ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗରୁଡ଼ ମହାପୁରାଣର ଆଚାରକାଣ୍ଡରେ, ଭଗବାନଙ୍କର ମହାନ ଧ୍ୟାନ ଓ ତାଙ୍କର ଗୁଣଗାନ କରାଯାଇଛି। ଏଠାରେ କୁହାଯାଇଛି—ସେ ଭଗବାନ ଅପେକ୍ଷା ଓ ଇଚ୍ଛାରୁ ଶୂନ୍ୟ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସମସ୍ତ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ। ସେ ଜରା ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଦ୍ୱାରା ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ, ଅଚଳ, ମୋହ ଓ ଭ୍ରମରୁ ଦୂର। ସେ ସ୍ୱୟଂ ସତ୍ୟ, କୌଣସି ଚରିତ୍ର ରୂପରେ ବିଭକ୍ତ ନୁହେଁ, ଅଖଣ୍ଡ ଓ ପରମେଶ୍ୱର। ସେ ଜଗ୍ରତ ଓ ଅନ୍ୟ ଅବସ୍ଥାର ଦ୍ରଷ୍ଟା, ସନ୍ତ ଶାନ୍ତ ଆକୃତିର ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭୁ। ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖାଯାଏ, ତଥାପି ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମତମ, ପରମ। ସେ ସଂସାରରୁ ନିର୍ଲିପ୍ତ, ଏବଂ ତେଜରେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ। ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ରକ୍ଷକ, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଶକ ଓ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆତ୍ମା। ସେ ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ, ଏବଂ କେବଳ ବେଦାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯିବାଯୋଗ୍ୟ। ସେ ନା ଧ୍ୱନି, ନା ରସ, ନା ଆକୃତି, ନା ଗନ୍ଧ—ଏହି ସମସ୍ତ ରୂପରୁ ଶୂନ୍ୟ। ଏପରି ଭାବେ ଯିଏ ଜ୍ଞାନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରିଥାଏ, ସେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ହସ୍ତିଧ୍ୟାନର ବିବରଣୀ ଏଠି ଦିଆଯାଇଛି। ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷରେ, ହରିଙ୍କ ଧ୍ୟାନକୁ ପୁନର୍ବାର ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ ହୁଏ। ତେଣୁ କୁହାଯାଏ—ଏହି ଧ୍ୟାନ ମାୟାର ଜାଳକୁ ନାଶ କରେ। ଆଗରେ ନିରାକାର ରୁଦ୍ରଙ୍କ ବିଷୟରେ କୁହାଯାଇଥିଲା, ଏବେ ଦେହୀ ରୂପର ହରିଙ୍କ ବିବରଣୀ ଦିଆଯିବ। ମୁକ୍ତିକାମୀ ଜନମାନେ ଗାଈର ଦୁଧ ଓ କୁଣ୍ଡ ଫୁଲ ପରି ଧଳା ଶୁଭ୍ର ଭାଗବତ ହରିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବେ। ସେ ହଜାର ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜୋମୟ, ଅଗ୍ନିଶିଖା ସମ ଭୟାନକ। ସେ ବଡ଼ ମୂଲ୍ୟବାନ ମୁକୁଟ ଓ ମଣିମାଳା ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, କନ୍ଧରେ ସୁନାର ଭୂଷଣ ଓ ଅଳଂକାର ଅଭିଭୂଷିତ। ସେ ସୁନା ଦେହୀ, ଶୁଭ ମାଳା ଓ ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ସଜିତ। ତାଙ୍କର ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଓ କୌସ୍ତୁଭ ମଣି ଅଛି, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଉଛନ୍ତି। ସେ ଋଷି, ଦାନବ ଓ ଦେବମାନେ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବା ଅତି ଚରମ ଶୋଭାମୟ ପ୍ରଭୁ। ସେ ନିତ୍ୟ, ଅବିନାଶୀ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କୃପା କରୁଥିବା ନାଥ। ସେ ଦୁଃଖ ନାଶକ, ପୂଜ୍ୟ, ମଙ୍ଗଳମୟ ଓ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ନାଶକ। ସେ ଶୋଭାମୟ ଅଙ୍ଗୁଠି ଓ ଚମକୁଥିବା ନଖ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଭୂଷଣ ଓ ଚନ୍ଦନ ଲେପନରେ ଅଲଙ୍କୃତ। ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଚାହାନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ ଓ ସମସ୍ତ ଜୀବର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା। ଏହିପରି ଭାବେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ମୁକ୍ତିକାମୀ ଲୋକମାନେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି। ଏପରି ଭାବେ ଯିଏ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରେ, ସେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ଧର୍ମ ଶିକ୍ଷକ ଭାବେ ଯିଏ ଏହି ଧ୍ୟାନର ଅନୁଷ୍ଠାନ କରେ, ସେ ପରମ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରିଥାଏ। ଏହି ବିଷ୍ଣୁଧ୍ୟାନ ପାଠ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଭାବେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ସମାପ୍ତି ହୁଏ। ଏହା ପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ହୁଏ—ହେ ହରି, ପୂର୍ବରୁ ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ କିପରି ଧର୍ମ ଶିଖ୍ୟା ଦେଇଥିଲେ? ତାହାପରେ ହରି କହିଲେ—ଋଷିମାନେ ଯାଇ ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ। ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ କହିଥିଲେ—ପୁରାଣ, ନ୍ୟାୟ, ମୀମାଂସା ଓ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରର ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ମିଶି, ବେଦଗୁଡ଼ିକ ଚୌଦ ଜ୍ଞାନ ଓ ଧର୍ମର ମୂଳ। ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛନ୍ତି—ବଶିଷ୍ଠ, ଦକ୍ଷ, ସଂବର୍ତ୍ତ, ଶାତାତପ, ପରାଶର, ଗୌତମ, ଶଂଖଲିଖିତ, ହରିତ, ଅତ୍ରି ଓ ମୁଁ ନିଜେ। ସମୟ, ସ୍ଥାନ, ଉପାୟ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଅନୁସାରେ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଭାବେ ପୂଜ୍ୟ ଗରୁଡ଼ ମହାପୁରାଣର ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଭଗବାନଙ୍କ ମହାତ୍ମ୍ୟ ଓ ଧ୍ୟାନ ଶିଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇଛି, ଯାହା ଜୀବନର ଉତ୍ତମ ମାର୍ଗ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରେ।