ଏକ ସମୟର କଥା, ଧର୍ମ ଶିକ୍ଷାର ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନରେ ପହଞ୍ଚି ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରବଚନ କରି, ସେ ଉତ୍ତମ ଲୋକକୁ ଅଧିଗମ କଲେ। ଯେଉଁମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧ୍ୟାନର ପାଠ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପରମ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ମହାତ୍ମା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ନାମକ ବିରାଟ ଅଧ୍ୟାୟ ଗରୁଡ଼ ପୁରାଣର ପ୍ରଥମ ଖଣ୍ଡର ଆଚାର କାଣ୍ଡର ବାନବେଁ ଅଧ୍ୟାୟରେ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ତାପରେ, ଏକ ଦିନ ଜିଜ୍ଞାସା ହେଲା—"ହେ ହରି, ପୂର୍ବେ ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ କେମିତି ଧର୍ମ ଶିଖାଇଥିଲେ?" ତେଣୁ ହରି କହିଲେ—"ଋଷିମାନେ ଗଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।" ତାହାପରେ ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ କହିଲେ—"ପୁରାଣ, ତର୍କ, ମୀମାଂସା ଏବଂ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରର ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ମିଶି, ବେଦ ହେଉଛି ଚୌଦହଟି ଜ୍ଞାନ ଓ ଧର୍ମର ମୂଳସ୍ରୋତ। ଏହିମାନେ—ବଶିଷ୍ଠ, ଦକ୍ଷ, ସଂବର୍ତ୍ତ, ଶାତାତପ, ପରାଶର, ଗୌତମ, ଶଂଖଲିଖିତ, ହରିତ, ଅତ୍ରି ଏବଂ ମୁଁ ନିଜେ।" "ଏହି ସବୁ ଜ୍ଞାନ ଅନୁସାରେ, ସଠିକ ସ୍ଥାନ ଓ ସମୟରେ, ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ଉପୟୁକ୍ତ ବିଧିରେ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ। ଯଜ୍ଞ, ଦମନ, ଅହିଂସା, ଦାନ ଏବଂ ଅଧ୍ୟୟନ—ଏହି ସବୁ ବେଦବିଦ୍ୟାର ଅନୁସାରୀମାନେ କରିଥିବା କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ଏହିକୁ ପରାଶର ଜ୍ଞାନ ଭାବେ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ।" "ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ର—ଏହି ସବୁ ବର୍ଣ୍ଣ; ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଥମ ତିନିଜଣେ ଦ୍ୱିଜ। ଗର୍ଭଧାରଣ ସମୟରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ଗର୍ଭାଧାନ ସଂସ୍କାର ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ହୁଏ। ଜନ୍ମ ପରେ ଏଗାରତମ ଦିନ ଏବଂ ଚତୁର୍ଥ ମାସରେ ଶିଶୁର ପ୍ରକାଶ ହୁଏ। ଏହିପରି ମାନବ ଜନ୍ମର ଦୋଷ ଶାନ୍ତି ହୁଏ।" ଏପରି ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟଙ୍କ ଶିଖାଇଥିବା ବର୍ଣ୍ଣଧର୍ମର ବ୍ୟାଖ୍ୟା ନାମକ ଅଧ୍ୟାୟ ଆଚାର କାଣ୍ଡର ତିରାନବେଁ ଅଧ୍ୟାୟରେ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଏହାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଉପନୟନ ସଂସ୍କାର ଗର୍ଭଧାରଣର ଏଠ ଅବଧି କିମ୍ବା ଜନ୍ମର ପରେ ଏଠ ବର୍ଷରେ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଛାତ୍ରକୁ ଉପନୟନ କରାଇ, ଗୁରୁମାନେ ବଡ଼ ବ୍ୟାହୃତି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶିକ୍ଷା ଆରମ୍ଭ କରିବେ। ଦିନରେ, ସଂଧ୍ୟା ସମୟରେ, ବାମ କାନ୍ଧ ଉପରେ ପବିତ୍ର ଜନେଉ ଧରି, ପୂର୍ବଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଶୌଚ କରି ଉଠି, ମାଟି ଓ ଜଳରେ ଶୁଦ୍ଧି କରିବା ଉଚିତ। ପରିଶୁଦ୍ଧ ସ୍ଥାନରେ, ପୂର୍ବଦିଗକୁ ବସି, ଦୁଇ ଘୁଁଡି ମିଶାଇ, ହାତର କାନ୍ଧ, ଅଙ୍ଗୁଠି ଓ ଛୋଟ ଆଙ୍ଗୁଠିର ତଳ ଓ ଶିରା ଛୁଇଁ, ତିନିଥର ଜଳ ଚୁମିବା, ଦୁଇଥର ମୁଁହ ପୁଛିବା, ଏବଂ ଶରୀରର ମୁଖ୍ୟ ରନ୍ଧ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଜଳ ଛୁଇଁବା ଉଚିତ। ଜାତିଅନୁଯାୟୀ ହୃଦୟ, କଣ୍ଠ, ତାଳୁ, ନାଭିକୁ କ୍ରମିକ ଛୁଇଁବା ଉଚିତ। ସ୍ନାନ କରି, ଜଳଦେବତା, ପବିତ୍ରତା ଓ ପ୍ରାଣାୟାମ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିବା ଉଚିତ। ବ୍ୟାହୃତି ସହିତ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇବା ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରାଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଜଳ ଛିଁଟି, ଦେବତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦିଶ୍ୟ କରି ତିନିଟି ଋକ୍ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଭାବେ ସକାଳ ସଂଧ୍ୟାକାଳରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିବା ପୂର୍ବରୁ ସ୍ଥାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ, ବୟସ୍କମାନେ ଆଗରେ ନମ୍ରତା ସହିତ "ମୁଁ ଅମୁକ" ବୋଲି ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ। ଡାକିଲେ ସମସ୍ତ କଥା ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଦେବା ଦାୟିତ୍ୱ। ଦଣ୍ଡ, ମୃଗଚର୍ମ, ଜନେଉ ଓ ମେଖଳା ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ। ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ ଓ ଶେଷରେ ଛନ୍ଦ ରକ୍ଷା କରିବା ଦରକାର। ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଗୁରୁଙ୍କ ଅନୁମତି ଓ ବିନୟ ସହିତ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ଅପରିସ୍ଥିତି ଛାଡ଼ି ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ମଧୁ, ମାଂସ ଓ ପକା କଥା ଭୋଜନ ଏବଂ ଏପରି ଜିନିଷ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ଉପନୟନ ପରେ ଗୁରୁ ତାଙ୍କୁ ଜନେଉ ଦେଇ, ଏଭଳି ଉପାଧି ଦିଅନ୍ତି। ଏହିମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଭଳି ସମ୍ମାନିତ; ମଧ୍ୟରେ ମାଆ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପୂଜ୍ୟ। କେହି କହନ୍ତି ଉପନୟନ ସମୟ ହେଉଛି ଜନେଉ ନେବାବେଳେ, ଅନ୍ୟମାନେ କହନ୍ତି ଏହା ଷୋଳ ତମ ବର୍ଷରେ କେଶକ୍ଷେପ ସମୟରେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ଉପନୟନ ସମୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ। ଏହିପରି ଗରୁଡ଼ ପୁରାଣର ଏହି ଅଧ୍ୟାୟଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମ ଶିକ୍ଷା, ବର୍ଣ୍ଣଧର୍ମ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଓ ଉପନୟନ ସଂସ୍କାରର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଚାର ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି।