ଏହି ଶାସ୍ତ୍ର ଶ୍ରେଣୀରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି—ଯଦି କେହି ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଏ, ସେଉଁଠି ଧାନ ଦେଇ, କିମ୍ବା ସ୍ନେହ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମିଳିତ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁଠି କେହି ମିଥ୍ୟା ଅପରାଧରେ ଅଭିଯୁକ୍ତ ହୁଏ, ସେ ଛୋଟ କିମ୍ବା ବଡ଼ ଦୋଷ ଯେପରି ନ ହେଉ, ତାହାର ଉଚ୍ଚତମ ପରିମାଣରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଦରକାର। ଯଦି କେହି ଅନୁମତି ବିନା ନିଜ ଭାଇଙ୍କ ଜନ୍ୟ ଭାଉଜଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କରେ, ସେମାନେ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏକ ନିଷ୍କଳଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଯଦି ଗୋଶାଳାରେ ଏକ ମାସ ରହି, ଦୁଧ ମାତ୍ର ପାନ କରିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ନେଇଥାଏ, ତେବେ ତାହା ଶୁଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ। ଯେଉଁଠି କେହି ଅନ୍ତ୍ୟାଜ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରାଏ, ସେମାନେ ତିନିଥର କୃଚ୍ଛ୍ର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଦରକାର। ଯିଏ ଖଚ୍ଚର କିମ୍ବା ଉଣ୍ଟ ଚଡ଼ିଥାଏ, ସେ ତିନିପ୍ରକାର ପ୍ରାଣାୟାମ କରିବା ଦରକାର। ଯଦି କେହି ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅପମାନ କରେ, ‘ହୁମ୍’ ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ତର୍କରେ ପରାଜିତ କରେ, ଏହି ସବୁ ଦୋଷ ପାଇଁ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଦରକାର। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ଧମକ ଦେଲେ କିମ୍ବା ଆଘାତ କଲେ, କୃଚ୍ଛ୍ର କିମ୍ବା ଅତିକୃଚ୍ଛ୍ର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁଠି ଯେପରି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ସେଉଁଠି ତାହା ସଠିକ୍ ଭାବେ କରିବା ଦରକାର। ଯେଉଁ ଦୋଷ ଗ୍ରହନିକଟ ଅଟୁଟ ଅଛି, ସେମାନେ ଏପରି ଦୂତକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯଦି ଦୋଷ ସାଧାରଣ ଭାବେ ଜଣାପଡ଼ିନାହିଁ, ତେବେ ଗୁପ୍ତ ଉପବାସ କରିବା ଦରକାର। ଶୁଦ୍ଧ ଜଳରେ ଏକ ଦୁଧାରୁ ଗାଈ ଦେଇ, ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଚଳିତ ଜଳରେ ଚାଳିଶି ଦିପ୍ୟ ଘୃତ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯିଏ ମଦ୍ୟପାନ କରିଥାଏ, ସୁନା ଚୋରି କରିଥାଏ, କିମ୍ବା ଜଳରେ ରୁଦ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥାଏ, ସେ ଶବ୍ଦ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଶତ ପ୍ରାଣାୟାମ କରିବା ଦରକାର। ଦ୍ୱିଜାତି ଲୋକ ଉପବାସ କରି, ଶୁକ୍ର, ମଳ, ମୁତ୍ର ଚାଖିବା ଉଚିତ୍। ଏକାଦଶ ରୁଦ୍ର ପାଠ କଲେ ଦ୍ୱିଜାତି ଲୋକଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ହୁଏ। ଏହିପରି ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ ପାପ ଛୁଁଇପାରେ ନାହିଁ, ଶୀଘ୍ର ଶୁଦ୍ଧି ମିଳେ। ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ଦୟା, କ୍ଷମା, ଧ୍ୟାନ, ସତ୍ୟ, ଶୁଦ୍ଧିତା, ସ୍ନାନ, ମାଉନ, ଉପବାସ, ହୋମ, ଅଧ୍ୟୟନ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ—ଏହି ସବୁ ଗୁଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର। ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ହେଉଛି ଗାଈର ଦୁଧ, ଦହି, ମୁତ୍ର, ଗୋମୟ ଓ ଘୃତ। ଏହାକୁ ଅଲଗା ଅଲଗା ଶୁଦ୍ଧିକାରକ ଦ୍ରବ୍ୟ ସହିତ, ଛଅ ଦିନ ଧରି ଉପବାସ ସହ କରିବା ଦରକାର। ଅଞ୍ଜଳି ଜଳ ନେବାକୁ ଅଞ୍ଜନ, ଉଦୁମ୍ବର, ପଦ୍ମ, ବିଳ୍ବ ଓ କୁଶ ଗଛର ପତ୍ର ଜଳ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍। ପ୍ରତି ଦିନ ତାପିତ ଦୁଧ, ଘୃତ, ଓ ଜଳ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ପିଇବା ଦରକାର। ଏକ ମାତ୍ର ଭୋଜନ, ରାତିରେ, ଭିକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା ଯାହା ମିଳେ ତାହା ଖାଇବା ଉଚିତ୍। ଯେପରି ହେଉ, ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନକୁ ତ୍ରିପ୍ରକାର ପ୍ରଜାପତ୍ୟ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଅତିକୃଚ୍ଛ୍ର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଏକୋଇଶି ଦିନ ଦୁଧ ଖାଇ କରାଯାଏ। ପ୍ରତି ଦିନ ତିଳ ଚାକି, ଡାଲ, ତକ୍ର, ସକ୍ତୁ ଖାଇବା ଉଚିତ୍। ପ୍ରତି ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନକୁ ତିନି ରାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଳନ କରିବା ଦରକାର। ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ଶିଖ୍ୟଣ୍ଡ ପକ୍ଷୀ ଯେତେ ଅଛି, ସେତେ ଦିନ ପିଣ୍ଡ ଦେଇ ତିଥିପିଣ୍ଡ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯେପରି ହେଉ, ଏକ ଶତ ଚାଳିଶି ପିଣ୍ଡ ଦେଇବା ଦରକାର। ପ୍ରତି ଦିନ ତିନିଥର ଦେହ ଶୁଦ୍ଧି କରି, ପିଣ୍ଡ ଦେଇ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁ ପାପ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ। ଯିଏ ଧର୍ମ ଲାଗି କୃଚ୍ଛ୍ର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରେ, ସେ ବଡ଼ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରେ। ଏପରି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ବିବେକ ବିଷୟରେ ଯାଜ୍ଞବଳ୍କ୍ୟ କହିଥିଲେ। ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଶ୍ରୀ ଗରୁଡ ପୁରାଣର ଆଚାରଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ପାଦର ଏକ ଅନ୍ତଃଅଧ୍ୟାୟ ଅଟୁଟ ହେଉଛି। ଏଉଁଠି ଯାଜ୍ଞବଳ୍କ୍ୟ କହିଲେ—ମୃତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧି କ୍ରମ କ’ଣ, ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣିବି, ଏହି ନିୟମ ପାଳନ କରୁଥିବା ଭକ୍ତମାନେ ଶୁଣ। ଦୁଇ ବର୍ଷ ଠାରୁ କମ୍ ବୟସର ଲୋକ ପାଇଁ ଶବଦାହ କିମ୍ବା ଜଳଅଞ୍ଜଳି ଦେବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ଅନ୍ୟ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସହିତ ଶ୍ମଶାନରୁ ଫେରିବାବେଳେ, ଯେଉଁମାନେ ମନ୍ତ୍ର ଚାନ୍ତ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସାଧାରଣ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଯମ ସୂକ୍ତ ପାଠ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯଦି ମୃତ୍ୟୁବ୍ୟକ୍ତି ଦୀକ୍ଷିତ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିଧାରୀ ଥିଲେ, ତେବେ ଯଥାଯଥ ରୀତିରେ ଦାହ କରିବା ଉଚିତ୍। ସପ୍ତମ କିମ୍ବା ଦଶମ ଦିନରେ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଜଳ ନିକଟକୁ ଯିବା ଦରକାର। ପିତୃଦେବତାମାନେ ଏହି ପାପ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତ ହୁଅନ୍ତି, ପିତୃଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ତାରପଣ କରିବା ଦରକାର। ଏଭଳି, ମାମା, ଗୁରୁ ଓ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜଳଅଞ୍ଜଳି ଦେବା ଉଚିତ୍। ପୁଅ, ବନ୍ଧୁ, ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଶ୍ଵଶୁର, ଓ ଋତ୍ବିକ୍ମାନେ ଯଦି ଜଳ ଦେବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ତେବେ ନାମ ଓ ବଂଶ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ନିୟମିତ ଭାବରେ ଏକଥର ଜଳ ଦେଇବା ଉଚିତ୍।