୍ବିତ ଧନ୍ୟତା ଫେରାଇ ଆଣେ। ମୁଣ୍ଡରେ ଯେକୌଣସି ଫୁଲ, ବିଶେଷକରି ସୁଗନ୍ଧିତ ପାଣାଡ଼ର ଫୁଲ ପିନ୍ଧିଲେ, ଅପଶକୁନ ଦୂର ହୁଏ। ପଶ୍ଚିମ ଛାୟା ଦୀପର, ଶଯ୍ୟା କିମ୍ବା ଆସନର ଛାୟା, ଓ ଧୋବିର ଧୁଳି— ଏଠି ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବାସ କରନ୍ତି। ପ୍ରଭାତ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଶବ ଧୂଆଁ, ବୃଦ୍ଧା ନାରୀ, ତାଜା ଦହି, ଏବଂ ଝାଡ଼ୁର ଧୁଳି— ଦୀର୍ଘାୟୁ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକ ଏହି ସବୁ ଦୂରେ ରଖନ୍ତୁ। ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ଧାନ, ଗାୟର ଧୁଳି ଶୁଭ; କିନ୍ତୁ ଗଧା, ଉଠ, ଛାଗଳିର ଧୁଳି ଅଶୁଭ ମନାଯାଏ। ଗାୟ, ଧାନ, ଓ ପୁଅର ଶରୀରର ଧୁଳି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ଓ ପାପ ନାଶକ। ଛାଗଳି, ଗଧା, ଓ ଝାଡ଼ୁର ଧୁଳି ଅତି ଅପବିତ୍ର ଓ ଭୟଙ୍କର ଦୋଷ ଦିଏ। କୁଲିର ବାତାସ, ନଖ ଧୋଇବା ପାଣି, ନହାଇବା ବସ୍ତ୍ରର ପାଣି, ଚୁଲ୍ ଧୋଇବା ପାଣି, ଓ ଝାଡ଼ୁର ଧୁଳି— ଏହି ସବୁ ପୂର୍ବ ସଞ୍ଚିତ ପୁଣ୍ୟକୁ ନଷ୍ଟ କରେ। ଦୁଇ ଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅଗ୍ନି, ଦମ୍ପତି, ମାଲିକ ଓ ଦାସ, ଘୋଡ଼ା ଓ ବଳଦ— ଏଠି ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟବଧାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମହାଜ୍ଞାନୀ ପଚାରିଲେ— କିଏ ନାରୀ, ରାଜା, ଅଗ୍ନି, ସର୍ପ, ଶାସ୍ତ୍ର ପାଠ, ଶତ୍ରୁ ସେବା, ଭୋଗରେ ବିଶ୍ୱାସ କରିପାରିବେ?