ସୂତ ମୁନି କହିଲେ— ରାଜ୍ୟରେ ଯେ କୌଣସି କାମ ଦାସ/ସେବକ କରେ, ସେ ଭଲ ହେଉ କି ଖରାପ, ତାହାର ଫଳ କିଛି ନ କିଛି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭାବରେ ରାଜାଙ୍କୁ ଲାଗିଥାଏ । ଏହିକାରଣରୁ ଦେଶପତି ସଦା ଏହି ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ଯେ, ଗୋମାତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର କ୍ଷେମାର୍ଥେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମ ଉପରେ ପାରଙ୍ଗତ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏବଂ ନୀତିବାନ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବେ । ନୀତିବାନଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ, ଅନୀତିବାନଙ୍କୁ ନୁହେଁ; ଯେଉଁଠାରେ ଶିକ୍ଷା ଓ ଗୁଣ ରହିଛି, ସେଉଁଠି ସବୁ ଗୁଣ ଥାଏ, ଅଜ୍ଞମାନେ କେବଳ ଦୋଷର ଧାରଣା କରନ୍ତି । ସଦା ନୀତିବାନଙ୍କ ସହିତ ସଙ୍ଗ କରିବା, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ଓ ଚର୍ଚ୍ଚା କରିବା ଉଚିତ; ଅନୀତିବାନଙ୍କ ସହ କିଛି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ବନ୍ଧନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ସତ୍ୟବାଦୀଙ୍କ ସହିତ ରହିବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ ଦୁଷ୍ଟ, ପଦଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ସହ କଦାପି ନୁହେଁ । ଯେ କାମରେ ଅବଶେଷ ରହିଥାଏ, ସେ କାମ ନିମ୍ନ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ; ଏହିକାରଣରୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ କାମ ଏମିତି କରିବା ଉଚିତ ଯେ, କିଛି ଅବଶେଷ ରହିଯାଏ । ଫୁଲ ନଷ୍ଟ କରିନାହିଁ, ମଧୁମକ୍ଷୀ ଯେପରି ମଧୁ ନେଇଥାଏ, ଓ ବଛାକୁ ମନେ ରଖି ଗାଈଠାରୁ ଦୁଧ ନେଇଯାଏ, ଏମିତି ରାଜା ମାଟି ଓ ଗୋମାତାଠାରୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ନିଅନ୍ତୁ । ମଧୁମକ୍ଷୀ ଯେପରି ଫୁଲ ଫୁଲରୁ କ୍ରମେ ମଧୁ ନେଇଥାଏ, ଏହିପରି ରାଜା ନିଜ ଧନ ଧୀରେ ଧୀରେ ସଂଗ୍ରହ କରିବା ଉଚିତ । ଦେଖ, ଦିମିର ମାଠ, ମଧୁର ଛତା, ବଢ଼ୁଥିବା ଚନ୍ଦ୍ର, ରାଜଧନ, ଓ ଭିକ୍ଷା—ଏହି ସବୁ ଅଲ୍ପ ଅଲ୍ପ କରି ବଢ଼ିଯାଏ । ଲୋକେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୋଇଥିବା ଜିନିଷରେ ହ୍ରାସ ଦେଖିଥାଏ, ଦାନ କଲେ ବଢ଼ିଯାଏ; ସେହିପରି ପ୍ରତିଦିନ ଦାନ, ଅଧ୍ୟୟନ ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦିନକୁ ଫଳବତୀ କରିବା ଉଚିତ । ଜଙ୍ଗଲରେ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ଆସକ୍ତ, ସେମାନଙ୍କୁ ଦୋଷ ଲାଗେ; ଘରେ ରହି ଯେଉଁମାନେ ପାଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତପସ୍ୱୀ; ଯେଉଁମାନେ ଦୋଷରହିତ କାମ କରନ୍ତି, ରାଗ ଦମିତ, ସେମାନଙ୍କ ଘର ହିଁ ଆଶ୍ରମ । ଧର୍ମକୁ ସତ୍ୟ ରକ୍ଷା କରେ, ଜ୍ଞାନକୁ ଯୋଗ ରକ୍ଷା କରେ, ପାତ୍ରକୁ ପବିତ୍ରତା ରକ୍ଷା କରେ, ଓ ବଂଶକୁ ସଦ୍ଗୁଣ ରକ୍ଷା କରେ । ନିଜ ପରିବାରଙ୍କୁ “ମୋତେ ଅଳ୍ପ ଧନ ଦିଅ” ବୋଲି କହିବାଠାରୁ ଭଲ ହେଉଛି ଵିନ୍ଧ୍ୟା ଜଙ୍ଗଲରେ ରହିବା, ଅନ୍ନବିହୀନ ମୃତ୍ୟୁ, ସାପ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଇବା, କୁଆଁରେ ପଡ଼ିବା, ବା ତୀବ୍ର ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା । ଧନ ଭୋଗ କରି ହ୍ରାସ ହୁଏ ନାହିଁ, ଧନ୍ୟ ଯେତେବେଳେ ସମାପ୍ତ, ତେବେ ହ୍ରାସ ହୁଏ; ଯେ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଗତକାଳରେ କରାଯାଇଛି, ସେ ମଧ୍ୟ କେବେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ । ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶୋଭା ହେଉଛି ଜ୍ଞାନ, ପୃଥିବୀର ଶୋଭା ହେଉଛି ରାଜା, ଆକାଶର ଶୋଭା ହେଉଛି ଚନ୍ଦ୍ର, ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ଶୋଭା ହେଉଛି ଚରିତ୍ର । ଏହି ଚନ୍ଦ୍ରସମ କୌରବ ପୁତ୍ରମାନେ—ଭୀମ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—ଯେଉଁମାନେ ତପସ୍ୟାରେ ଦୃଢ଼, କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦ ପ୍ରାପ୍ତ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଦ୍ରୁଷ୍ଟି ଚକ୍ରରେ ପଡ଼ି ଦୁଃଖୀ ଓ ଭିକ୍ଷାଟନ କରିଲେ । ଭାଗ୍ୟ ଯେତେବେଳେ ରୂପ ନେଇଥାଏ, କିଏ କ’ଣ କରିପାରିବ ? ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ କୁମ୍ଭକାର ଭଳି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଛନ୍ତି, ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦଶ ଅବତାରର ଭୟରେ ପଡ଼ାଇଛନ୍ତି, ଯିଏ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଖପର ହାତରେ ଧରି ଭିକ୍ଷା କରାଇଛନ୍ତି, ଯିଏ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଆକାଶ ଚାରିପଟେ ଘୁଞ୍ଚାଇଛନ୍ତି—ସେଇ ଭାଗ୍ୟକୁ ନମସ୍କାର । ବଳି ଦାନକାରୀ, ମୁରାରି ଭିକ୍ଷୁକ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୃଥିବୀ ଦିଆଯାଇଛି; ଦାନ ଦେଇ, ଫଳ ମିଳିଲା ବନ୍ଧନ । ଭାଗ୍ୟ, ତୁମେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କର, ତେପରି କର; ତୁମକୁ ନମସ୍କାର । ମାଆ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ବାପା ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ଦୁଷ୍ଟ ଚିତ୍ତରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲେ, ଦଣ୍ଡ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପଡ଼ିବ । ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ ଭାବରେ, ଯେଉଁ ଲୋକ କରିଛନ୍ତି, ତାହାର ଫଳ ସେ ନିଜେ ଅନୁଭବ କରିଥାଏ । ଦୁଃଖ ନିଜେ ତିଆରି କରେ, ସାଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ନିଜେ; ପୂର୍ବ ଦେହର କାର୍ଯ୍ୟ ଫଳ ଗର୍ଭଶୟ୍ୟା ନେଇ ଅନୁଭବ କରେ । ଆକାଶରେ, ସମୁଦ୍ରମଧ୍ୟରେ, ପାହାଡ଼ର ଫାଟିରେ, କିମ୍ବା ମାଆଙ୍କ ମୁଣ୍ଡି କିମ୍ବା କୋଳରେ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ, କୌଣସି ଜଣେ ନିଜ କର୍ମଫଳରୁ ପଳାଇପାରିବେ ନାହିଁ । ତିନି ଶିଖର ଦୁର୍ଗ, ଖାଇ, ସମୁଦ୍ର, ସେନା, ଶସ୍ତ୍ର, ଉଶନାସଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ର—ଏ ସବୁ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ରାବଣ ସମୟର ଚାପରେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ । ଯେଉଁ ବୟସ୍, ଯେଉଁ ସମୟ, ଦିନ କିମ୍ବା ରାତି, ଯେଉଁ ମୁହୂର୍ତ୍ତ—ଯାହା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ସେହି ହେଉଛି; ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ । ଆକାଶ ଦ୍ୱାରା ଚାଲିବା, ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା, କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ଦିଗ ଧରିବା—ଯାହା ଦିଆଯାଇନାହିଁ, ତାହା ପାଇପାରିବେ ନାହିଁ । ପୂର୍ବରୁ ଶିଖିଥିବା ଜ୍ଞାନ, ଦିଆଯାଇଥିବା ଧନ, କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ—ଏ ସବୁ ଲୋକଙ୍କୁ ଆଗୁଆଁ ହୋଇ ଚାଲିଥାଏ । ଏଠାରେ କାର୍ଯ୍ୟ ମୁଖ୍ୟ; ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତ କିମ୍ବା ସୁଭଦିନ ହେଉ କି ନହେଉ; ଜାନକୀଙ୍କ ବିବାହ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଥିଲା, ତଥାପି ସେ ଦୁଃଖ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ । ଯେବେ ରାମଙ୍କ ଦୃଢ଼ ଜଂଘା, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ, ଓ ସୀତାଙ୍କ ଘନ କେଶ ଥିଲା—ଏ ତିନି ଜଣେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ । ପିତାର କାର୍ଯ୍ୟରେ ପୁଅ ଚାଲେ ନାହିଁ, ପୁଅର କାର୍ଯ୍ୟରେ ପିତା ଚାଲେ ନାହିଁ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଜ କର୍ମରେ ବନ୍ଧିତ । ଏହି କର୍ମ ଦେହ ମଧ୍ୟରେ ଶାରୀରିକ ଓ ମାନସିକ ରୋଗ ବଳିଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଧାରୀଙ୍କ ଶର ଭଳି ପଡ଼େ । ଅନ୍ୟଥା, ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଧନ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କରେ; କିନ୍ତୁ ସେ ପୂର୍ବ କର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ କରେ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ । ଶିଶୁ, ଯୁବକ କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧ—ଯିଏ ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ କରେ, ସେ ତାହାର ଫଳ ସେହି ଅବସ୍ଥାରେ, ପୁନଃପୁନ ଜନ୍ମରେ ଭୋଗ କରେ । ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, ବିଦେଶରେ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ, ଲୋକ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ନିଜେ ଚାଲିଯାଏ । ଯାହା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ଲୋକ ସେହି ପାଏ; ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ବାଧା ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ ।