ସୂତ ମହାରାଜ କଥା କହିଲେ— ଯେଉଁ କାଳରେ ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ, କିମ୍ବା ଅଶୁଚି ଆସେ, ସେଇ ସମୟରେ କୃତି, ଶିଳ୍ପୀ, ଡାକ୍ତର, ନର-ନାରୀ ଦାସ-ଦାସୀ, ଅଗ୍ନିଧାରୀ, ବେଦଜ୍ଞ, ରାଜା ଓ ତାଙ୍କର ସାଥି ଲୋକମାନେ ତୁରନ୍ତ ପବିତ୍ର ହେବାକୁ ଘୋଷିତ। ଜନ୍ମ ପରେ ମା ଦଶ ଦିନ ପରେ ପବିତ୍ର, ଯେତେବେଳେ ବାପା ସ୍ନାନ କରେ ସେତେବେଳେ ପବିତ୍ର; ଅଶୁଚି ଛୁଆଁରୁ ଆସେ, ଯେତେବେଳେ ଜଳ ଛିଟାଯାଏ, ବାପା ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ବିବାହ, ପୂଜା, ଯଜ୍ଞ ଦିନରେ ଯଦି ମୃତ୍ୟୁ କିମ୍ବା ଅଶୁଚି ଆସେ, ତେବେ ଆଗରୁ ନିଷ୍ପତି କରାଯାଇଥିବା କାମ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କିଛି କରିବା ନିଷିଦ୍ଧ। ମୃତ୍ୟୁ ଅଶୁଚିକୁ ପବିତ୍ର କରେ; ଲୋକମାନେ ଜନ୍ମକୁ ମୃତ୍ୟୁ ପରି ଗଣନା କରନ୍ତି। ଗୋ-ଚୋରି ଓ ଏହା ପରି ଘଟଣାରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ, ଏକ ରାତି ଅଶୁଚି ରହେ। ଏକା ଶିଶୁର ଶବ ବୋହିଲେ ପ୍ରାଣ-ନିୟମରେ ପବିତ୍ରତା ଆସେ; ଶୂଦ୍ର ମୃତ ଦେହ ବୋହିଲେ ତିନି ରାତି ଅଶୁଚି ରହେ। ଆତ୍ମହତ୍ୟା, ବିଷ, ଅନ୍ଧକାର, ସାପଦଂଶରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ କୌଣସି କ୍ରିୟା ନାହିଁ। ସାପ ଦ୍ୱାରା ମୃତ ଗଁଉ କିମ୍ବା କିଟ ଦ୍ୱାରା କାମୁଡ଼ି ହେଇଥିବା ଗଁଉକୁ ଛୁଇଲେ, ପବିତ୍ରତା ଅତି କଷ୍ଟରେ ଆସେ। ଯୁବା ଥିବା ସମୟରେ ନିଜ ପତିକୁ ଅପରାଧ ବିନା ଛାଡି ଦେଇଥିବା ନାରୀ ସାତ ଜନ୍ମ ଧରି ନାରୀ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେବେ ଓ ପୁନପୁନି ବିଧବା ହେବେ। ଶିଶୁହତ୍ୟା କରିଥିବା, ନିଷିଦ୍ଧ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ନିକଟସ୍ଥ ହେଇଥିବା, କିମ୍ବା ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ନାରୀ 'ସୂକରୀ' ଭାବେ ଅଭିଧାନ ହୁଏ। ନିଷିଦ୍ଧ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ସଂଗ କରିଥିବା, ବ୍ରତ କରିଥିବା, ଭୟଙ୍କର ପାପ କରିଥିବା ଲୋକ ଜଳ କ୍ରିୟାର ଅଧିକାର ହରାଇଯାନ୍ତି। ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, କ୍ଷେତ୍ରରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, କିମ୍ବା ବାପାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପୁଅମାନେ ବାପାକୁ ପିଣ୍ଡ ଦେଇଥିବା; ଦତକ ପୁଅ ଓ ଝିଅମାନେ ପବିତ୍ରତା ଅତି କଷ୍ଟରେ ଆସେ। ଅତି ଅପୂର୍ବ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଓ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ ହଞ୍ଚା, ବାମନ, ନପୁଂସକ, ଅସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କରିଥିବା, ମୂଢ଼ ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଇ ଦାତା ଓ ଅଧିଷ୍ଠାତା କରିବା ଉଚିତ। ଅନ୍ଧ, ବିରଳ, ମୁକ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଲୋକର ମୃତ୍ୟୁ ଘୋଷଣା କରିବାରେ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ। ପତି ହାରାଯିବା, ମୃତ୍ୟୁ, ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ହେବା, ନପୁଂସକ ହେବା, କିମ୍ବା ପତି ପତିତ ହେଲେ ନାରୀ ଅଶୁଚି ହେବେ। ଏହି ପାଞ୍ଚ ଦୁର୍ଗତିରେ ପତି ହାରାଯିବା ପରେ ନାରୀଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ପତି ଦିଆଯିବା ନିୟମ। ଯାହା ନାରୀ ପତି ସହିତ ଏକାଠି ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ, ସେ ସେଉଁ ନାରୀ ତାଙ୍କର ଶରୀରର ଚୁଲି ଗଣନା ଯେତେ ବର୍ଷ ତେତେ ଦିନ ସ୍ଵର୍ଗରେ ଅବସ୍ଥାନ କରିଥାଏ। କୁକୁର କିମ୍ବା ଏହା ପରି ପଶୁ ଦ୍ୱାରା କାମୁଡ଼ି ହେଇଥିବା ପୁରୁଷ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ପବିତ୍ର ହୁଏ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯଦି ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଦଗ୍ଧ ହେଉଛି କିମ୍ବା ଚଣ୍ଡାଳ ଦ୍ୱାରା ହତ, ସେ ଅଗ୍ନିଧାରୀ ଭାବେ ଗଣନା ହୁଏ। ଏହି ଅସ୍ଥିଗୁଡ଼ିକୁ ଦୁଧରେ ଧୋଇ ନିଜ ଅଗ୍ନି ରେ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦଗ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ବିଦେଶରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ, କୁଶ ଦ୍ୱାରା ପୁତଳି ତିଆରି କରି ଦଗ୍ଧ କରିବା ନିୟମ। କଳା କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ପିଛାଇ ଶୟନ କରି, ଶୟନ ଉପରେ ଛଉ ଶତ ପଳାଶ ପତ୍ର ରଖିବା; ଶମୀ ଦଣ୍ଡ ପୁରୁଷଙ୍କ ଲିଙ୍ଗରେ, ତଳ ଅଗ୍ନିଦଣ୍ଡ ତଣ୍ଡରେ ରଖିବା। ପିଟିକୁ ଡାହାଣ ହାତରେ, ମୋର୍ତରକୁ ବାମ ହାତରେ ଧରିବା; ମୋର୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ପିଟି ପଛରେ ରଖିବା। ଛାତି ଉପରେ ପଥର, ମୁଁହରେ ଚାଉଳ, ଘିଅ ଓ ତିଳ ରଖିବା; କାନରେ ଛିଟା ଚମଚ ଓ ଚକ୍ଷୁରେ ଘିଅ ଚମଚ ରଖିବା। ସୁନା ଟୁକୁଡ଼ି କାନ, ଆଖି, ମୁଁହ, ନାକରେ ରଖିବା; ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ବ୍ୟବସ୍ଥାପନା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକର ପଥ ମିଳେ। ଘିଅ ଦେଇ 'ଏହା ସ୍ଵର୍ଗ ଲୋକ ପାଇଁ, ସ୍ଵାହା' ବୋଲି ଏକଥର କରିବା; ହଂସ, ସାରସ, କ୍ରଉଞ୍ଚ, ଚକ୍ରବାକ, କୁକୁରୁଟ ପକ୍ଷୀ ପାଇଁ। ମୟରା, ମେଁଢା, ଛାଗ ମାରିଥିଲେ ଏକ ଦିନ ଏକ ରାତି ପରେ ପବିତ୍ରତା ଆସେ; କୌଣସି ପକ୍ଷୀ ମାରିଲେ ଏକ ଦିନ ଏକ ରାତି ପରେ ପବିତ୍ରତା ଆସେ। ଚତୁର୍ଦ୍ଧା ଜନ୍ତୁ ମାରିଲେ ଏକ ଦିନ ଏକ ରାତି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା; ଶୂଦ୍ର ମାରିଲେ କୃଚ୍ଛ୍ର ବ୍ରତ, ବୈଶ୍ୟ ମାରିଲେ ଅତିକୃଚ୍ଛ୍ର, କ୍ଷତ୍ରିୟ ମାରିଲେ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ମାରିଲେ ବିଶି ଦିନ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ। ସୂତ କହିଲେ: ଏବେ ମୁଁ ନୀତିର ସାରକଥା କହିବି, ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଏହା ପରି ଗ୍ରନ୍ଥରୁ ନିଆଯାଇଛି, ରାଜା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଉପକୃତ, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ, ସ୍ଵର୍ଗ ଓ ଅଧିକ ଦେଇଥାଏ। ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ସଫଳତା ଚାହାଁନ୍ତି, ସେ ସଦା ସଜ୍ଜନ ସଂଗ କରିବା ଉଚିତ; ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ ସଂଗରୁ କେବେ ଭଲ ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ। ଅନାବଶ୍ୟକ କଥା, ଦୁଷ୍ଟ ଦେଖିବା, ମିତ୍ର ସହ ବିବାଦ, ଶତ୍ରୁ ଦାସ ସହ ନିକଟତା ଦୂରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ଏକ ଜ୍ଞାନୀ ମଧ୍ୟ ଅଜ୍ଞାନୀ ଶିଷ୍ୟକୁ ଶିଖାଇଲେ, ଦୁଷ୍ଟ ଜନନୀ ସହ ରହିଲେ, ଦୁଷ୍ଟଙ୍କୁ ସଂଗ କଲେ, ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ଦୂରରୁ ଅଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯୁଦ୍ଧ ଭାଗିଥିବା କ୍ଷତ୍ରିୟ, ମୂଢ଼ ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର ଲେଖାଯାଞ୍ତି ସେମାନେ ଦୂରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ଯଥା ସମୟରେ ଶତ୍ରୁ ସହ ଶାନ୍ତି, ଯଥା ସମୟରେ ମିତ୍ର ସହ ବିବାଦ; ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ କାମ କରନ୍ତି। ସମୟ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ପକ୍କ କରେ, ସମୟ ସମସ୍ତ ଜନ୍ତୁକୁ ନେଇ ଯାଏ; ସମୟ ଜାଗିରହେ, ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତେ ଶୁଇଥାନ୍ତି, ସମୟ ଅପରିଜୟ। ସମୟରେ ଶକ୍ତି ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ସମୟରେ ଗର୍ଭରେ ରହେ; ସମୟ ସୃଷ୍ଟି କରେ, ସମୟ ପୁନଃ ନେଇ ଯାଏ। ସମୟ ସଦା ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ଚଳିଥାଏ, ଏଠାରେ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଭାବେ ଅନୁଭୂତି ହୁଏ: ମୁଦ୍ରା ଗତି ଓ ଗୁପ୍ତ ଗତି। ବୃହସ୍ପତି ଏହି ନୀତିର ସାରକଥା ଦେବତାଙ୍କ ମହାପତିକୁ କହିଥିଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନୀ ହୋଇ, ଦାନବମାନେକୁ ହତ କରି ସ୍ଵର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ରାଜା, ଋଷି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦେବତା ଓ ଜ୍ଞାନୀ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ, ଯାହା ମହାପାପକୁ ନାଶ କରେ। ଉତ୍ତମ ସଂଗ କରିଥିବା, ଜ୍ଞାନୀ ସହ କଥା ହେବା, ଲୋଭ ନଥିବା ମିତ୍ର ସହ ମିତ୍ରତା କରିଥିବା ଲୋକ କେବେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ।