ଉତ୍ତମ କଥା ଏହା ଯେ, ଗୟାରେ ମୁଷଳଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁ, ମୁକ୍ତିର ଦାତା ଭାବରେ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି। ଏଠି ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, କାଳେଶ, ଏବଂ ପ୍ରପ୍ରଦା (ବ୍ରହ୍ମା) ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି। ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ଏଠି ବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟ ଯଜ୍ଞ, ପିତୃ କାମ୍ୟ କ୍ରିୟା, ପିଣ୍ଡ ଦାନ, ସ୍ନାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଚାର କରନ୍ତି, ସେ ଗୟାକୁ ପରମ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଭାବେ ଜାଣି, ପ୍ରପ୍ରଦା ଏଠି ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ। ସେ ବଡ ନଦୀ ଓ ପବିତ୍ର ଜଳ ଭରା ପୋଖରୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଳାଶୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ପ୍ରଭୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଗୟାର ଦେଶ, ମାନ୍ୟତା ଅନୁଯାୟୀ ପାଞ୍ଚ କ୍ରୋଶ ଦେଇଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶାପ ଦେଇ ଏଠି ରହିଗଲେ। ତୁମ ପାଇଁ ଏଠି ଏକ ନଦୀ, ପାଥର ପାହାଡ଼ ଓ ଏକ ଝରଣା ରହିଛି। ନିଶ୍ଚୟ ଗୟାରେ ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁଣ୍ୟ ଲୋକ ଲାଭ କରି ବ୍ରହ୍ମାର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ, ଗୟାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଓ ଗୋଶାଳାରେ ମୃତ୍ୟୁ—ଏଠି ଏକ ପରମ ପୁଣ୍ୟ ଅଛି। ଗୟାରେ ଏକାଠି ସମୁଦ୍ର, ନଦୀ, ପୋଖରୀ, କୁଆଁ, ଝିଲି ଅଛି। ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା, ମଦ୍ୟପାନ, ଚୋରି, ଗୁରୁପତ୍ନୀ ସହ ଯୋଗ, କ୍ରିୟା ବିନା ମୃତ୍ୟୁ, ଗୋ ଦ୍ୱାରା ବା ଚୋର ଦ୍ୱାରା ହତ୍ୟା—ଏପରି ଅପରାଧ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଗୟାରେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରି ମନୁଷ୍ୟ ଯେଉଁ ଫଳ ପାଉଛି, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ଏଉଁପରି ବିଭାଗର ଆଚାରକାଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ଅଂଶର ଏଠି ଏକାଠି ଅସୀତି ଅଧ୍ୟାୟ, "ଗୟାର ମହାତ୍ମ୍ୟ" ସମାପ୍ତ ହେଉଛି। କିକଟ ଦେଶରେ ପବିତ୍ର ଗୟା ଅଛି, ଓ ରାଜଗୃହ ଅଟବୀ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ମୁଣ୍ଡପୃଷ୍ଠ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ଓ ପଶ୍ଚିମ, ଦକ୍ଷିଣ, ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ଗୟାର କ୍ଷେତ୍ର ପାଞ୍ଚ କ୍ରୋଶ, ଗୟାଶିର ଏକ କ୍ରୋଶ। ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ପାହାଡ଼ ଓ ଉତ୍ତରମାନସ କୁଆଁରୁ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କଲେ, ପୂର୍ବଜମାନେ ପରମ ଦଶା ପାଉଛନ୍ତି। ଗୟାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦେବତା, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ପିତୃରୂପେ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି। ରୁଦ୍ର ମନ୍ଦିର ଆରମ୍ଭ କରି ଗୟା ତୀର୍ଥର ରଥପଥ ଦେଖିବା ପରେ, ପିତାମହ ଦେବତାକୁ ଦେଖିଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଏପରି ଗଦାଧର, ମାଧବ, ପରମ ପୁରୁଷ ଦେବତାକୁ ଦେଖିବାରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ମିଳେ। ମୌନ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଲେ, ମହାତ୍ମା ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ, ବିଶେଷ କରି ହିରଣ୍ୟମୟ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମାକୁ ପୂଜିଲେ, ବ୍ରହ୍ମାର ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ସନ୍ଧ୍ୟା ବନ୍ଦନା କ୍ରମିକ ଭାବେ କରିଲେ, ସମସ୍ତ ବେଦର ଫଳ ମିଳେ। ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ସରସ୍ୱତୀକୁ ଦେଖିଲେ, ଦାନର ଫଳ ମିଳେ। ଧର୍ମ ଅଟବୀ ଓ ଧର୍ମର ଦେବତାକୁ ଦେଖିଲେ, ସମସ୍ତ ଋଣ ବିନାଶ ହୁଏ। ଗୋଅଟବୀରେ ଗାଈକୁ ଦେଖିଲେ, ପୂର୍ବଜମାନେ ବ୍ରହ୍ମାର ଲୋକକୁ ଯାନ୍ତି। କୋଟିଶ୍ୱର ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଦେଖିଲେ, ଋଣ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ରାମେଶ୍ୱର, ଯେଉଁଠାରେ ଗଦା ଝୁଲିଛି, ଦେଖିଲେ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ମୁଣ୍ଡପୃଷ୍ଠରେ ବଡ ଚଣ୍ଡୀକୁ ଦେଖିଲେ, ଇଛା ଫଳ ମିଳେ। ଗୋମକ ଦେବତା, ଗାଈଙ୍କର ଦେବତାକୁ ଦେଖିଲେ, ପୂର୍ବଜ ଋଣ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ମାର୍କଣ୍ଡେୟେଶ୍ୱରକୁ ଦେଖିଲେ, ପୂର୍ବଜ ଋଣ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଏହି ସମସ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କ୍ରିୟା କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଫଳ କ୍ୟା ଅପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ? ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁମାନେ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ, ସମୁଦ୍ର, ଝିଲି ଅଛି, ସେଗୁଡିକ ମଧ୍ୟରେ ଗୟା ପରମ ପବିତ୍ର। ଗୟାର ମଧ୍ୟରେ ଗୟାଶିର ଅଛି। ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ହିରଣ୍ୟ ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନାଭିତୀର୍ଥ ଅଛି। କୁଆଁରେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦାନ କରିଲେ, ପୂର୍ବଜ ଋଣ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଏହିପରି ଗୟାର ମହାତ୍ମ୍ୟ ଓ ଏଠି କରାଯାଉଥିବା କ୍ରିୟାର ଫଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।