ଗରୁଡ଼ ପୁରାଣର ଆଚାରକାଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ଖଣ୍ଡର ଏହି ପବିତ୍ର ଅଧ୍ୟାୟଗୁଡିକରେ ରତ୍ନ ଓ ତୀର୍ଥ ବିଶେଷର ବିଶଦ ବିବରଣା ଦିଆଯାଇଛି। ପ୍ରଥମେ କର୍କେତନ ରତ୍ନର ବିଶେଷତା ବିବରଣା ଆସିଛି—ଏହି ରତ୍ନ ହେଉଛି ଚକଚକିଆ, ପ୍ରଶସ୍ତ, ଲାଲ ଛାଁ ଓ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର, ଭାରି ଓ ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିର। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ରରେ ରଖି ଅଗ୍ନିରେ ତାପିଲେ ଏହା ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇଯାଏ। ଏପରି ଗୁଣବତ୍ତା ଥିବା ଏହି ରତ୍ନକୁ ଲୋକ ଶୁଭ ଶୃଙ୍ଗାର ପାଇଁ ଆଣନ୍ତି। କିନ୍ତୁ କିଛି ରତ୍ନ ଯଦି ପିନ୍ଧାଯାଏ ନାହିଁ, ସେଗୁଡିକ ଅସ୍ପଷ୍ଟ, ଅସ୍ଥିର, କଳା, ଫିକା, ମଳିନ ଓ ବିକୃତ ଦେଖାଯାନ୍ତି। ଯଦି କର୍କେତନ ରତ୍ନକୁ ଶୋଧି ଉପରୋକ୍ତ ରଙ୍ଗ ଓ ଆକୃତି ଦେଖାଯାଏ, ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ପରି ନୂତନ ଦୀପ୍ତିରେ ଚମକିଥାଏ। ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷରେ କର୍କେତନ ରତ୍ନ ପରୀକ୍ଷା ଅଧ୍ୟାୟର ସମାପ୍ତି ଘୋଷଣା ହୋଇଛି। ପରେ, ସୂତ ମୁନି ଭୀଷ୍ମ ରତ୍ନ ବିଷୟରେ କହିଛନ୍ତି—ଏହି ରତ୍ନଗୁଡିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସାଙ୍ଗର ଖୋଳ ଓ ପଦ୍ମର ଦେଖା, କିମ୍ବା ସ୍ୟୋନାକ ଫୁଲର ରଙ୍ଗର, ଏବଂ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଧାତୁରେ ବାନ୍ଧିଲେ, ଏହି ଶୁଦ୍ଧ ରତ୍ନ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଉପକାର କରେ। ଏହି ରତ୍ନ ପିନ୍ଧିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଦୂର ଥିବା ବନ୍ୟ ପଶୁମାନେ ଦେଖି ଭୟରେ ପଳାଇଯାନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ଲତା, ଗଛ ଠାରୁ କେହି ଭୟ ନାହିଁ, ଏବଂ ଭୂମିର ମାଳିକମାନେ ଉପହାସ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ପିତୃପୂଜାରେ ଏହି ରତ୍ନ ଦାନ କଲେ, ପିତୃମାନେ ବହୁ ବର୍ଷ ପରିଘା ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଥାନ୍ତି; ଜଳ, ଅଗ୍ନି, ଶତ୍ରୁ, ଚୋର—ଏହି ଭୟ ଦୂର ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ଯଦି କିଛି ରତ୍ନ କଳା ମସ୍ ଓ ବର୍ଷା ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଏ, ହଳଦିଆ ଛାଁ ଓ ଦୀପ୍ତି ନାହିଁ, ତେବେ ତାହାର ମୂଲ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଓ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ନିର୍ଣ୍ୟ କରିଥାନ୍ତି। ଏଠାରେ ଭୀଷ୍ମ ରତ୍ନ ପରୀକ୍ଷା ଅଧ୍ୟାୟର ସମାପ୍ତି ହୋଇଛି। ପରେ ପୁଲକ ରତ୍ନ ବିଷୟରେ କହାଯାଇଛି—ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପାହାଡ଼, ନଦୀ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗର ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ, ଦଶାର୍ଣ୍ଣ, ବାଗଦରା, ମେକଳା, କାଳଗା ଓ ଅନ୍ୟ ଯାଏଁ, ଗୁଞ୍ଜା ମାଣି, କଜଳ, ମଧୁ ଓ ମୃଣାଳ ମୂଳର ରଙ୍ଗର ଏହି ରତ୍ନ ମିଳେ। ଶଙ୍ଖ, ପଦ୍ମ, ମଧୁମକ୍ଷୀ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିର ଏହି ରତ୍ନ ତାନା ତାନା ଗାଛ ରେ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଶୁଦ୍ଧ। କାଉ, ଶିଆଳ, ବଉଁ, ଗୃଧ୍ର ଓ ଭୟଙ୍କର ଆକୃତିର ଜଣ୍ଟୁମାନେ, ମାଂସ ଓ ରକ୍ତରେ ଭିଜା ପୂର୍ବକ ମୁହଁ ନେଇ, ଏହି ରତ୍ନ ସହିତ ଦେଖାଯାନ୍ତି। ଏଠାରେ ପୁଲକ ରତ୍ନ ପରୀକ୍ଷା ଅଧ୍ୟାୟର ସମାପ୍ତି ହୋଇଛି। ତାପରେ ରକ୍ତମଣି ରତ୍ନ ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଆସିଛି—ଅଗ୍ନିର ଆକୃତି ନେଇ ଦାନବ ଚାହିଁଥିବା କାମ କରେ। ଏଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଗୋପ କୀଟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ତୀଖା ତିଆ ବା ତୋତା ଚଞ୍ଚୁ ପରି ରଙ୍ଗ, ଏବଂ ଭଲ ଆକୃତି ଓ ଗଢ଼ିଆ ଗଠିଆ ରୂପ ଥାଏ। ଏହାର ମଧ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଧଳା ଓ ଅତି ଶୁଦ୍ଧ, ଏହି ସ୍ତର ନୀଳମଣି ପରି ରଙ୍ଗ ହେବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ରକ୍ତମଣି ରତ୍ନ ପରୀକ୍ଷା ଅଧ୍ୟାୟର ସମାପ୍ତି ହୋଇଛି। ପରେ କାବେରୀ, ବିନ୍ଧ୍ୟ, ଯବନ, ଚୀନ, ନେପାଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ‘ତେଲ’ ନାମକ କ୍ରିଷ୍ଟାଲ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯାହା ଆକାଶ ପରି ଶୁଦ୍ଧ। ଏହା ଅନ୍ୟ ରତ୍ନ ସମାନ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ପାପ ନାଶ କରେ। ଏଠାରେ କ୍ରିଷ୍ଟାଲ ରତ୍ନ ପରୀକ୍ଷା ଅଧ୍ୟାୟର ସମାପ୍ତି ହୋଇଛି। ତାପରେ କେରଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଇଁତେଷ୍ଟା ଅଂଶ ନେଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରତ୍ନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ—ଏହା ଖରଗୋଷ ରକ୍ତ, ଗୁଞ୍ଜା କିମ୍ବା ଜବା ଫୁଲର ରଙ୍ଗ ପରି ହୋଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣି। ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳର ଉତ୍ପାଦନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନୁହେଁ, ତାହାର ମୂଲ୍ୟ କୌଶଳ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ଏହି ରତ୍ନ ଧନ ଓ ଅନ୍ନ ଦେଇଥାଏ, ବିଷ ଭୟ ଓ ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ। ଏହା କ୍ରିଷ୍ଟାଲ ଓ ପ୍ରବାଳ ମଣି ବିଷୟର ଜ୍ଞାନ। ଏଠାରେ ପ୍ରବାଳ ରତ୍ନ ପରୀକ୍ଷା ଅଧ୍ୟାୟର ସମାପ୍ତି ହୋଇଛି। ଏଉଁପରେ ସୂତ ମୁନି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥଗୁଡିକ ବିଷୟରେ କହିଛନ୍ତି—ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟରେ ଗଙ୍ଗା ତୀର୍ଥ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଗଙ୍ଗାଦ୍ୱାର, ପ୍ରୟାଗ ଓ ଗଙ୍ଗା-ସାଗର ସଂଗମରେ ଉପାସନା ଓ ପିତୃପିଣ୍ଡ ଦାନ କଲେ ମନୋବାଞ୍ଛା ପୂରଣ ଓ ପାପ ନିବୃତି ହୁଏ। କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ତୀର୍ଥ ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ। ଦ୍ୱାରକା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଗର, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ। କେଦାର ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ; ଶମ୍ଭଳ ଗ୍ରାମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପ, ମାୟାପୁରୀ, ନୈମିଶ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁଷ୍କର ତୀର୍ଥ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ଏପରି ଭାବରେ ଗରୁଡ଼ ପୁରାଣର ଏହି ଅଧ୍ୟାୟଗୁଡିକରେ ରତ୍ନ ଓ ତୀର୍ଥର ଗୁଣ, ଉତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ତାହାର ଉପକାରିତା ବିଷୟରେ ଅତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତି ଭାବରେ ବିବରଣା ଦିଆଯାଇଛି।