ଏହି ଗଢ଼ିତ କଥାରେ ଗରୁଡ ମହାପୁରାଣର ପୂର୍ବଖଣ୍ଡର ଚର୍ୟାଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ଶାଖାର ଉତ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଅନୁସୃତ ହେଉଛି। ଏଠାରେ, ଜିତିବା ଓ ହାରିବାର ଅନୁଭବ ଯେଉଁଜଣେ ଜାଣନ୍ତି, ସେଉଁଜଣେ ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ଅଟୁଟ ଜ୍ଞାନୀ। ଏହି ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଲୋକ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚିପାରେ; ଯାତ୍ରା ସଦା ଶୁଭ ହୁଏ। ଯେଉଁଜଣେ ସ୍ଥାନରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ ଚିନ୍ତନ କରନ୍ତି, ସେଉଁଜଣେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସଫଳ ହୁଅନ୍ତି। ପ୍ରଶ୍ନକାରୀ ଯଦି ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ଥାନ୍ତି, ସଫଳତା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଆସେ। ଏଠିରେ ଚଳିତ କିମ୍ବା ଅଚଳ ଭାବେ, ପ୍ରତି ପଦକ୍ଷେପ ଅନୁସାରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଶ୍ନକାରୀଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଘଣ୍ଟା ଶବ୍ଦରେ ଚିହ୍ନିତ କରିବା ଉଚିତ। ଉପରେ ଅଗ୍ନି, ତଳେ ଜଳ, ଏବଂ ପାର୍ଶ୍ୱେ ବାୟୁ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଅଛି। ଉପରେ ମୃତ୍ୟୁ, ତଳେ ଶାନ୍ତି, ଏବଂ ପାର୍ଶ୍ୱେ ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଷ୍କାସନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ ଫଳ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ବିଷୟରେ ଗ୍ରହ ଉଦୟ ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ହେଉଛି। ଏଉଁ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ପରେ, ରତ୍ନ ପରୀକ୍ଷା ବିଷୟରେ ବିବରଣା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ପ୍ରାଚୀନ କଥାରେ, ବଳା ନାମକ ଏକ ଅସୁର ଥିଲେ। ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଏକ ବର ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଅନୁରୋଧ କରି, ବଳିଦାନ ଯଜ୍ଞରେ ବଳି ପ୍ରାଣୀ ଭାବରେ ନିଜ ଶବ୍ଦରେ ବାନ୍ଧି ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ। ବଳାଙ୍କର ଶୁଭ ଶୀଳ ଓ ନିର୍ମଳ କର୍ମର ଫଳରେ, ଦେବତା, ଯକ୍ଷ, ସିଦ୍ଧ, ଓ ବାୟୁ ନିର୍ଭର ଜୀବମାନଙ୍କ ରତ୍ନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ରତ୍ନମାନେ ଆକାଶରୁ ତେଜରେ ତଳକୁ ପଡ଼ି, ବଡ଼ ସାଗର, ନଦୀ, ପାହାଡ଼ କିମ୍ବା ଜଙ୍ଗଲରେ ଅପତିତ ହେଲେ। ଏମାନେ ଦୈତ୍ୟ, ବିଷ, ଜନ୍ତୁ, ରୋଗ ଓ ପାପ ନାଶ କରିବାର ଶକ୍ତି ଥିଲେ। ଏହି ରତ୍ନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ହିରା, ମୁକ୍ତା, ମାଣିକ୍ୟ, ପଦ୍ମରାଗ, ଏମେରାଲ୍ଡ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। କର୍କେଟନା, ପୁଲକା, ରୁଧିର ଓ କ୍ରିଷ୍ଟାଲ୍ ମଧ୍ୟ ଏହି ରତ୍ନ ଗଣନାରେ ଆସିଛନ୍ତି। ପ୍ରଥମେ, ଏମାନଙ୍କର ଆକୃତି ଓ ବର୍ଣ୍ଣ, ପରେ ଗୁଣ ଓ ଦୋଷ, ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ ରତ୍ନ ବିନାଶ ହୋଇଥିବା କୁଳରୁ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ ଦିନରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା, ସେଗୁଡିକୁ ଯଦି ପରୀକ୍ଷା କରି ଶୁଧ୍ଧ କରାଯାଏ ମଧ୍ୟ, ରାଜାମାନେ ଦକ୍ଷ ବିଦ୍ୱାନ୍, ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ଓ ଅଭିଜ୍ଞ ରତ୍ନ ପରୀକ୍ଷକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରିବା ଉଚିତ। ହିରାକୁ ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞମାନେ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ଏହାର ଏକ ଖଣ୍ଡ ଯେଉଁଠି ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପଡ଼ିଥିଲା, ସେଗୁଡିକୁ ହେମମାଟଙ୍ଗ, ସୌରାଷ୍ଟ୍ର, ପୌଣ୍ଡ୍ର, କଳିଙ୍ଗ ଓ କୋଶଳ ଅଞ୍ଚଳର ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି। ହିମାଳୟର ହିରା ତାମ୍ର ଭାବରେ, ଚନ୍ଦ୍ରର ହିରା ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି, ବାଁଶ ତୀରର ହିରା ସୌବୀର ଶିଳା ଭଳି, ଅନ୍ୟ ହିରା କଳା ପଦ୍ମ ଓ ମେଘ ଭଳି ଓ ତାମ୍ର ଭଳି ହୋଇଥିଲେ ସୌରାଷ୍ଟ୍ରର ରତ୍ନ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ। ଏହି ହିରା ଅତ୍ୟଧିକ ହାଲୁକା ରଙ୍ଗ ଓ ଗୁଣରେ ହେବା ଉଚିତ, ତାର ପାର୍ଶ୍ୱ ଭଲ ଆକୃତିରେ, ସମ ଚିହ୍ନ, ତିଳ, ଚିଟି ଓ ଦୋଷ ନଥିବା ଉଚିତ। ବର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ହିରାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଆକୃତି ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା ହୋଇଥାଏ। ପ୍ରକୃତି ଅନୁସାରେ ହିରା ହରିତ, ଶ୍ୱେତ, ପୀତ, ଦୁଧରା, କଳା ଓ ତାମ୍ର ରଙ୍ଗରେ ଥାଏ ଓ ଏହି ରଙ୍ଗ ମନୋହର ହୋଇଥାଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ହିରା ଶଂଖ, ପଦ୍ମ କିମ୍ବା କ୍ରିଷ୍ଟାଲ୍ ଭଳି ଶୁଧ୍ଧ ହେବା ଉଚିତ; କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ହାରିନା ରଙ୍ଗ, ଦୁଧରା କିମ୍ବା ଚକ୍ଷୁ ଭଳି ହେବା ଉଚିତ। ଭୂମିର ଶାସକଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଇ ହିରା ରଙ୍ଗ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇଛି, ଯେଉଁ ରଙ୍ଗ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସାଧାରଣ ନୁହେଁ। ସମସ୍ତ ରଙ୍ଗର ପ୍ରଧାନତା ଦ୍ୱାରା, ଯେଉଁ ହିରା ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଥାଏ, ସେହି ଉନିବର୍ସାଲ୍ ଭାବରେ ଗଣନା ହୁଏ। ତଳ ଓ ଉପର ଆକୃତି ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ରଙ୍ଗ ମିଶ୍ରଣ ହୁଏ, ଏହି ଭାବରେ ହିରା ବାଛିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଯଦି ଏହାର ଏକ ଟିପ୍ ପ୍ରକାଶିତ କିମ୍ବା ଭଙ୍ଗ ଦେଖାଯାଏ, ଅଗ୍ନିରେ ଫାଟି ଯାଏ, ଚିଟି ଓ ଦାଗ ଥାଏ, ତେବେ ଏହା ମଧ୍ୟମ ଗୁଣର ଭାବରେ ଗଣନା ହୁଏ। ଯଦି କୌଣସି ଅଂଶ ରକ୍ତ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ କିମ୍ବା ଲାଲ ଚିହ୍ନ ଥାଏ, ତେବେ ଏହା ଦୋଷ ଭାବରେ ଗଣନା ହୁଏ। ହିରାର ପାର୍ଶ୍ୱ, ତୀର ଓ ଆକୃତି ଛଅ, ଆଠ କିମ୍ବା ବାରଟି ହୋଇଥାଏ। ଛଅ ତୀର ଥିବା ହିରା, ଶୁଧ୍ଧ, ଚିଟି ନଥିବା, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ପାର୍ଶ୍ୱ, ରଙ୍ଗ ଓ ଆଲୋକ ଥିବା, ଭଲ ଆକୃତି ଓ ଦୋଷ ନଥିବା ହିରାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବରେ ଗଣନା କରାଯାଏ। ଏହିପରି ଗରୁଡ ମହାପୁରାଣର ଶ୍ରୀମୟ ଅଧ୍ୟାୟରେ ରତ୍ନ ଓ ତାଙ୍କର ନିର୍ଣ୍ଣୟ ବିଷୟରେ ଏଭଳି ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି।