ଏକଥା ଗରୁଡ଼ ମହାପୁରାଣର ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଏପରି: ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତିର ସାବିତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ହରାଇଯାଇଛି, ସେ ବ୍ରାତ୍ୟ ହୋଇଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଯଦି ସେ ବ୍ରାତ୍ୟସ୍ତୋମ ଯଜ୍ଞ କରେ, ତେବେ ସେ ପୁନଃ ସମାଜରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ଏହିପରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱିଜ ଅଟେ। ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବେଦ ହିଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପାୟ ଅଟେ। ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜ ଦିନକୁ ଋକ୍ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରେ, ସେ ମଧ ଓ ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ନିତ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରେ। ସେ ଦିନକୁ ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଘୃତ ଓ ଅମୃତ ଦ୍ୱାରା ତୃପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜ ଦିନକୁ ଇତିହାସ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରେ, ତାଙ୍କ ପିତୃମାନେ ତୃପ୍ତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଦ୍ୱିଜ ଜଣେ ଯଦି ଜମି ଦାନ କରେ, ତପସ୍ୟା କରେ, ବେଦ ପାଠ କରେ, ସେ ଏହାର ଫଳ ଉପଭୋଗ କରେ। ଯଦି ତାଙ୍କର ପୁଅ ନାହିଁ, ତେବେ ଜାୟା କିମ୍ବା ଅଗ୍ନି ମାନେ ଦ୍ୱାରା ସେ ବ୍ରହ୍ମ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ଏଠାରେ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଇ ନାହିଁ। ଏଠାରେ ଅଞ୍ଚଳ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଅଂଶରେ "ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉକ୍ତ ଜାତି ଧର୍ମ ଅନୁସନ୍ଧାନ" ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଏବେ ମୁନିମାନେ ଯେଉଁମାନେ ନିୟମ ନିଷ୍ଠାରେ ନିରତ, ସେମାନେ ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମ ସୁନୁନ୍ତୁ। ଶିଷ୍ୟ ଅବସ୍ଥା ଶେଷ କରି ଉତ୍ତମ ଗୁଣବତୀ ଜନାନୀକୁ ବିବାହ କରିବା ଉଚିତ। ସେ ଶୁସ୍ଥ ହେବା ଦରକାର, ଭାଇ ଥିବା ଦରକାର, ଏବଂ ଏକା ଦିନ୍ଦାନ୍ତ କିମ୍ବା ଏକା ମାତୃ ପରମ୍ପରାରୁ ନ ହେବା ଦରକାର। ସେ ଦଶ ପିଢିର ଉତ୍ତମ ବିଦ୍ୱାନ ଓ ଉନ୍ନତ କୁଳରୁ ଆସିଥିବା ଦରକାର। ଦ୍ୱିଜମାନେ ଶୂଦ୍ର ଜନାନୀକୁ ବିବାହ କରିପାରିବେ ବୋଲି କହାଯାଇଛି, ଏଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟମାନେ କ୍ରମେ ତିନି, ଦୁଇ, ଏକ ଝିଅ ବିବାହ କରିପାରିବେ। ବ୍ରାହ୍ମ ବିବାହ ହେଉଛି, ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଯଥାସମ୍ଭବ ଶୋଭିତ କରି ଦେବା; ଦୈବ ବିବାହ ହେଉଛି, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ପୁରୋହିତକୁ ଦେବା; ଆର୍ଷ ବିବାହ ହେଉଛି, ଦୁଇଟି ଗାଁ ନେଇ ଦେବା। ଏହା ପରେ, ଯେଉଁ ବିବାହରେ ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ଦେବାଯାଏ, ଆସୁର ବିବାହ ହେଉଛି ଧନ ନେଇ ଦେବା; ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିବାହ ହେଉଛି, ଦୁଇଜଣ ମନ ମନେ ଏକତାରେ ନେଇ ଦେବା। ଏହି ବିବାହ ପ୍ରକାର ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଥମ ଚାରିଟି ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ, ଏବଂ ଗାନ୍ଧର୍ବ ଓ ରାକ୍ଷସ ବିବାହ ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ଅଟେ। ସେ ନିଜ କୁଳର ଝିଅର ହାତ ଧରିବା ଉଚିତ; କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧନୁ ଧରିବା ଉଚିତ। ବାପା, ବାପାଙ୍କ ବାପା, ଭାଇ, ନିଜ ଗୋତିଆ, ଏବଂ ମା—ଏମାନେ ଝିଅକୁ ଦେଇବା ଉଚିତ। ଯେଉଁମାନେ ଏହା ଦେଇନାହିଁ, ସେମାନେ ଏହି ଜନ୍ମ ଓ ପରଜନ୍ମରେ ଗର୍ଭହତ୍ୟାର ପାପରେ ଅଟେ। ଅବିବାହିତା ଝିଅକୁ କେବଳ ଏକଥର ଦେଇଯାଏ; ଯେଉଁ ଚୋରି କରି ନେଇଯାଏ, ସେ ଚୋର ପାଇଁ ଶାସ୍ତିଯୋଗ୍ୟ। ଯଦି କୌଣସି ଝିଅ ପୁଅ ନାହିଁ ଓ ବଡ଼ମାନେ ଅନୁମତି ଦେଇଛନ୍ତି, ତେବେ ଏକ ଭାଇପତି ତାଙ୍କୁ ପୁଅ ଦେଇପାରିବେ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କେବଳ ଗର୍ଭଧାରଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହେବା ଉଚିତ, ନହେଲେ ଦୁଇଜଣେ ପତିତ ହୋଇଯିବେ। ଯେଉଁ ଝିଅ ନିଜ ଅଧିକାର ହରାଇଛି, ଅଶୁଚିତ, କିମ୍ବା କେବଳ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଭୋଗ କରେ, ସେମାନଙ୍କୁ ସୋମ ଶୁଚିତ୍ୱ ଦେଇଛି, ଗାନ୍ଧର୍ବ ମଧୁର କଥା ଦେଇଛି। କିନ୍ତୁ, ବ୍ୟଭିଚାର ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜଗତରେ ଶୁଚିତ୍ୱ ହରାଇଯାଏ, ଗର୍ଭରେ ତ୍ୟାଗ ହୋଇଯାଏ। ଯେଉଁ ଝିଅ ମଦ୍ୟପାନ କରେ, ରୋଗୀ, ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ, ବନ୍ଧ୍ୟା, ନିଜ ପୁଅକୁ ହତ୍ୟା କରେ, କିମ୍ବା ଅମଧୁର କଥା କହେ—ସେମାନେ ଅନୁଚିତ। ଯେଉଁଠାରେ ପତି ପତ୍ନୀ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ବିରୋଧ ନାହିଁ, ସେଉଁଠାରେ ତିନି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ—ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ—ବୃଦ୍ଧି ପାଏ। ଏଠାରେ ମାନ୍ୟତା ମିଳିଥାଏ ଓ ଉମା ସହିତ ଏକାତ୍ମ ହୋଇ ଆନନ୍ଦ ପାଏ। ମହିଳାମାନେ ନିଜ ପତିଙ୍କ କଥା ଅନୁସାରେ ଚାଲିବା ଉଚିତ; ଏହି ହିଁ ନାରୀର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ। ଏକ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଶିଷ୍ୟ ଆରମ୍ଭରୁ ଉତ୍ସବ ଆଦିକୁ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ। ସେ ଦୂରଦର୍ଶୀ ଓ ରୋଗମୁକ୍ତ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେବା ଉଚିତ। ଏକ ପତି ନିଜ ପତ୍ନୀପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସମସ୍ତ ମହିଳା ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ। ଜନାନୀମାନେ ନିଜ ଗୋତିଆମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କାର, ପୋଷାକ ଓ ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆଦର ପାଇବା ଉଚିତ। ମାନ୍ୟା ଓ ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କ ପାଦ ପରେ ସଦା ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେବା ଉଚିତ। ଏକ ଝିଅ ନିଜ ପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯିବା ପରେ ଅନ୍ୟ ଘରକୁ ଯିବା, କିମ୍ବା ଅତ୍ୟଧିକ ହସିବା ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ। ଏପରି ହେଉଛି ଗୃହସ୍ଥ ଓ ଜନାନୀମାନଙ୍କ ଉଚିତ ଧର୍ମ ଓ ନୀତି।