ପୁରାତନ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କିଛି ଅପରାଧ ଓ ପାପ ଦେଖାଯାଏ, ଯେଉଁଠି ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ ପିତାଙ୍କର ଭଉଣୀ, ମା'ଙ୍କର ଭଉଣୀ, ମାମାଙ୍କର ଜୀବନସଙ୍ଗୀନୀ କିମ୍ବା ନିଜ ବହୁଅ ମହିଳାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ କରିଥାଏ । ଏହା ସହିତ ଗୁରୁଙ୍କର ଜୀବନସଙ୍ଗୀନୀ କିମ୍ବା ନିଜ ଝିଅଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ କରିଥିଲେ, ଏହି ପ୍ରକାର ମନୁଷ୍ୟ ଗୁରୁଶୟନ ଭଙ୍ଗ କରିଥାଏ ଭାବି ଗଣାଯାଏ । ଏହିପରି ଗୋଉ ହତ୍ୟା କରିବା, ଅବାହ୍ୟ କୁଳରେ ଯିବା, ଚୋରି କରିବା, ଋଣ ଅନଦାନ କରିବା ମାନେ ମାଇନର ପାପ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ । ଏହିପରି ଦାସଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ନିବା, କିମ୍ବା ଶିକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ଦାନ ନେବା ମଧ୍ୟ ଅପରାଧ । ଏହିପରି ଶୁଦ୍ର, ବୈଶ୍ୟ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ମଧ୍ୟରେ ନିନ୍ଦିତ ଉପାୟରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରିବା ମଧ୍ୟ ପାପ । ନିଜ ପିତା, ମା, କିମ୍ବା ମିତ୍ରଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା, କିମ୍ବା ପୋକ୍କରି କିମ୍ବା ଉଦ୍ୟାନ ବେଚିଦେବା ମଧ୍ୟ ଅପରାଧ । ଜନାନୀକୁ ଅନୁଚିତ ଭାବେ ଦେଇଦେବା, ଠକା ଚାଳ ଚାଲିବା, କିମ୍ବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଭଙ୍ଗ କରିବା ମଧ୍ୟ ଏହି ଶ୍ରେଣୀରେ ଆସେ । ନିଜ ଅଧ୍ୟୟନ, ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ନିଜ ନିକଟତମ ବନ୍ଧୁକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଅପରାଧ ଅଟୁ । ଏହି ସମସ୍ତ ଅପରାଧକୁ ଅନୁପାପ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରାଯାଏ । ଏବେ ଏହିପାପର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ ବିଷୟରେ ଶୁଣ । ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ, ସେ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଅଳ୍ପ ଖାଇ ଶୁଦ୍ଧି ଆସିପାରେ । କିମ୍ବା, ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ମଜ୍ଜାରେ ହୋମ କରିପାରିବେ । କିମ୍ବା ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଇଥିଲେ, ସେ କିମ୍ବା ଦ୍ୱିଜ ଗୋଉ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେବେ । କିମ୍ବା ସରସ୍ୱତୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ସେବା କରିବା, କିମ୍ବା ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଧନ ଦେଇ ଶୁଦ୍ଧି ଆସିପାରେ । ଗର୍ଭ ନାଶକ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୁଦ୍ର ଏହି ଶ୍ରେଣୀ ଅନୁଯାୟୀ ଆତ୍ରେୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଦଣ୍ଡ ଦେଇପାରିବେ । ସୋମ ଯଜ୍ଞରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ସେ ଦୁଇ ଗୁଣା ଦୂର୍ଗ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ନିବେ । ଚାଲିକା ପୋଶାକ ଓ ଜଟା ଧାରଣ କରି, ଅଗ୍ନି ରଙ୍ଗର ଘୃତ ଖାଇବେ । ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ସ୍ତ୍ରୀ ଯଦି ଶୁକ୍ର, ମୁତ୍ର, ମଳ କିମ୍ବା ମଦ୍ୟ ପାନ କରିଥାଏ, ସେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଅପରାଧରେ ଗଣାଯାଏ । ଦ୍ୱିଜ ଯଦି ସୁନା ଚୋରି କରିଥାଏ, ରାଜାଙ୍କୁ ମୁଦ୍ଗର ଦେଇ ଏହିପରି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ କରିପାରିବେ । କିମ୍ବା, ନିଜ ଓଜନ ସମାନ ସୁନା ଦେଇ ଶୁଦ୍ଧି ଆସିପାରେ । ଯଦି ଲିଙ୍ଗ ଓ ନିମ୍ନ ଅଙ୍ଗ କାଟିଯାଏ, ସେଗୁଡିକୁ ବାୟୁପ୍ରବାହ ଦିଗରେ ଫେଙ୍ଗିଦେବା ଉଚିତ । କିମ୍ବା, ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ କରିବା, କିମ୍ବା ତିନି ମାସ ବେଦ ସଂହିତା ପଠିବା ମଧ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ । ଗୋଉ ଶାଳ ରେ ରହି, ଗୋଉଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି, ଏକ ଗୋଉ ଦାନ କରି ଶୁଦ୍ଧି ଆସିପାରେ । କିମ୍ବା ଏକ ମାସ ଦୁଧ ଖାଇବା, କିମ୍ବା ଚିଡ଼ା ଖାଇ ଏହିପରି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ କରିପାରିବେ । ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପାଇଁ ତିନି ବର୍ଷ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ରଖିବା ଉଚିତ । ଶୁଦ୍ର ହତ୍ୟା ପାଇଁ ଛଅ ମାସ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ କିମ୍ବା ଦଶଟି ଗୋଉ ଦାନ ଦେବା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ । ବିଲେଇ, ଗୋହି, ଉଦମା, ପଶୁ, କିମ୍ବା ବେଙ୍ଗ ହତ୍ୟା ପାଇଁ ଅନୁପାୟ ଦେଖାଯାଏ । ହାତୀ ହତ୍ୟା ପାଇଁ ପାଞ୍ଚଟି କଳା ବଳଦ ଦେବା, ଟିଆ ପାଇଁ ଦୁଇ ବର୍ଷ ଅଫାଳ ଦେବା ଉଚିତ । ବୃକ୍ଷ, ଝାଡ଼, ଲତା, ବୀର ବୃକ୍ଷ କାଟିଦେଲେ, ଏକ ଶତ ଋକ୍ ପାଠ କରିବା ଉଚିତ । ଏକ ଗଧା ନିମିତ୍ତ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଓ ଦକ୍ଷିଣ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଦେବା ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧି ଆସିପାରେ । ଯଦି ଦୂତ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରେ, ଗୁରୁ ତିନି କୃଚ୍ଛ୍ର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ କରିବା ଉଚିତ । ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଧାନ ଦେଇ କିମ୍ବା ସ୍ନେହ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ସମ୍ମିଳିତ କରିବା ଉଚିତ । ଯେଉଁଠି ମହା କିମ୍ବା ଅନୁପାପ ଉପରେ ମିଥ୍ୟା ଅଭିଯୋଗ ଦିଆଯାଏ, ସେଉଁଠି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ ଆବଶ୍ୟକ । ଅନୁମତି ବିନା ନିଜ ଭାଇଙ୍କର ଜୀବନସଙ୍ଗୀନୀ ଉପସ୍ଥିତ କଲେ, ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ କରିବା ଉଚିତ । ଏକ ଉପନୟନୀ ଶିଷ୍ୟ ଏକ ମାସ ଗୋଉ ଶାଳ ରେ ରହି ଦୁଧ ଦିନ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ । ଅବାହ୍ୟ କୁଳରେ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ତିନି କୃଚ୍ଛ୍ର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ କରିବା ଉଚିତ । ଯେଉଁଠି ଗଧା କିମ୍ବା ଉଠ ଚାଳିଥିଲେ, ତିନି ପ୍ରକାର ପ୍ରାଣାୟାମ କରିବା ଉଚିତ । ଯଦି ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିଥିଲେ, 'ହୁଁ' ବୋଲିଥିଲେ, କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବିବାଦରେ ଜିତିଥିଲେ, କିମ୍ବା ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥିଲେ, କିମ୍ବା ମାରିଥିଲେ, ତେବେ କୃଚ୍ଛ୍ର କିମ୍ବା ଅତିକୃଚ୍ଛ୍ର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ କରିବା ଉଚିତ । ଯେଉଁଠି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ସେଉଁଠି ଉଚିତ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ । ଏହି ଦୂତ ନିକଟରେ ଗ୍ରହ ଦୋଷ ଅଛି, ତେଣୁ ଏପରି ଦୂତକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ ।