ଏକ ସମୟର କଥା, ଶୌନକ ମୁନିଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ ସୂତଜୀ ବିଶେଷ ଜ୍ଞାନ ଦେଉଥିଲେ। ସୂତଜୀ କହିଲେ—ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ, କାରିଗର, ଦାସ, ଖରାପ ବାଦକ ଏବଂ ନାରୀମାନେ, ଯେତେବେଳେ ଦଣ୍ଡିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ମୃଦୁ ହୁଅନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ସମ୍ମାନ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ଜୀବନରେ, ଦାସଙ୍କୁ କାମରେ, ଆତ୍ମୀୟଙ୍କୁ ବିପଦରେ, ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ଦୁଃଖରେ ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଧନ ହାରାଇଲେ ଚିହ୍ନିବା ଉଚିତ। ସୂତଜୀ କହିଲେ, ନାରୀମାନେ ଦ୍ୱିଗୁଣ ଭୋକ, ଚାରିଗୁଣ ବୁଦ୍ଧି, ଛଅଗୁଣ ଶକ୍ତି ଏବଂ ଆଠଗୁଣ ଇଚ୍ଛା ସହିତ ଥାନ୍ତି। ସ୍ବପ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଘୁମକୁ ଜୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଇଚ୍ଛା ଦ୍ୱାରା ନାରୀକୁ ବଶ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ଜଳ ଦେଇ ଅଗ୍ନିକୁ ବୁଝାଯାଏ ନାହିଁ, ମଦ୍ୟ ଦେଇ ତୃଷ୍ଣା ଶାନ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ। ମାଂସ ଯୁକ୍ତ ପୋଷ୍ଟିକ ଖାଦ୍ୟ, ମଧୁର ପାନୀୟ, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଅଳଙ୍କାର, ରମ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ଓ ମାଳା ଦ୍ୱାରା ନାରୀଙ୍କ ଅଭିଲାଷା ଜାଗ୍ରତ ହୁଏ। ଏହି ଜଗତରେ ନାରୀମାନେ ଯଥେଷ୍ଟ ନୀତିଶୀଳ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସୁନ୍ଦର ପୁରୁଷକୁ ଦେଖିଲେ ମନରେ କାମନା ଜାଗେ। ଭାଇ କିମ୍ବା ପୁଅ ହେଉ, ଯଦି ଭଲ ଭାବରେ ପୋଷା ଥାଏ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି କାମନା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ—ଏହା ସତ୍ୟ, ଓ ଶୌନକ! ନଦୀ ଓ ନାରୀର ସ୍ୱଭାବ ଏକ, ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ବହିଥାନ୍ତି; ନଦୀ ତାହାର କୂଳକୁ ଭାଙ୍ଗେ, ନାରୀ ପରିବାରକୁ ନଶ୍ଟ କରେ। ଉଭୟ ଖେଳମସ୍ତି ଏବଂ ସ୍ୱାଧୀନ ଚଳନରେ ଅଚଳ। ଅଗ୍ନି କେବେ ମାଟି ଦ୍ୱାରା ପୂରଣ ହୁଏ ନାହିଁ, ସମୁଦ୍ର କେବେ ନଦୀର ଜଳରେ ପୂରଣ ହୁଏ ନାହିଁ, ମୃତ୍ୟୁ ସମସ୍ତେ ଜୀବକୁ ନେଇ ଅତୃପ୍ତ ଥାଏ, ତେଣୁ ନାରୀମାନେ କେବେ ପୁରୁଷରେ ତୃପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏହି ପୃଥିବୀରେ, ଜ୍ଞାନୀ, ସମ୍ମାନୀତ, ମଧୁର କଥା କହିବା, ଭୋଗକୁ ଆସ୍ୱାଦନ କରିବା, ପୁଅ, ଜୀବନ, ଏବଂ ଇଚ୍ଛା—ଏମାନେ କେବେ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ। ରାଜା ଧନ ଜମା କରିବାରେ ଅତୃପ୍ତ, ସମୁଦ୍ର ନଦୀର ଜଳରେ, ପଣ୍ଡିତ କଥା କହିବାରେ, ଚକ୍ଷୁ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିବାରେ ଅତୃପ୍ତ ଥାଏ। ଯେଉଁମାନେ ସ୍ୱଧର୍ମରେ ବ୍ୟସ୍ତ, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ପତ୍ନୀରେ ନିଷ୍ଠା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟନିଗ୍ରହ ଏବଂ ଅତିଥି ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଘରେ ବସି ମୁକ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ଭଲ ଭାବରେ ଶୂଭ୍ର ଅଳଙ୍କୃତ ନାରୀ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ, ରାଜମହଳର ଚୂଡ଼ା ତଳାରେ ରହି ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଦାନ, ସମ୍ମାନ, ସତ୍ୟ, ବୟସ, ଶସ୍ତ୍ର, ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନାରୀମାନେ କେବେ ବଶ କରାଯାଇପାରିବେ ନାହିଁ। ଜ୍ଞାନ, ଧନ, ପର୍ବତ, କାମନା ଓ ଧର୍ମ—ଏହି ପାଞ୍ଚଟି କ୍ରମକ୍ରମେ ଲାଭ ହୁଏ। ଦେବତାର ପୂଜା, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ, ଗୁଣସହିତ ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ସତ୍ୟ ବନ୍ଧୁ ଚିରନ୍ତନ। ଯେଉଁମାନେ ଶିଶୁକାଳରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ଧନ, ପତ୍ନୀ ହୀନ ଓ ଦୁଃଖୀ, ସେମାନେ ଏହି ଜୀବନରେ ମାନବ ଆକାରରେ ପଶୁ ଭଳି ଚରଣ କରନ୍ତି। ଶାସ୍ତ୍ର ପାଠକ ଭୋଜନ କିମ୍ବା ପାଠ ପ୍ରତି ମନ ଦିଅ ନାହିଁ, ଜ୍ଞାନ ପାଇଁ ଗରୁଡ଼ ସ୍ୱିଫ୍ଟତାରେ ଦୂର ଦେଶକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁମାନେ ଶିଶୁକାଳରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଯୁବାବସ୍ଥାରେ କାମନାରେ ଲିନ ହୋଇ ଧନ ହାରାନ୍ତି, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ଅବହେଳିତ ହୋଇ, ଶୀତକାଳର ପଦ୍ମ ଭଳି ଦୁଃଖିତ ହୁଅନ୍ତି। ତର୍କର କେବେ ନିଶ୍ଚିତ ଆଧାର ନାହିଁ, ଶାସ୍ତ୍ର ବିଭିନ୍ନ, କୌଣସି ଋଷି ନାହିଁ ଯାହାଙ୍କ ମତ ବିରୋଧିତ ନୁହେଁ; ଧର୍ମର ସତ୍ୟ ଗୁହାରେ ଲୁଚିଛି—ବଡ଼ ଲୋକଙ୍କ ପଥକୁ ଅନୁସରଣ କର। ମୁଖ, ଚାଳ, ଚଳନ, କାର୍ଯ୍ୟ, କଥା, ଚକ୍ଷୁ ଓ ମୁହଁର ବଦଳରେ ମନ ଜଣାଯାଏ। କିଛି କୁହାଯାଇନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଜ୍ଞାନୀ ଅର୍ଥ ବୁଝନ୍ତି; ଇଶାରାର ଅର୍ଥ ବୁଝିବା ହିଁ ବୁଦ୍ଧିର ଫଳ। ଯାହା କୁହାଯାଏ, ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ ବୁଝନ୍ତି, ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀ ଇଶାରା ଅନୁସାରେ କାମ କରନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଧନ ଛାଡ଼ିଯାଏ, ସେଠାରୁ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ସତ୍ୟ ଛାଡ଼ିଲେ ରୌରବ ନରକକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଯୋଗ ଛାଡ଼ିଲେ ସତ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ହେବା ଉଚିତ; ରାଜ୍ୟ ହାରିଲେ ଶିକାର କରିବା ଉଚିତ। ସୂତଜୀ ଏହିପରି କହିଲେ—ଯେଉଁଠି ଚିରସ୍ଥାୟୀକୁ ଛାଡ଼ି ଅସ୍ଥାୟୀ ପଛରେ ଦୌଡ଼ି, ସେଉଁଠି ଦୁହେଁ ହାରାଯାଏ। କଥା କହିବା ଶକ୍ତି ନଥିବା ପୁରୁଷ ପାଖରେ ଜ୍ଞାନ ଅସ୍ତ୍ର ଭଳି ଅପରିପକ୍ୱ, ଯେପରି ଅନ୍ଧ ପୁରୁଷ ପାଖରେ ସୁନ୍ଦର ପତ୍ନୀ ଆନନ୍ଦ ଦେଇପାରେ ନାହିଁ। ଭୋଜନର ଶକ୍ତି ଭୋଜ୍ୟରେ, ଭୋଗର ଶକ୍ତି ଯୋଗ୍ୟ ନାରୀରେ, ଦାନର ଶକ୍ତି ଧନରେ; ଅଲ୍ପ ପୁରୁଷ ପାଖରେ ତପସ୍ୟାର ଫଳ ନାହିଁ। ବେଦ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଫଳ ଦେଏ, ଶିଳ୍ପ ଭଲ କରିଲେ ଶୁଭ ଫଳ ମିଳେ, ନାରୀ ଆନନ୍ଦ ଓ ପୁଅ ଦେଏ, ଧନ ଦାନ ଓ ଭୋଗର ଫଳ ଦେଏ। ଜ୍ଞାନୀ ପୁରୁଷ ଗୋଟିଏ ଭଲ ପରିବାରର ଝିଅକୁ ବିବାହ କରିବା ଉଚିତ, ଯଦିଓ ସେ ସୁନ୍ଦର ନ ହୁଅନ୍ତି; ଖରାପ ପରିବାରର ସୁନ୍ଦରୀ ଝିଅକୁ କେବେ ନୁହେଁ। ଦୁଃଖ ସହିତ ଧନର କଣ ଉପଯୋଗ? କିଏ ସାପର ମଣି ନେବାକୁ ଚାହିବ? ଯଜ୍ଞ, ଭଲ ପରିବାରର କନ୍ୟା, ଶିଶୁ ମଧୁର କଥା, ଅଶୁଦ୍ଧରୁ ସୁନା, ଖରାପ ପରିବାରର ରତ୍ନାନ୍ବିତ ନାରୀ—ଏହିମାନେ ଗ୍ରହଣ କରିବାଯୋଗ୍ୟ। ବିଷରୁ ଅମୃତ, ଅଶୁଦ୍ଧରୁ ସୁନା, ନିଚୁଆଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଜ୍ଞାନ, ଖରାପ ପରିବାରରୁ ମୂଲ୍ୟବାନ ନାରୀ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ। କେବେ ରାଜାଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ବିଷ ନଥିବା ସାପକୁ କେବେ ଭରସା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଯେଉଁଠି ନାରୀ ଜନ୍ମ ହୁଏ, ସେଉଁଠି ପରିବାର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଦ୍ଧ ନାହିଁ। ପରିବାରରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ପୁଅ, ଶିକ୍ଷାରେ ପଣ୍ଡିତ, ବିପଦରେ ଶତ୍ରୁ, ଧର୍ମରେ ପ୍ରିୟଜନକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ଦାସ ଓ ଅଳଙ୍କାର ସଠିକ୍ ସ୍ଥାନରେ ବ୍ୟବହାର କର; ଚୂଡ଼ାମଣି ପାଏ ଲାଗିଲେ ଶୋଭା ଦେଉ ନାହିଁ। ଚୂଡ଼ାମଣି, ସମୁଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ଅଖଣ୍ଡ ଆକାଶ କିମ୍ବା ଭୂପତି—ପାଏ ପରି ରଖିଲେ ଅଜ୍ଞାନର ଚିହ୍ନ। ଫୁଲ ଦଳର ଦୁଇଟି ଗତି—ମଣିଷଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ କିମ୍ବା ଜଙ୍ଗଲରେ ଭୂମିରେ; ଉଚ୍ଚ ମନୋଭାବୀଙ୍କ ମଧ୍ୟ ଏମିତି।