ଏହିପରି ଏକ ଦିବ୍ୟ ବଂଶାବଳୀର କଥା ଆମେ ଶୁଣୁଛୁ। ଅନୁହ୍ରାଦ, ହ୍ରାଦ ଓ ପ୍ରଭଳ ପ୍ରହ୍ରାଦଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା। ସଂହ୍ରାଦଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଆୟୁଷ୍ମାନ୍, ଶିବି ଓ ବାଷ୍କଳ। ବଲିଙ୍କ ଏକଶେ ପୁଅ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଣ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼। ଉତ୍କୁର, ଶକୁନି ଓ ଭୂତସନ୍ତାପନ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଦନୁଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଦ୍ୱିମୂର୍ଧା ଓ ଶଙ୍କର; ଏକଚକ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ତାରକ ମହାବଳୀ। ଏହି ସମସ୍ତେ ଦନୁଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁଅ, ଏବଂ ବଳବନ୍ତ ବିପ୍ରଚିତ୍ତି ମଧ୍ୟ। ଉପଦାନବୀ ଓ ହୟଶିରା ଦୁଇଜଣ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କନ୍ୟା, ଯେଉଁମାନେ ମହାମୁନି ମରୀଚିଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେଲେ। ଏହି ଦୁଇଁଝିଅ ପାଖରେ ପୌଲୋମା ଓ କାଳକଞ୍ଜା ନାମକ ଦୁଇଜଣୀ କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଭଗବତୀ ତାମ୍ରାଙ୍କ ଛଅଜଣ ବଳଶାଳୀ ପୁଅ ଥିଲେ—ଭ୍ୟଂଶ, ଶଲ୍ୟ, ନଭସ, ଅଞ୍ଜକ, ନରକ, କାଳ ଓ ନାଭ। ଶୁକୀ ତିଆରି କଲେ ଟିଆପାଖୀ, ଉଲୂକୀ ତିଆରି କଲେ ପେଚା। ସୁଗ୍ରିବୀ ଦେଲେ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଜଳଚର ପକ୍ଷୀମାନେ। ବିନତାଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ଥିଲେ—ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗରୁଡ଼ ଓ ଅରୁଣ। କାଦ୍ରବ୍ୟମାନେ ଥିଲେ ଏକ ହଜାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସର୍ପ; ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶଂଖ, ଶ୍ୱେତ, ମହାପଦ୍ମ, କମ୍ବଳ ଓ ଅଶ୍ୱତର ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତେ କ୍ରୋଧର ଅଧୀନ ଓ ଦନ୍ତାଳୁ। ସୁରଭି ଦେଲେ ଗାଈ ଓ ମହିଷ; ଏହିପରି ପକ୍ଷୀ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ଋଷି ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ। ଦେବତାମାନେ ଉନଚାଳିଶିଜଣ—ଏମାନେ ମରୁତ। ଏକଶୁକ୍ର, ଦ୍ୱିଶୁକ୍ର, ତ୍ରିଶୁକ୍ର, ମିତ, ସମିତ, ସୁମିତ, ଅତିମିତ୍ର, ଅମିତ୍ର, ଦୂରମିତ୍ର, ଅଜିତ, ବିଧାରଣ, ଦୁର୍ମେଧା, ଏତେନ, ପ୍ରସଦୃକ୍ଷ, ସୁରତ, ନାଦି, ଉଗ୍ର, ଧ୍ୱନି, ଭାସ, ବିମୁକ୍ତ, ବିକ୍ଷିପ, ସହ—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ତପସ୍ୱୀ। ଉଦ୍ୱେଷଣ ନାମକ ଏହି ଦଳ, ବାୟୁଙ୍କ ସପ୍ତମ ଭାଗର ଅଂଶ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାଙ୍କ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ, ମନୁମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମିଶି ହରିଙ୍କ ପୂଜା କଲେ। ଏହିପରି ପୂଜା କେମିତି ହେଉଥିଲା, ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କେମିତି ପୂଜା କଲେ, ତାହା ଜାଣିବାକୁ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା। ପୂଜାରେ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଉଥିଲା—"ଓଁ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଆସନକୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, ହ୍ରାଁ ହ୍ରୀଂ ସଃ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, ମଙ୍ଗଳକୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, ଶୁକ୍ରକୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, ରାହୁକୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, ତେଜ ଓ ଚଣ୍ଡକୁ ନମସ୍କାର।" ଏହିପରି ଆସନ, ଆବାହନ, ପାଦ୍ୟ, ଅର୍ଘ୍ୟ, ଆଚମନ ଦିଆଯାଉଥିଲା। ଦୀପ, ପ୍ରଣାମ, ପରିକ୍ରମା ଓ ବିଦାୟ ମଧ୍ୟ ହେଉଥିଲା। ଶିବ, ହୃଦୟ, ଶିରୋ, ଚକ୍ଷୁ, ସଦ୍ୟୋଜାତ, ଅଘୋର, ଈଶାନ, ଗୁରୁ, ଚଣ୍ଡ, ବାସୁଦେବ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ନାରାୟଣ, ବିଷ୍ଣୁ, ବରାହ, ସୁଦର୍ଶନ, ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ, ପୁଷ୍ଟି, ଶ୍ରୀବତ୍ସ, ଗୁରୁ, ବିଶ୍ୱକ୍ସେନଙ୍କୁ ଓଁ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରାଯାଉଥିଲା। ଏହି ମନ୍ତ୍ରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଆସନ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର ହରିଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ହେଉଥିଲା। ପରେ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ଓଁ ହ୍ରୀଂ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଉଥିଲା—"ଓଁ ହ୍ରୀଂ, ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ ହ୍ରୀଂ, ମୁଣ୍ଡକୁ; ଓଁ ହ୍ରୈଂ, କବଚକୁ; ଓଁ ହ୍ରଃ, ଅସ୍ତ୍ରକୁ।" ବିଶ୍ୱାସ, ଶ୍ରୀ, କଳା, ବୁଦ୍ଧି, ତୃପ୍ତି, ପୋଷଣ, ତେଜ, ଜ୍ଞାନ ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବୀଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହର ଫଳ। କ୍ଷେତ୍ରପାଳ ଓ ପରମ ଗୁରୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରାଯାଉଥିଲା। ଏହିପରି ମନ୍ତ୍ର ଓ ଉପଚାର ସହିତ ଅସନ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ, ଯିଏ ପଦ୍ମାସନା, ଅର୍ପିତ ହେଉଥିଲା। ଏଭଳି ଦିବ୍ୟ ଜନ୍ମ, ବଂଶାବଳୀ ଓ ପୂଜାପଦ୍ଧତିରେ ଏହି ନାମ ଓ ଘଟଣା ପବିତ୍ର ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ।