ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ ଗରୁଡ ପୁରାଣର ଏକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ରୂପୀ ଶାସ୍ତ୍ର ଉପଦେଶରେ ଏହିପରି ବିବେଚନା ଦିଆଯାଇଛି—ଏକ କୃଷକ ଜମିର ଫଳ ଉପଜାଇବା ପରେ ଏହାର ଏକ ଅଂଶ ରାଜାଙ୍କୁ, ଏକ ଅଂଶ ଦେବତାଙ୍କୁ ଓ ଏକ ଅଂଶ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ; ଏହି ଦାୟିତ୍ୱ ପୂରଣ କଲେ କୃଷକର କୌଣସି ଦୌଷ୍ୟ ନଥାଏ। କିନ୍ତୁ କୃଷକ ଯଦି ଏହି ଭାଗ ଦେବାରେ ବ୍ୟତିକ୍ରମ କରିଥାଏ, ସେ ଚୋର ଭାବେ ଗଣନା ହୁଏ। ଜନ୍ମ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତିନି ଦିନରେ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଦଶ ଦିନରେ, ବୈଶ୍ୟ ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନରେ, ଶୂଦ୍ର ଏକ ମାସରେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ଦାୟିତ୍ୱ ଅନୁସାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦଶ ଦିନରେ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନରେ, ବୈଶ୍ୟ ପନ୍ଦର ଦିନରେ, ଶୂଦ୍ର ଏକ ମାସରେ ପବିତ୍ରତା ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯଦି ଉତ୍ତରାଧିକାରୀମାନେ ଭିନ୍ନ ଘର ଓ ଦ୍ୱାରରେ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ଏକ ଗୋଟିଏ ପିଣ୍ଡ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଜନ୍ମ କିମ୍ବା ଦୁଃଖ ଘଟିଲେ ଅଶୌଚ ଆସିଥାଏ; ଚାରି ଦିନ ଓ ଦଶ ରାତି, ପୁରୁଷ ମାନେ ଷଷ୍ଠ ଦିନ ଓ ପଞ୍ଚମ ଦିନରେ ଅଶୌଚ ଅଛି। ଷଷ୍ଠ ଦିନରେ ଚାରି ଦିନ ପରେ ପବିତ୍ରତା ଆସେ; ସପ୍ତମ ଦିନରେ ତିନି ଦିନ ପରେ। ଯଦି ଶିଶୁ ଦୂର ଦେଶରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ, ତେବେ ତୁରନ୍ତ ପବିତ୍ରତା ଆସେ, କାରଣ ମୃତ୍ୟୁ ଶିଶୁର। ଯେଉଁ ଶିଶୁ ଦନ୍ତ ଉଗିନାହିଁ, କିମ୍ବା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ସେମାନଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ପିଣ୍ଡ ଦାନ, ଜଳ ଦାନ ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ। ଯଦି ଗର୍ଭ ନଷ୍ଟ ହୁଏ କିମ୍ବା ନିଷ୍କାସିତ ହୁଏ, ତେବେ ଗର୍ଭର ମାସ ଅନୁସାରେ ଅଶୌଚ ରହିଥାଏ। ନାମକରଣ ଅନୁଷ୍ଠାନ ପରେ ତୁରନ୍ତ ପବିତ୍ରତା ଆସେ; ପ୍ରଥମ ଚୁଲ କାଟିବାରେ ଏକ ଦିନ ଓ ଏକ ରାତି; ବ୍ରତରେ ତିନି ରାତି; ତାପରେ ଦଶ ଦିନ ଅଶୌଚ ରହିଥାଏ। ଚତୁର୍ଥ ଦିନରୁ ଶୁଧ୍ଧି ଆସେ; ପଞ୍ଚମ ଓ ଷଷ୍ଠ ଦିନରେ ଅଶୌଚ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ। ଛାତ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଧାରୀମାନେ ଅସ୍ପର୍ଶନ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। କୁଶଳ କର୍ମକାର, ଚିକିତ୍ସକ, ଦାସୀ-ଦାସ, ଅଗ୍ନିଧାରୀ, ବେଦଜ୍ଞ ଓ ରାଜାମାନେ ତୁରନ୍ତ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ମାତା ଦଶ ଦିନ ପରେ, ପିତା ଜନ୍ମ ପରେ ଗସ୍ନାନ କରି ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି; ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଅଶୌଚ ଆସେ, କିନ୍ତୁ ଜଳ ଛିଟିଲେ ପିତା ଶୁଧ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି। ବିବାହ, ଉତ୍ସବ କିମ୍ବା ଯଜ୍ଞ ଦିନରେ ମୃତ୍ୟୁ କିମ୍ବା ଅଶୌଚ ଆସିଲେ, ଏହାର ପୂର୍ବ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ଅନୁସାରେ ଚଳିବା ଉଚିତ। ମୃତ୍ୟୁ ଦ୍ୱାରା ଅଶୌଚ ଶୁଧ୍ଧି ହୁଏ; ଜନ୍ମକୁ ମୃତ୍ୟୁ ଭଳି ଗଣନା କରାଯାଏ। ଗୋ-ଚୋରି ବେଳେ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ, ତେବେ ଏକ ରାତି ଅଶୌଚ ରହିଥାଏ। ଅନାଥ ଶବ ବହିଲେ ପ୍ରାଣାୟାମ ଦ୍ୱାରା ଶୁଧ୍ଧି ହୁଏ; ଶୂଦ୍ରର ଶବ ବହିଲେ ତିନି ଦିନ ଅଶୌଚ ଅଛି। ଆତ୍ମହତ୍ୟା, ବିଷ, ଅନ୍ଧକାର, ସାପ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ କୌଣସି ଅନୁଷ୍ଠାନ ନାହିଁ। ସାପ କିମ୍ବା କୀଟ ଦ୍ୱାରା ଗୋ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ଶୁଧ୍ଧି ଅତି କଠିନ। ଯୁବା ଦଶାରେ ଅନ୍ୟାୟ କିମ୍ବା ଅପମାନ ନ ହେଲେ ଯେଉଁ ନାରୀ ପତିକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଥାଏ, ସେ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନାରୀ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇବେ ଓ ପୁନଃପୁନି ବିଧବା ହେବେ। ଶିଶୁହତ୍ୟା, ଅନ୍ୟାୟ ପୁରୁଷ ସମ୍ପର୍କ କିମ୍ବା ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ନାରୀ 'ସୂକରୀ' ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ; ଅନ୍ୟାୟ ପୁରୁଷ ସମ୍ପର୍କ, ଅନୁଷ୍ଠାନ, ଗୁରୁତର ପାପ କରିଥିବା ଲୋକ ଜଳ ଦାନର ଅଧିକାର ହରାଇଥାନ୍ତି। ଗର୍ଭ କିମ୍ବା କ୍ଷେତ୍ରରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପୁତ୍ର, ପିତାର ପିଣ୍ଡ ଦେଇଥାନ୍ତି; ଦତ୍ତକ ପୁତ୍ର କିମ୍ବା କନ୍ୟା ପାଇଁ ଶୁଧ୍ଧି ଅତି କଠିନ। ଦାତା ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ହଞ୍ଜା, ବାମନ, ନପୁଂସକ, ଅସ୍ପଷ୍ଟବାଦୀ, ମୂଢ ଲୋକ ପାଇଁ ତୀବ୍ର ତପ ଓ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ। ଜନ୍ମ ଦିନ୍ଧା, ବିଧି, ବଧି, ମୂକ, ଅନ୍ଧ, ବିଧବା ପତି ମୃତ୍ୟୁ, ତ୍ୟାଗ, ନପୁଂସକ, ଦୌଷ୍ୟ ହେଲେ ଅଶୌଚ ଆସେ। ପଞ୍ଚ ବିପଦରେ ପତି ହରାଇଗଲେ ନାରୀ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ପତି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ହୁଏ। ପତି ସହ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ନାରୀ ସ୍ଵର୍ଗରେ ତାଙ୍କ ଶରୀରର ଚୁଲ ଗଣନା ଅନୁସାରେ ବର୍ଷ ରହିଥାଏ। କୁକୁର କିମ୍ବା ଏହିପରି ପଶୁ ଦ୍ୱାରା କାଟିଲେ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଚାନ୍ତିରେ ପବିତ୍ରତା ଆସେ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହେଲେ କିମ୍ବା ଚଣ୍ଡାଳ ଦ୍ୱାରା ହତ ହେଲେ, ସେ ଅଗ୍ନିଧାରୀ ଭାବେ ଗଣନା ହୁଏ। ଅସ୍ଥିକୁ ଦୁଧରେ ଧୋଇ ନିଜ ଅଗ୍ନିରେ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଦଗ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ବିଦେଶରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ କୁଶର ପୁତ୍ଳି ତିଆରି କରି ଦଗ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। କଳା କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚମର ଉପରେ ଛଅଶ ଗୋଟିଏ ପଳାଶ ପତ୍ର ରଖିବା, ଶମୀ ଦଣ୍ଡ ଲିଙ୍ଗରେ, ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ତଳ ଅଂଗରେ, ଚକି ଦକ୍ଷିଣ ହାତରେ, ମୁଠା ବାମ ହାତରେ, ପିଠରେ ମୁଠା, ପାଶରେ ଚକି, ଅଂତର ଉପରେ ପଥର, ମୁଖରେ ଚାଉଳ, ଘୃତ, ତିଳ, କାନରେ ଛିଟା ଚମଚ, ଚକ୍ଷୁରେ ଘୃତ ଚମଚ, କାନ, ଚକ୍ଷୁ, ମୁଖ, ନାକରେ ସୁନା ଖଣ୍ଡ ରଖିବା ଉଚିତ। ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଉପକରଣ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକର ପଥ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ। ଘୃତ ଦାନ କରି 'ଏହି ଦିବ୍ୟ ଲୋକ ପାଇଁ, ସ୍ଵାହା' ବୋଲି ଏକଥର କହିବା; ହଂସ, ସାରସ, କ୍ରଉଞ୍ଚ, ଚକ୍ରବାକ, କୁକୁରୁଟ ପକ୍ଷୀ ପାଇଁ। ମୟରା, ମେଉଁ, ଛେଉଁ ମାରିବାରେ ଏକ ଦିନ ଓ ଏକ ରାତିରେ ପବିତ୍ରତା ଆସେ; ପକ୍ଷୀ ମାରିଲେ ଏକ ଦିନ ଓ ଏକ ରାତିରେ ପବିତ୍ର। ଚତୁର୍ଦ୍ୱାରି ମାରିଲେ ଏକ ଦିନ ଓ ଏକ ରାତି ମନ୍ତ୍ର ଚାନ୍ତିବା ଉଚିତ; ଶୂଦ୍ର ମାରିଲେ କୃଚ୍ଛ୍ର ବ୍ରତ, ବୈଶ୍ୟ ମାରିଲେ ଅତିକୃଚ୍ଛ୍ର, କ୍ଷତ୍ରିୟ ମାରିଲେ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ମାରିଲେ ବିଶି ଦିନ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ। ଏଉଁ ପରେ ସୂତ ଜୀ କହିଲେ—ମୁଁ ଏଠାରେ ଧର୍ମର ସାର ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଏହା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଗ୍ରନ୍ଥରୁ ଚୟନ କରି ବିବରଣ କରିବି, ଯାହା ରାଜା ଓ ଅନ୍ୟ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଉପକାରୀ, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ସ୍ଵର୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଯେଉଁ ଲୋକ ସଫଳତା ଚାହିଁଥାଏ, ସେ ସଦା ଉତ୍ତମ ଲୋକଙ୍କ ସଂଗ କରିବା ଉଚିତ; ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ସଂଗରେ ଏହି ଜଗତ କିମ୍ବା ପରଲୋକର କୌଣସି ଭଲ ଫଳ ନାହିଁ। ନିର୍ବାର୍ଥ କଥା, ଦୁଷ୍ଟ ଦେଖିବା, ମିତ୍ର ସହ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ, ଶତ୍ରୁକୁ ସେବା କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ସଂଗ ଦୂରେ ରଖିବା ଉଚିତ।