ଏହିପରି ଶ୍ରୀଗରୁଡ଼ ମହାପୁରାଣର ଚର୍ଯ୍ୟାଖଣ୍ଡରେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଷୟ ବିବେଚନା କରାଯାଇଛି । ପ୍ରଥମେ ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ ମହାର୍ଷିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅରଣ୍ୟବାସୀ ଓ ସନ୍ନ୍ୟାସୀଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହୁଏ । ଏହାପରେ ଅଗ୍ରଗତି କରି, ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ କହନ୍ତି— ନରକର ଧ୍ୱଜାରୁ ପାପ କାର୍ଯ୍ୟର ବିନାଶ ହୁଏ । ଯେଉଁଠି ଏକ ମଣିଷ ସୁନା ଚୋରି କରେ, ସେ ପରଜନ୍ମରେ କୀଟ କିମ୍ବା କିଟପତଙ୍ଗ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି । ଗୁରୁଙ୍କ ଜନୀକୁ ଅପବିତ୍ର କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଘାସ ଓ ଏହାପରି ଅନ୍ୟ ଜୀବରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି । ଯେଉଁଠି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ହୁଏ, ସେଠି ଏହି ସମସ୍ତ ଦୁର୍ଗତି ନିମିତ୍ତ ହୁଏ କିମ୍ବା ଏକ ଶିଶୁ ପ୍ରତି ଏହି ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିପାରେ । ଯିଏ ଧାନ ଚୋରି କରେ, ଅତିରିକ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଥାଏ, ଅପବାଦ କରେ କିମ୍ବା ନାକ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଥାଏ, ସେମାନେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରନ୍ତି । ଯିଏ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଧନ ଚୋରି କରେ କିମ୍ବା ଏକ କନ୍ୟାକୁ କିଣିଥାଏ, ସେ ଅରଣ୍ୟ ରାକ୍ଷସ କିମ୍ବା ବୃଷ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି । ଯିଏ କାକୁଡ଼ି ଚୋରି କରେ, ସେ ଧାନ ଚୋର କ୍ଷେତ୍ରମୂଷ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି । ମାଂସ ଚୋରି କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଶିଆଳ, କପଡ଼ା ଚୋରି କରିଥିବା ଲୋକ ଦୌଷ୍ଠ୍ୟ ରୋଗୀ, ଲୁଣ ଚୋରି କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଚିରିଆ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି । ଯେଉଁଠି ଲୋକଙ୍କ ଶରୀରରେ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ନାହିଁ, ସେମାନେ ଗରିବ ଓ ସବୁଠୁ ନିମ୍ନ ଜନ୍ମ ନେଉଛନ୍ତି । ଯେଉଁଠି ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଅଛି, ସେମାନେ ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧି ସହିତ ଜନ୍ମ ନେଉଛନ୍ତି । ଏହିଭଳି କର୍ମଫଳ ବିବେଚନାରେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହୁଏ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ କହନ୍ତି— ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କରିବାରେ ବିଫଳ ହେବା କିମ୍ବା ନିଷିଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଦ୍ୱାରା ପାପ ହୁଏ । ଏହିପରି ଅପବିତ୍ରତା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ । ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜଗତ ଖୁସି ହୁଏ ଓ ପାପ ନାଶ ହୁଏ । ଯେମିତି ସମସ୍ତ ପାପୀ ମହାରୌରବ, ରୌରବ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନରକକୁ ଯାନ୍ତି, ସେମିତି ଏହି ମାର୍ଗ ସଞ୍ଜୀବନୀ ନଦୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଏ, ଯାହା ହଂସ ସମାନ ଓ ରକ୍ତ ଜଳର ଅଛି । ପାପୀ ଲୋକ ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ନଥିବାରୁ ଅବୀଚି ଓ କୁମ୍ଭୀପାକ ନରକକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି । ଯିଏ ଗୁରୁ କିମ୍ବା ବେଦକୁ ନିନ୍ଦା କରେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ସମାନ ପାପୀ । ରଜସ୍ୱଳା ମହିଳାଙ୍କ ମୁଖରସ୍ବାଦ ଗ୍ରହଣ କରିବା ମଦ୍ୟପାନ ସମାନ ପାପ ମନାଯାଏ । ମିତ୍ରଙ୍କ ଜନୀ, କନ୍ୟା, ନିଜ ଆତ୍ମୀୟ, ବହିଷ୍କୃତାଙ୍କ ସହିତ ଅପବିତ୍ର ସମ୍ପର୍କ ରଖିବା, ବାପାଙ୍କ ଭଉଣୀ, ମାଁଙ୍କ ଭଉଣୀ, ମାମାଙ୍କ ଜନୀ, ପୁଅଙ୍କ ଜନୀ, ଗୁରୁଙ୍କ ଜନୀ କିମ୍ବା ନିଜ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଅପବିତ୍ର କରିବା ଗୁରୁପତ୍ନୀ ଗମନ ପାପରେ ପଡ଼େ । ଗାଈ ହତ୍ୟା, ବହିଷ୍କୃତ ହେବା, ଚୋରି, ଋଣ ଦେଉ ନ ଦେବା, ଦାସଙ୍କଠାରୁ ଶିକ୍ଷା ନେବା କିମ୍ବା ଶିକ୍ଷା ବିକ୍ରୟ କରିବା, ନିଷିଦ୍ଧ ଉପାୟରେ ଜୀବିକା ଚାଲାଇବା, ବାପା, ମାଁ, ବନ୍ଧୁକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା, ପୋଖରୀ କିମ୍ବା ବଗିଚା ବିକ୍ରୟ କରିବା, ଅନୁଚିତ ଭାବେ କନ୍ୟା ଦାନ କରିବା, ଧୂର୍ତ୍ତତା କିମ୍ବା ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ କରିବା, ନିଜ ପାଠ, ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁବାନ୍ଧବକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା— ଏହି ସମସ୍ତକୁ ଉପପାପ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଏହାର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଶୁଣନ୍ତୁ । ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାକାରୀ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଳ୍ପ ଖାଇ ଶୁଦ୍ଧି ଲାଭ କରେ । କିମ୍ବା ନିୟମ ଅନୁସାରେ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ମଜ୍ଜାରେ ହୋମ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ମିଳେ । କିମ୍ବା ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ନିଜେ ବଳି ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ, ସେ କିମ୍ବା ଦ୍ୱିଜ ଗାଈ ଦୁଃଖ ମୁକ୍ତ ହୁଏ । କିମ୍ବା ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ସେବା କିମ୍ବା ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଧନ ଦାନ କରି ମୁକ୍ତି ମିଳେ । ଗର୍ଭ ଘାତକ ବ୍ୟକ୍ତି ତାଙ୍କର ବର୍ଗ ଅନୁଯାୟୀ ଆତ୍ରେୟଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯଦି ସୋମଯାଗରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ, ତେବେ ଦ୍ୱିଗୁଣ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ନିବାହ କରିବା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ହୁଏ । ସେ ବାର୍କ ଚିରଉଥିବା ବସ୍ତ୍ର ଓ ଜଟା ପିନ୍ଧିବା ଓ ଅଗ୍ନିବର୍ଣ୍ଣ ଘୃତ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ । ଯଦି କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ମହିଳା ଶୁକ୍ର, ପେଶାବ କିମ୍ବା ପରିଷ୍କାର ପାନ କରେ କିମ୍ବା ମଦ୍ୟପାନ କରେ, ସେଉଁଠି ଏହି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଲାଗୁ ହୁଏ । ଦ୍ୱିଜ ଯଦି ସୁନା ଚୋରି କରେ, ସେ ରଜ କିମ୍ବା ମୁସଳ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଇ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ୍ । କିମ୍ବା ନିଜ ଓଜନ ସମାନ ସୁନା ଦାନ କଲେ ଶୁଦ୍ଧି ମିଳେ । ଯେଉଁଠି ଲିଙ୍ଗ ଓ ଶୁକ୍ରଣ୍ଡ କଟାଯାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ତ୍ୟାଗ କରିବା ନିୟମ । ଏଭଳି ନିୟମ ଓ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଦ୍ୱାରା ପାପ ଶୁଧି ହୁଏ ଓ ଜୀବ ମୁକ୍ତିର ମାର୍ଗ ପାଇଥାଏ ।