ଏହି ପବିତ୍ର ଶ୍ରୁତିରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି ଯେ, ଜନ୍ମଜାତ ଅନ୍ଧ, ବଧିର କିମ୍ବା ମୂକ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଘୋଷଣା କରିବାରେ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ। ଯଦି ଜଣେ ନାରୀଙ୍କ ପତି ହରାଇଯାନ୍ତି, ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସନ୍ନ୍ୟାସ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ନପୁଂସକ ହୁଅନ୍ତି କିମ୍ବା ପତିତ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ଅଶୁଚି ଆସେ। ଏହି ପଞ୍ଚ ବିପଦରେ ଯଦି ପତି ହରାଯାନ୍ତି, ନାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ପତି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୁଏ। ଯଦି ଜଣେ ନାରୀ ପତି ସହିତ ଅଗ୍ନିସ୍ନାନ କରି ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରନ୍ତି, ସେ ତାଙ୍କ ଦେହରେ ଯେତେ ରୁଆ ଅଛି, ସେତେ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରନ୍ତି। ଯଦି କୌଣସି ପୁରୁଷ କୁକୁର କିମ୍ବା ଏହା ସଦୃଶ ପଶୁ ଦ୍ୱାରା କାମଡ଼ାଯାନ୍ତି, ସେ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ଯଦି କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ସଂସାରର ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି କିମ୍ବା ଚଣ୍ଡାଳ ଓ ଏହା ସଦୃଶ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହୁଅନ୍ତି, ସେ ଅଗ୍ନିମୟ ହୁଅନ୍ତି। ଏପରେ, ତାଙ୍କ ଅସ୍ଥିକୁ ଦୁଧରେ ଧୋଇ, ନିଜ ଅଗ୍ନିରେ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଦାହ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯଦି ବିଦେଶରେ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟେ, ତେବେ କୁଶ ଘାସର ଏକ ପୁତୁଳି ତିଆରି କରି ଦାହ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି କ୍ରମରେ, କଳା କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ପିଛାଇ, ତା’ପରେ ଛଅ ସହସ୍ର ପଳାଶ ପତ୍ର ରଖିବା; ଲିଙ୍ଗସ୍ଥଳରେ ଶମୀ ଦାଳ ଓ ଅଣ୍ଡକୋଷରେ ଅଧୋଅରଣୀକୁ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ଡାହାଣ ହାତରେ ମୁସଳ, ବାମ ହାତରେ ମୁଢ଼ି ଧରିବା ଦରକାର; ମୁଢ଼ି କାଠରେ ଓ ମୁସଳ ପଛରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ଛାତି ଉପରେ ପାଥର, ମୁଁହରେ ଚାଉଳ, ଘୃତ ଓ ତିଳ ରଖିବା; କାନରେ ଅଞ୍ଜନୀ ଓ ଚକ୍ଷୁରେ ଘୃତାଞ୍ଜଳି ରଖିବା ଉଚିତ୍। କାନ, ଚକ୍ଷୁ, ମୁଁହ, ନାକରେ ସୁନା ରଖିବା ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଉପକରଣ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ଏହାପରେ ଘୃତ ହୋମ କରି, "ଏହି ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ ପାଇଁ, ସ୍ୱାହା" ବୋଲି ଏକଥର କହିବା; ଏହି ହୋମ ହଁସ, ସାରସ, କ୍ରଉଞ୍ଚ, ଚକ୍ରବାକ ଓ କୁକୁଟ ପକ୍ଷୀମାନେ ପାଇଁ ହୁଏ। ଯେଉଁଠି ମୟୁର, ମେଷ କିମ୍ବା ଛାଗ ବଧ କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ଏକ ଦିନ ଓ ରାତି ପରେ ପବିତ୍ରତା ଲଭ୍ୟ; ପକ୍ଷୀ ବଧ କଲେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଦିନ ଓ ରାତି ପରେ ଶୁଦ୍ଧି ମିଳେ। ଯଦି ଚତୁଷ୍ପଦ ବଧ କରାଯାଏ, ତେବେ ଏକ ଦିନ ଓ ରାତି ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରିବା ଦରକାର; ଶୂଦ୍ର ବଧ କଲେ କୃଚ୍ଛ୍ର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ, ବୈଶ୍ୟ ବଧ କଲେ ଅତିକୃଚ୍ଛ୍ର, କ୍ଷତ୍ରିୟ ବଧ କଲେ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବଧ କଲେ ବାଇଶି କିମ୍ବା ତିରିଶି ଦିନ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଦରକାର। ଏଠାରେ ସୂତ ଉପଦେଶ ଦେଇ କହିଲେ, "ମୁଁ ଏବେ ଧର୍ମର ସାର କଥା କହିବି, ଯାହା ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଗ୍ରନ୍ଥରୁ ନିଆଯାଇଛି, ଯାହା ରାଜା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଉପକାରୀ ଓ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଅଧିକ ଦେଇଥାଏ।" ଯିଏ ସଫଳତା ଚାହେ, ସେ ସଦା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ମିଶିବା ଉଚିତ୍; ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ସମ୍ପର୍କରେ କେବେଁ ଉତ୍ତମ ଫଳ ମିଳେନାହିଁ। ଅନବଶ୍ୟକ କଥା, ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ଦର୍ଶନ, ବନ୍ଧୁ ସହିତ ବିବାଦ, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସେବକ ସହ ଘନିଷ୍ଠତା ଏହା ସବୁ ଟାଳିବା ଉଚିତ୍। ଏକ ଅଶିକ୍ଷିତ ଛାତ୍ରକୁ ପାଠ ପଢ଼େଇବା, ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ରଖିବା କିମ୍ବା ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ସମ୍ପର୍କରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହେବା ଦ୍ୱାରା ଜଣେ ପଣ୍ଡିତ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି। ଦୂରରୁ ଏକ ଶିଶୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଳାଇଥିବା କ୍ଷତ୍ରିୟ, ମୂଢ଼ ବୈଶ୍ୟ, ଓ ଶୂଦ୍ର ଶିକ୍ଷିତକୁ ଟାଳିବା ଉଚିତ୍। ଉଚିତ ସମୟରେ ଶତ୍ରୁ ସହିତ ସମ୍ମିଳନ, ଉଚିତ ସମୟରେ ବନ୍ଧୁ ସହିତ ବିରୋଧ କରିବା; ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ସମୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପକାଏ, ସମୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିଅଏ; ସମସ୍ତେ ଶୁଅଉଥିବା ବେଳେ ସମୟ ଜାଗି ରହେ, କାରଣ ସମୟକୁ କେହି ଜୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ସମୟରେ ଶକ୍ତି ହରାଯାଏ, ସମୟରେ ଗର୍ଭରେ ରହେ; ସମୟ ସୃଷ୍ଟି କରେ, ପୁନର୍ବାର ସମୟ ସେଇ ସୃଷ୍ଟିକୁ ନିଅଏ। ସମୟ ସଦା ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭାବେ ଗତି କରେ ଓ ଦୁଇପ୍ରକାର; ଏହା ଏଠାରେ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବରେ ବିବେଚିତ। ବୃହସ୍ପତି ଏହି ନୀତିର ସାର ଦେବେଶ୍ୱରକୁ କହିଥିଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର ସର୍ବଜ୍ଞ ହୋଇ ଦାନବମାନେକୁ ବଧ କରି ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ରାଜା, ଋଷି ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦେବତା ଓ ପଣ୍ଡିତଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍; ଏବଂ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିବା, ଯାହା ମହାପାପକୁ ନାଶ କରେ। ଯିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ସହିତ ମିଶିଥାଏ, ପଣ୍ଡିତମାନେ ସହିତ କଥା ହୁଏ, ଲୋଭମୁକ୍ତଙ୍କ ସହିତ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ କରେ, ସେ କେବେଁ ନଶ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ। ଅପବାଦ, ପର ଲାଭ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ, ଉପହାସ, ପରସ୍ତ୍ରୀ ଉପରେ ଆସକ୍ତି ଓ ପର ଘରେ ବାସ କେବେଁ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯେଉଁ ଅଜଣା ଲୋକ ଉପକାର କରେ, ସେ ବନ୍ଧୁ; ଯେଉଁ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟ କ୍ଷତି କରେ, ସେ ପର; ଦେହର ରୋଗ ଶତ୍ରୁ, ଅରଣ୍ୟ ଔଷଧ ବନ୍ଧୁ। ଯିଏ ଉପକାର କରେ, ସେ ବନ୍ଧୁ; ଯିଏ ପୋଷଣ କରେ, ସେ ପିତା; ଯେଉଁଠାରେ ବିଶ୍ୱାସ ଅଛି, ସେ ବନ୍ଧୁ; ଯେଉଁ ଭୂମିରେ ବାସ କରିପାରିବା, ସେ ଭୂମି ଏଠି ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ। ଯିଏ ଆଜ୍ଞାକାରୀ, ସେ ଦାସ; ଯେଉଁ ବୀଜ ଅଂକୁରିତ ହୁଏ, ସେ ସତ୍ୟ; ଯିଏ ମୃଦୁ କଥା କହେ, ସେ ଭାର୍ୟା; ଯିଏ ଜୀବିତ, ସେ ପୁତ୍ର। ଯିଏ ଗୁଣୀ, ଧର୍ମୀ, ସେଇ ଜୀବନ୍ତ; ଯିଏ ଗୁଣ ଓ ଧର୍ମ ଶୂନ୍ୟ, ସେ ଅନର୍ଥକ ଜୀବନ ଜୀଉଛନ୍ତି। ଯିଏ ଗୃହକାର୍ଯ୍ୟରେ ପାରଙ୍ଗତ, ମୃଦୁଭାଷିଣୀ, ପତିକୁ ପ୍ରାଣ ସ୍ୱରୂପ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନିବେଦିତା, ସେଇ ସତୀ। ସେ ସଦା ସ୍ନାନୀ, ସୁଗନ୍ଧିତ, ସଦା ମୃଦୁ କଥା କହନ୍ତି, ଅଳ୍ପ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ଅଳ୍ପ କଥା କହନ୍ତି, ଓ ସଦା ମଙ୍ଗଳ ଚିହ୍ନଧାରିଣୀ। ସେ ସଦା ଧର୍ମରେ ପ୍ରବଳ, ପତି ନିଷ୍ଠା, ସଦା ମୃଦୁଭାଷିଣୀ ଓ ଉଚିତ ସମୟରେ ସଂଯୋଗ ଚାହନ୍ତି। ଏମିତି ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ଭାର୍ୟା ସମସ୍ତ ସମୃଦ୍ଧି ବଢ଼ାଏ; ଯେଉଁ ପୁରୁଷଙ୍କ ଏମିତି ସ୍ତ୍ରୀ ଅଛନ୍ତି, ସେ ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ। ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀ କୁବିକ୍ଷ, ଅଶୁଚି, ବିବାଦପ୍ରିୟ ଓ ସଦା କ୍ଲେଶକାରିଣୀ, ସେ ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ, ବସ୍ତବରେ ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଅର୍ଥରେ ଏହା ଏକ ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ।