ଗରୁଡ଼ ପୁରାଣର ଆଚାରକାଣ୍ଡର ପୂର୍ବଖଣ୍ଡରେ ଏକ ଅତି ପବିତ୍ର ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି, ଯେଉଁଥିରେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ମହାତ୍ମ୍ୟ ବିବର୍ଣ୍ତି ହୋଇଛି। ଦେବୀ ଗୋଦାବରୀର ସାତଟି ପବିତ୍ର ଘାଟ ଏବଂ କୋଣଗିରି ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସାହ୍ୟ ପର୍ବତରେ ଦେବମହେଶ୍ଵର ଏକବୀର ଏବଂ ସୁରେଶ୍ଵରୀ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି। କନଖଳା ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଆଉ କେବେ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ। ଏହି ମହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣି, ବ୍ରହ୍ମା ଦକ୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ କହିଲେ—ଗୟା ଅବିନାଶୀ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ଦେଇଥିବା ତୀର୍ଥ। ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ହେଉଛି, ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅଧ୍ୟାୟରେ ବ୍ୟାସ ଗୟା ତୀର୍ଥର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଓ ମହାତ୍ମ୍ୟ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଗୟାସୁର ନାମକ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ବିଭିନ୍ନ ଦେବତାମାନେ ଅତିଶୟ ପୀଡିତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ହରିଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ। ଦେବତାମାନେ ହରିଙ୍କୁ କହିଲେ, ଏହି ଦାନବର ମହାଦେହକୁ ଭୂମିରେ ପତିତ କରିବା ଦରକାର। ତେଣୁ ଦେବତାମାନେ ଗୟାସୁରଙ୍କୁ କୀକଟ ଭୂମିରେ ନେଇ ଶୁଯାଇ ଦେଲେ। ଏହି କାରଣରୁ ବିଷ୍ଣୁ, ଗଦାଧାରୀ ଶ୍ରୀହରି, ଗୟାରେ ମୋକ୍ଷ ଦାତା ଭାବରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, କାଳେଶ୍ଵର ଏବଂ ପ୍ରପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ଯେଉଁ ମଣିଷ ଯଜ୍ଞ, ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ, ପିଣ୍ଡଦାନ, ସ୍ନାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେ ଗୟାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ଭାବେ ଜାଣି ଥିଲେ, ପ୍ରପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ଏଠାରେ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ। ସେ ଏଠାରେ ପବିତ୍ର ଜଳ ବୋହିଥିବା ଏକ ମହା ନଦୀ, କୁଣ୍ଡ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତୀର୍ଥ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଭୂମିର ଗୟା ଅଞ୍ଚଳ, ପଞ୍ଚ କ୍ରୋଶ ଯାଏଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦେଇଥିଲେ। ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶାପିତ ହୋଇ ଗୟାରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ। ଏଠାରେ ଏକ ନଦୀ, ପାହାଡ଼ ଓ ଝରଣା ରହିବା ନିଶ୍ଚିତ ହେଲା। ଗୟାରେ ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁଣ୍ୟ ଲୋକ ଲାଭ କରି ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ, ଗୟାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା, ଗୋଶାଳାରେ ମୃତ୍ୟୁ—ଏହି ତିନି ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ମୋକ୍ଷ ଲାଭ ହୁଏ। ଗୟାରେ ସମସ୍ତ ସମୁଦ୍ର, ନଦୀ, କୁଣ୍ଡ, କୂଆ, ଝିଲି ରହିଛି। ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା, ମଦ୍ୟପାନ, ଚୋରି, ଗୁରୁପତ୍ନୀ ସହ ମିଳନ, ବିନା କ୍ରିୟାରେ ମୃତ୍ୟୁ, ବୃଷ, ଚୋର ଦ୍ୱାରା ହତ୍ୟା—ଏହି ସମସ୍ତ ପାପ ଗୟାରେ ପିଣ୍ଡଦାନ କରି ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇଯାଏ। ଏଠାରେ ପିଣ୍ଡଦାନ କରି ପ୍ରାପ୍ତ ଫଳ ଅତ୍ୟଧିକ ମହାତ୍ମ୍ୟ ରଖିଛି। ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ହେଉଛି, ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଗୟା ଅଞ୍ଚଳର ବିବର୍ଣ୍ତି ଦିଆଯାଇଛି। କୀକଟ ଭୂମିରେ ପବିତ୍ର ଗୟା ଏବଂ ରାଜଗୃହ ନାମକ ପବିତ୍ର ଅରଣ୍ୟ ଅଛି। ମୁଣ୍ଡପୃଷ୍ଠ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ଓ ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ ଏହା ବିସ୍ତାରିତ। ଗୟା ତୀର୍ଥ ପଞ୍ଚ କ୍ରୋଶ ବ୍ୟାପି, ଗୟାଶିର ଏକ କ୍ରୋଶ। ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ପର୍ବତ ଓ ଉତ୍ତରମାନସ କୂଆରୁ ପିଣ୍ଡଦାନ କରି ପିତୃମାନେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦଶାକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି। ଗୟାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦେବତା ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ପିତୃରୂପରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଗୟା ତୀର୍ଥରେ ରୁଦ୍ର ମନ୍ଦିରରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ରଥପଥ ଦେଖିଲେ, ଦେବତା ପିତାମହ ଦେଖିଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ମୁକ୍ତ ହୋଇଯାଏ। ଗଦାଧର ମାଧବ ପରମପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ମିଳେ। ମୌନ ଅବଲମ୍ବନ କରି, ଏଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବଙ୍କୁ ବିଶେଷତଃ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଲେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ଲାଭ ହୁଏ। ସନ୍ଧ୍ୟା ବନ୍ଦନା ଉପାସନା କରିଲେ ସମସ୍ତ ବେଦର ଫଳ ମିଳେ। ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ଦାନର ଫଳ ଲାଭ ହୁଏ। ଧର୍ମ ଅରଣ୍ୟ ଏବଂ ଧର୍ମ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ସମସ୍ତ ଋଣ ନାଶ ହୁଏ। ଗୋଅରଣ୍ୟରେ ଗୋମାତାକୁ ଦେଖିଲେ ପିତୃମାନେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଏହିପରି ଗୟା ତୀର୍ଥର ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମହାତ୍ମ୍ୟ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ବ୍ୟାସ ମୁନି ଗରୁଡ଼ ପୁରାଣରେ ବିବର୍ଣ୍ତି କରିଛନ୍ତି, ଯାହା ଶ୍ରବଣ କରିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରିଥାଏ।