ଏହି ଗରୁଡ଼ ପୁରାଣର ଆଚାର କାଣ୍ଡରେ, ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ ଗଣପତି ପୂଜାର ବିଶେଷ ବିବରଣା ଦେଇଛନ୍ତି। ପ୍ରଥମେ, ଜଳରେ ମାଟି, ହଳଦୀ, ସୁଗନ୍ଧି ଏବଂ ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ ଦେବାକୁ କହାଯାଇଛି। ଏହି ପାନିକୁ ଏକ ଶୁଭାସନରେ, ଅଯୁକ୍ତ ପଶୁର ଲାଲ ଚମଡ଼ରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ଏହି ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଅଞ୍ଜନ କରିବା ସମୟରେ, ଶୁଧ୍ଧିକାରୀ ଦେବତାମାନେ ଶୁଧ କରନ୍ତୁ ଭବିଷ୍ୟତର ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବେ। ଭଗ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବାୟୁ ଏବଂ ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ ଶୁଭ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହି ପବିତ୍ର ପାନି ସଦା ତୁମର ମାଥା, କାନ, ଆଖିରୁ ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତୁ। ପୂଜାରେ କୁଶ ଗ୍ରାସ ମୁଣ୍ଡରେ ଦେବାକୁ, ସଂଖ ପାଣିରେ ଧରିବାକୁ କହାଯାଇଛି। ଶେଷରେ ଲାଉ ଓ ରାଜକୁମାର ସହିତ ‘ସ୍ୱାହା’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ପକା ଓ ଅପକା ଚାଉଳ, ଲାପ୍ସୀ, ଶାକ, ତେଲରେ ବେକା ଆନ୍ନ, ମିଠା ପିଠା, ଉଣ୍ଡେରକ ମାଳା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ। ସବୁ ଜିନିଷ ଆଣି, ପ୍ରଥମେ ଭୂମିରେ, ପରେ ମୁଣ୍ଡରେ ରଖିବାକୁ କହାଯାଇଛି। ଦୁର୍ବା ଗ୍ରାସ, ସୋରିସ ଫୁଲ ଏବଂ ଶେଷରେ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ସହିତ ପୂଜା କରାଯାଇଛି। ପୂଜାରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଇଛି—"ମୋତେ ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ଖ୍ୟାତି ଓ ଶ୍ରୀ ଦିଅ!" ପୂଜା ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଧଳା ପୋଶାକ ଓ ଉଙ୍ଗା ଦେଇ ଭୋଜନ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଏପରି ସୂର୍ୟ ପୂଜାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଲେ କର୍ମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ମିଳେ। ଏହିପରି ଗଣପତି ପୂଜାର ବିବରଣା ଦେଇ ଏକ ଅଧ୍ୟାୟର ସମାପ୍ତି ହେଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ ଗ୍ରହ ଶାନ୍ତି ବିଧି ବିବରଣା କରିଛନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଲୋକ ଧନ, ଶାନ୍ତି କିମ୍ବା ଗ୍ରହଦୋଷରେ ପୀଡ଼ିତ, ସେମାନେ ସୂର୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ମଙ୍ଗଳ, ବୁଧ ଏବଂ ବ୍ରହସ୍ପତି ଗ୍ରହ ପୂଜା କରିପାରନ୍ତି। କପର, କଂସା, କ୍ରିଷ୍ଟାଲ, ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ଓ ସୁନା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରି, ଲାଲ, ଧଳା, ପୁଣି ଲାଲ, ହଳଦୀ, ହଳଦୀ, ଧଳା ଓ କଳା ରଙ୍ଗରେ ଏହି ମୂର୍ତ୍ତି ଉପସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ପୋଶାକ, ଫୁଲ, ଶୁଭ ଦ୍ରବ୍ୟ, ବାହୁଦଣ୍ଡ, ଧୂପ ଓ ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ ଦେବାକୁ କହାଯାଇଛି। ଏହିପରି ଅଗ୍ନି ଦେବତାଙ୍କୁ ବିଦ୍ୟା ଦେଇଛନ୍ତି, ଯେପରି ଆକାଶର ଶିଖରକୁ ଉତ୍ତୋଳନ କରାଯାଇଥାଏ। ବ୍ରହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଇଛି—"ସବୁ ଅର୍ପଣ କର, କାରଣ ସବୁ ଖାଦ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।" ଅର୍କ, ପଳାଶ, ଖଦିର, ଅପାମାର୍ଗ, ପିପ୍ପଳ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରାଯାଇଛି। ମଧ, ଘିଅ ଓ ଦହିରେ ନିବେଦନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ। ଦହି-ଭାତ, ହୋମ ପିଠା, ବିଭିନ୍ନ ମାଂସ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଖାଦ୍ୟ ନିବେଦନ ଦେବାକୁ କହାଯାଇଛି। ଗାଈ, ଶଂଖ, ଗଡ଼ି, ସୁନା, ପୋଶାକ ଓ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଗ୍ରହମାନେ ନିତ୍ୟ ସମ୍ମାନିତ ହେବା ଉଚିତ, କାରଣ ଏହି ଦ୍ୱାରା ରାଜ୍ୟାଦି ଫଳ ମିଳେ। ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷରେ ଗ୍ରହ ଶାନ୍ତି ବିଧିର ବିବରଣା ଦେଇଛନ୍ତି। ତୃତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ ଅରଣ୍ୟବାସୀ ଆଶ୍ରମର ବିବରଣା ଦେଇଛନ୍ତି। ମହାଋଷିମାନେ ସୁନୁନ୍ତୁ—ଅରଣ୍ୟବାସୀ ନିର୍ଯାତି, ଅଗ୍ନିର ଉପାସନା କରେ, ଧ୍ୟାନ ଓ ଉପାସନାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖେ, ଧୈର୍ୟ ଧରେ। ସେ ନିଜ ନିର୍ଭର ଲୋକମାନେଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରେ, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ, ଜଟା, ଦାଢ଼ି ଓ ଶରୀର ଚୁଲ ଧରେ। ସେ ନିଜ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଲିନ ରହେ, ଧ୍ୟାନ କରେ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳରେ ଲିନ ରହେ। ଆଶ୍ୱୟୁଜ କାଳରେ ଯାହା କରାଯାଇଛି, ତାହା ତ୍ୟାଗ କରି, ଉଚିତ ସମୟରେ ବ୍ରତ ଆଦି ପାଳନ କରେ। ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତରେ ଭୂମିରେ ଶୋଇବାକୁ, ଫଳ ଆଦି ଦ୍ୱାରା କର୍ମ କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି। ଶୀତକାଳରେ ଭିଜା ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ଦିନଟି ଯୋଗାଭ୍ୟାସରେ ବ୍ୟତୀତ କରେ, ରୋଷ ତ୍ୟାଗ କରେ ଓ ସମସ୍ତରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହେ। ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଅରଣ୍ୟବାସୀର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବିବରଣା ସହିତ ଶେଷ ହେଲା। ଚତୁର୍ଥ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ ସନ୍ନ୍ୟାସୀର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବିବରଣା କରିଛନ୍ତି। ପ୍ରଜାପତ୍ୟ କ୍ରିୟାର ଶେଷରେ, ଅଗ୍ନିକୁ ନିଜ ଭିତରେ ରଖି, ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରି, ଭିକ୍ଷା ପାଇଁ ଗ୍ରାମକୁ ଯିବାକୁ କହାଯାଇଛି। ଗ୍ରାମରେ ଅପବିତ୍ର ଜିନିଷ ଉପରେ ଲାଲଚି ଭିକ୍ଷୁ ଖାଦ୍ୟ ମାତ୍ର ଚାହେ। କିନ୍ତୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଗୀ ଶରୀରକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଏଠାରେ ଅମରତ୍ୱ ପାଇଁ ପାରେ। ଏହିପରି ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟଙ୍କ ବିବରଣା ଅନୁଯାୟୀ, ପୂଜା, ଗ୍ରହ ଶାନ୍ତି, ଅରଣ୍ୟବାସୀ ଓ ସନ୍ନ୍ୟାସୀର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ ଓ ନିଷ୍ଠା ସହିତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ।