ଏହି ଶାସ୍ତ୍ର ଶ୍ରେଣୀରେ ରାଜନୀତି ଓ ନୀତିର ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି । ଏଠାରେ କୁହାଯାଏ—ଯିଏ ଉତ୍ତମ କୁଳର, ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଓ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଦେଖିବାକୁ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଓ ମନରେ ଆନନ୍ଦିତ—ଏମିତି ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ରାଜ୍ୟର ଧନାଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯିବା ଉଚିତ୍ । ଯିଏ ମୂଲ୍ୟ ଓ ରୂପ ବିଚାରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେ ମଣିମୂଳ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟକାରୀ ହୁଏ; ଯିଏ ଶକ୍ତି ଓ ଦୁର୍ବଳତା ବୁଝିପାରେ, ସେ ସେନାପତି ହେବା ଯୋଗ୍ୟ । ଯିଏ ଭାବଭଙ୍ଗିମା ଓ ଚେହେରାର ଅର୍ଥ ବୁଝିପାରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ, ସଚେତନ ଓ ଉତ୍ସାହୀ, ସେ ଦ୍ୱାରପାଳ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହୁଏ । ଯିଏ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ସ୍ପଷ୍ଟବକ୍ତା, ଜ୍ଞାନୀ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟନିଗ୍ରହୀ ଓ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ନିପୁଣ, ସେ ଲେଖକ ଭାବେ ଉପଯୁକ୍ତ । ଯିଏ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ବିଚକ୍ଷଣ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ମନ ଅନୁମାନ କରିପାରେ, କଠୋର ଓ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ କଥା କହେ, ସେ ଦୂତ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହୁଏ । ଯିଏ ସମସ୍ତ ସ୍ମୃତି ଓ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ଜାଣିଛନ୍ତି, ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ, ସାହସୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଧାର୍ମିକ, ସେ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହୁଏ । ଯିଏ ବାପା ଓ ବଡ଼ବାପା ଠାରୁ କୌଶଳ ଶିଖିଛନ୍ତି, ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ପବିତ୍ର ଓ କଠୋର, ସେ ରାଜ୍ୟର ରସୋଇଆ ଅଟୁଟ ହୁଏ । ଯିଏ ଆୟୁର୍ବେଦରେ ନିପୁଣ, ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଓ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଚିକିତ୍ସକ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହୁଏ । ଯିଏ ବେଦ ଓ ଏହାର ଅଙ୍ଗ ଜାଣିଛନ୍ତି, ପାଠ ଓ ଯଜ୍ଞରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ସଦା ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାରେ ଲିନ୍, ସେ ରାଜପୁରୋହିତ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହୁଏ । କିନ୍ତୁ ରାଜାଙ୍କୁ ଲେଖକ, ପାଠକ, ଗଣନାକାରୀ, ବିରୋଧୀ ବା ଅଳସ୍ୟୀ ସେବକ ଦୂରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍ । ଦୁଇମୁଁହା, ଉତ୍ତେଜକ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋର, ଏବଂ ନିର୍ଦୟ ବ୍ୟକ୍ତିର କଥା ନିର୍ଦୋଷଙ୍କୁ କେବଳ କ୍ଷତି ଦେଇଥାଏ । ଦୁଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଶିକ୍ଷା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦୂରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍, କାରଣ ମଣିପାଇଁ ସାପ ଭୟଙ୍କର ହୁଏନା? ଯିଏ କାରଣ ବିନା କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୁଏ, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ କିଏ ଭୟ କରିବେ ନାହିଁ? ବଡ଼ ସାପର ବିଷ ଓ ଏମିତି ବ୍ୟକ୍ତିର କଠୋର କଥା ସଦା ମୁହଁରେ ଥାଏ । ଯିଏ ସେବକଙ୍କୁ ଧନ, ଦକ୍ଷତା, ଗୁପ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଓ ଦୃଢ଼ ଇଚ୍ଛାରେ ସମାନ ହେବା ସତ୍ୱେ ହତ୍ୟା କରେ, ଓ ରାଜ୍ୟର ଅର୍ଦ୍ଧାଂଶ ଦଖଳ କରେ, ସେ ନିଜେ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଖେ ନାହିଁ । ଯେଉଁମାନେ ଶୂର ବୋଲି ଚିହ୍ନାଯାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମୃଦୁ ଓ ଧୀରେ କଥା କହନ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ଓ ସତ୍ୟରେ ସଂଯମୀ, ଆରମ୍ଭରେ ଏକ ଭାବ ଓ ପରେ ବିପରୀତ ହୁଏ, ସେମାନେ ଉପକୃତିକର ନୁହଁନ୍ତି । ଯେଉଁ ସେବକ ଅଳସ୍ୟ ରହିତ, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ସଚେତନ, ସୁଖ-ଦୁଃଖରେ ଧୈର୍ଯ୍ୟବାନ୍ ଓ ଦୃଢ଼, ସେମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଦୁର୍ଲଭ । ଯିଏ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ଲଜ୍ଜା ରହିତ, କଠୋର ମନ, ନିନ୍ଦାକାରୀ, ଚତୁର, ଧୂର୍ତ୍ତ, ଲୋଭୀ, ଅଦକ୍ଷ ଓ ଭୟଭୀତ, ସେକୁ ରାଜା ଦୂରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍ । ରକ୍ଷାଗୃହରେ ଯୁଦ୍ଧାସ୍ତ୍ର ଓ ବିଭିନ୍ନ ଶସ୍ତ୍ର ରଖି ଶତ୍ରୁକୁ ଦଳନ କରିବା ଉଚିତ୍ । ରାଜା ଛଅ ମାସ କିମ୍ବା ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ଧି କରି, ସ୍ୱୟଂକୁ ସତର୍କ ରଖି, ପୁନଃ ଶତ୍ରୁକୁ ଦଳନ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଯିଏ ମୂର୍ଖଙ୍କୁ ରାଜାଙ୍କ ପାଖରେ ନିଯୁକ୍ତ କରେ, ସେ ଅପମାନ, ଧନକ୍ଷୟ ଓ ନରକକୁ ଆଣେ । ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ସେବକ କରେ, ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ଭଲ ବା ଖରାପ ଯେହେଉଁଠି ହେଉ, ତାହାର ପ୍ରଭାବ ରାଜାଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼େ । ତେଣୁ ଭୂପତି ସଦା ଏମିତି ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ୍, ଯିଏ ଧର୍ମ, କାମ, ଅର୍ଥରେ ନିପୁଣ ଓ ଗୋବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରେ । ଏଠି ସୂତଜୀ କହିଛନ୍ତି—ଗୁଣବନ୍ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଓ ଦୁଷ୍ଟକୁ ଦୂରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍ । ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଶିକ୍ଷିତଙ୍କରେ ଥାଏ, ଯେଉଁଠି ଅଶିକ୍ଷିତ, ସେଠି କେବଳ ଦୋଷ ରହିଥାଏ । ସଦା ଉତ୍ତମଙ୍କ ସହ ମିଶିବା, ସେମାନଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ଓ ଆଲୋଚନା କରିବା ଉଚିତ୍; ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ସହ କିଛି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହଁ । ବନ୍ଧନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ, ପଣ୍ଡିତ, ଧାର୍ମିକ ଓ ସତ୍ୟବାଦୀଙ୍କ ସହ ରହିବା ଉଚିତ୍, କିନ୍ତୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କୁ କଦାପି ସାଥ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହଁ । ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ, ସେଉଁଠି ତଳସ୍ଥ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ହୁଏ; ତେଣୁ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଏମିତି କରିବା ଉଚିତ୍, ଯେଉଁଠି ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ । ଫୁଲକୁ ନଷ୍ଟ କରିନଥିବା ମଧୁମକ୍ଷି ଯେପରି ମଧୁ ନେଇଥାଏ, ଓ ଗାଈ ଓ ତାର ବଛାକୁ ମନେରେ ରଖି ଦୁଧ ନେଇଯିବା ପରି, ରାଜା ଭୂମି ଓ ପଶୁଠାରୁ ଏମିତି ନେବା ଉଚିତ୍ । ମଧୁମକ୍ଷି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଫୁଲରୁ କ୍ରମିକ ଭାବେ ମଧୁ ନେଉଥିବାପରି, ରାଜା ଧିରେ ଧିରେ ଧନ ସଞ୍ଚୟ କରିବା ଉଚିତ୍ । ବିଲାଇ ଗୁହା, ମଧୁଚାଟି, ବଢ଼ୁଥିବା ଚନ୍ଦ୍ର, ରାଜାଙ୍କ ଧନ ଓ ଦାନ—ଏସବୁ କ୍ରମେ କ୍ରମେ ବଢ଼ିଥାଏ । ଯାହା ଅର୍ଜନ କରାଯାଏ, ସେଠି କ୍ଷୟ ଦେଖାଯାଏ; ଯାହା ଦାନ ହୁଏ, ସେଠି ବୃଦ୍ଧି ଦେଖାଯାଏ; ଏପରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଦାନ, ଅଧ୍ୟୟନ ଓ କର୍ତବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଫଳବତୀ କରିବା ଉଚିତ୍ । ବନରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁଠି ଆସକ୍ତି ରହିଥାଏ, ସେଠି ଦୋଷ ଆସେ; ଘରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟନିଗ୍ରହ ହେଉଛି ତପସ୍ୟା; ଯିଏ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଭାବେ ଆଚରଣ କରେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଘର ମୁନିର ଆଶ୍ରମ ହୁଏ । ଧର୍ମ ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ଜ୍ଞାନ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା, ପାତ୍ର ପବିତ୍ରତା ଦ୍ୱାରା, ଓ କୁଳ ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ରହେ । ନିଜ କୁଟୁମ୍ବ ଠାରୁ କିଛି ଧନ ଚାହିଁବାଠୁ ଭଲ ହେଉଛି ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ରେ ବାସ କରିବା, ଭୁକ୍କୁ ମରିବା, ସାପ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଇବା, କୁଆଁରେ ପଡ଼ିବା ବା ତୁଳ୍ୟ ଜଳରେ ଯିବା । ଧନ ଭୋଗ କରି କ୍ଷୟ ହୁଏନାହିଁ, ଯେତେବେଳେ ଭାଗ୍ୟ ଶେଷ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ କ୍ଷୟ ହୁଏ; ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର କର୍ମ କେବେ ନଷ୍ଟ ହୁଏନାହିଁ । ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଶୋଭା ହେଉଛି ଜ୍ଞାନ, ପୃଥିବୀର ଶୋଭା ରାଜା, ଆକାଶର ଶୋଭା ଚନ୍ଦ୍ରମା, ଓ ସମସ୍ତଙ୍କର ଶୋଭା ଚରିତ୍ର ।