ପୂର୍ବକାଳରେ, ମହାପୁନ୍ୟମୟ ନଦୀ ଗୋଦାବରୀ ଏବଂ ଅନୁଗ୍ରହଦାୟିନୀ ପୟୋଷ୍ଣୀ ଥିଲେ। ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନମାନଙ୍କ ସହିତ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ଓ ମହିଷ୍ମତୀ ନଗରୀ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ହେବାକୁ ଚିହ୍ନିତ। କୃତୟୁଗରେ ପବିତ୍ରତା ମୁକ୍ତି ଦିଏ, ଏଠାରେ ଶାର୍ଙ୍ଗଧର ନିକଟରେ ଅଛନ୍ତି। ନନ୍ଦୀତୀର୍ଥ ଏପରି ଏକ ତୀର୍ଥ ଯେଉଁଠାରେ ଏକ କୋଟି ତୀର୍ଥର ଫଳ ଏକାଠି ମିଳେ ଏବଂ ମୁକ୍ତି ଦିଏ। କୃଷ୍ଣାବେଣୀ, ଭୀମରଥୀ, ଗଣ୍ଡକୀ ଏବଂ ଇରାବତୀ ମଧ୍ୟ ଏହି ପବିତ୍ର ନଦୀମାନେ। ଯଥାର୍ଥରେ, ବ୍ରହ୍ମ ଧ୍ୟାନ ହେଉଛି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ; ଆତ୍ମ-ନିଗ୍ରହ ହେଉଛି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ। ଜ୍ଞାନର ହ୍ରଦରେ, ଧ୍ୟାନର ଜଳରେ ରାଗ ଓ ଦ୍ୱେଷର ଦାଗ ଧୋଇଯାଏ। ଯେଉଁମାନେ ଏହି ସ୍ଥାନ ପବିତ୍ର, ସେଠି ନୁହେଁ ବୋଲି ଭେଦ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହାକୁ ନୁହେଁ ବୁଝନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯିଏ ଜାଣେ ଯେ ସବୁଠି ବ୍ରହ୍ମ, ସେ ପାଇଁ ଏହାଠାରୁ ଉପରେ କୌଣସି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ନଦୀ, ପାହାଡ଼, ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପୂଜିତ କରୁଥିବା ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଏଉଁପରି ପବିତ୍ର। ସପ୍ତ ଗୋଦାବରୀ ଘାଟ ପବିତ୍ର, କୋଣଗିରି ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ। ସାହ୍ୟ ପର୍ବତରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ଏକବୀର ଓ ସୁରେଶ୍ୱରୀ ବିରାଜିତ। କନଖଳ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେଇନାହାନ୍ତି। ଏହି କଥା ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମା, ଭ୍ୟାସଙ୍କୁ ଡକ୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ କହିଲେ, ଗୟାକୁ ଅବିନାଶୀ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ଦାୟିନୀ ବୋଲି ଘୋଷଣା କଲେ। ଏଠି ଆଚାରକାଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ଖଣ୍ଡର ଏକାଶୀତମ ଅଧ୍ୟାୟ, "ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ମହିମା" ଶେଷ ହେଲା। ଏବେ ଆମେ ଗୟାର ମହିମା ବିଷୟରେ ଶୁଣିବା। ବ୍ୟାସ ମହାମୁନି ଏହି ମହାତ୍ମ୍ୟର ସାର ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଗୟାସୁର ନାମକ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ବିନାଶ ପାଇଁ ହରିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ଦେବତାମାନେ ହରିଙ୍କୁ କହିଲେ, ଏହି ଦାନବଙ୍କ ଶରୀରକୁ ପୃଥିବୀରେ ପତିତ କରିବାକୁ। ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ କୀକଟ ଭୂମିକୁ ନେଇ ଶୋଇ ଦେଲେ। ଏହିପରି, ଗୟାରେ ଗଦାଧର ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ମୁକ୍ତିଦାତା ଭାବେ ବିରାଜିତ। ଏଠି ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, କାଳେଶ ଓ ପ୍ରପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ। ଏଠି ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞ, ପିତୃକର୍ମ, ପିଣ୍ଡଦାନ, ସ୍ନାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କର୍ମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଗୟାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ଭାବେ ଜାଣି କରିଲେ। ପ୍ରପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ଏଠି ଏକ ମହାୟଜ୍ଞ କଲେ। ସେଉଁଠି ଏକ ପବିତ୍ର ନଦୀ ଓ ଅନେକ ସରୋବର ତିଆରି କଲେ। ଭଗବାନ ଗୟା ଭୂମିକୁ ପାଞ୍ଚ କ୍ରୋଶ ଆକାରରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ। ଏପରେ, କିଛି ଶାପ ପାଇଁ ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଗୟାରେ ରହିଗଲେ। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏଠି ଏକ ନଦୀ, ପାହାଡ଼ ଓ ଝରଣା ତିଆରି ହେଲା। ଗୟାରେ ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁଣ୍ୟ ଲୋକରେ ଯାନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନ, ଗୟାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଗୋଶାଳାରେ ମୃତ୍ୟୁ—ଏମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାନାଯାଏ। ସମସ୍ତ ସମୁଦ୍ର, ନଦୀ, ସରୋବର, କୂଆଁ ଓ ହୃଦ—ଏହି ସବୁ ଏଠି ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଥାଏ। ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା, ମଦ୍ୟପାନ, ଚୋରି କିମ୍ବା ଗୁରୁପତ୍ନୀ ସହ ମିଳନ କରିଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ କୌଣସି କ୍ରିୟା ବିନା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଜନ୍ତୁ କିମ୍ବା ଚୋର ଦ୍ୱାରା ହତ୍ୟା ହୋଇଛନ୍ତି—ଏମାନେ ଗୟାରେ ପିଣ୍ଡଦାନ ଦ୍ୱାରା ଅପୂର୍ବ ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ଏଠି ଆଚାରକାଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ଖଣ୍ଡର ବିରାଜମାନ "ଗୟା ମହିମା" ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। କୀକଟ ଦେଶରେ ପବିତ୍ର ଗୟା ଏବଂ ରାଜଗୃହର ପବିତ୍ର ଅରଣ୍ୟ ଅଛି। ମୁଣ୍ଡପୃଷ୍ଠ ପୂର୍ବଦିଗରେ, ପଶ୍ଚିମ, ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନମାନେ ଅଛନ୍ତି। ଗୟା ମାଇଦାନ ପାଞ୍ଚ କ୍ରୋଶ ଓ ଗୟାଶିର ଏକ କ୍ରୋଶ ଆକାରର। ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ପର୍ବତ ଓ ଉତ୍ତରମାନସ କୂଆଁରୁ, ଏଠି ପିତୃମାନେ ପିଣ୍ଡଦାନ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତମ ଗତି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଗରୁଡ଼ ମହାପୁରାଣରେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଓ ବିଶେଷତଃ ଗୟା ତୀର୍ଥର ଅପୂର୍ବ ମହିମା ବିବୃତି ହୋଇଛି।