ଧର୍ମଙ୍କ ଗୃହରେ ସନ୍ତୋଷ, ତୁଷ୍ଟି, ଲୋଭ ଓ ପୁଷ୍ଟି ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏହିପରି ଧର୍ମଙ୍କ ପୁଅମାନେ—ବୋଧ, ବୁଦ୍ଧି, ଲଜ୍ଜା, ବିନୟ ଓ ତାଙ୍କର ନିଜ ସନ୍ତାନ ଭାବେ ଭାବିତ ହେଉଥିବା ଭୂତି ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏହା ସହିତ ସୁଖ, ବୃଦ୍ଧି, ଯଶସ୍ ଓ କୀର୍ତି ମଧ୍ୟ ଧର୍ମଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଦକ୍ଷ ଏକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ। ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କର ଜନନୀଙ୍କ ସହିତ ଯଜ୍ଞରେ ଯୋଗଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ମହାଦେବୀ ସତୀ, ଯିଏ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସହଧର୍ମିଣୀ, ସେଉଁଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ ନାହିଁ। ସତୀ ତାଙ୍କ ଦେହ ପରିତ୍ୟାଗ କରି, ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେଇ ହିମାଳୟ ଓ ମେନାଙ୍କ କନ୍ୟାରୂପେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ କୁମାର ଓ ଭୃଙ୍ଗୀଶ୍ୱର, ରୂଦ୍ରଙ୍କ ରୂଷ୍ଟ ଓ ପ୍ରବଳ ରୂପ, ଧ୍ରୁବଙ୍କ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ମାନବ ହେବେ ବୋଲି କହାଯାଇଛି। ଏଠାରୁ ଏକ ନୂତନ କଥା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ—ଉତ୍ତାନପାଦ ଓ ସୁରୁଚିଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ନାମକ ପୁଅ ହେଲେ। ଏହି ପୁଅ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଉପାସନା କରି ଏକ ଋଷିଙ୍କ କୃପା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିସ୍ ନାମକ ସନ୍ତାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ଯିଏ ଉତ୍ତମ ମନୋଭାବର ଥିଲେ। ରିପୁଙ୍କ ପୁଅ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଅଙ୍ଗଙ୍କ ପୁଅ ଭେନ ଥିଲେ, ଯିଏ ନାସ୍ତିକ ଓ ଧର୍ମହୀନ ଥିଲେ। ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ଜଂଘା ମଥିଲେ, ଏଠାରୁ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ—ସେ ହେଉଛନ୍ତି ନିଷାଦ, ଯିଏ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତରେ ବସବାସ କଲେ। ଏହି ନିଷାଦଠାରୁ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ମନସିକ ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସଦୃଶ ଥିଲେ। ତାପରେ ରାଜା ପୃଥିବୀକୁ ଦୋହନ କରି ଜନମାନଙ୍କ ଜୀବିକା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଉପକରଣ ଦେଲେ। ପୃଥିବୀପୁତ୍ର ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିସ୍ ଏକମାତ୍ର ରାଜା ଭାବେ ଦେଖାଦେଲେ। ସେଠାରୁ ସମୁଦ୍ରସମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିସଙ୍କୁ ଦଶ ପୁଅ ହେଲେ। ସେମାନେ ଏକେ ଧର୍ମ ଅନୁସରି ମହା ତପସ୍ୟା କଲେ। ପ୍ରଜାପତି ଭାବେ ସ୍ଥାନ ପାଇଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ମହତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଦକ୍ଷ ପ୍ରଥମେ ମନସିକ ଶକ୍ତିରେ ଚାରି ପ୍ରକାର ପ୍ରାଣୀ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ପରେ ସେ ଯୋନି ସମ୍ବନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚାହିଲେ। ଭୈରିଣୀଠାରୁ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ଏକ ହଜାର ପୁଅ ହେଲେ। ଏହି ସନ୍ତାନମାନେ ନଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ସେ ପୁନି ଏକ ହଜାର ପୁଅ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଏହିଠାରେ ଦକ୍ଷ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ ନାରଦଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ—“ତୁମେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେବେ।” ପରେ ଯଜ୍ଞ ନଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ଦକ୍ଷ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ଶାପ ଦେଲେ। ଏହି ଶତ୍ରୁତା ଚକ୍ର ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମରେ ମଧ୍ୟ ଚାଲିଥାଏ, ହେ ଶଙ୍କର! ପରେ ଦକ୍ଷ ତାଙ୍କ ରାଣୀ ଅସିକ୍ନୀଠାରୁ କନ୍ୟାମାନେ ଜନ୍ମାନ୍ତି। ସେ ସାଠି ଶୋଭାୟମାନ କନ୍ୟା ଏବଂ ଦୁଇଟି ଅଙ୍ଗିରାସଙ୍କୁ ଦେଲେ। ଚଉଦ ଜଣ ଦେଲେ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ, ଏବଂ ଅଠାଇଶି ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ। ମନୋରମା, ଭାନୁମତୀ, ବିଶାଳା ଓ ବହୁଦା ଏହିପରି ଦିଆଗଲା। କୃଶାଶ୍ୱଙ୍କୁ ସୁପ୍ରଜା ଏବଂ ଜୟା ଦିଆଗଲା। ସଂକଳ୍ପା, ମୁହୂର୍ତ୍ତା, ସାଧ୍ୟା ଓ ବିଶ୍ୱା—ଏହି ଦଶ ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଇଥିଲେ। ଅଦିତି, ଦିତି, ଦନୁ, କାଳ, ଅନାୟୁ, ସିଂହିକା ଓ ମୁନି ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଇଥିଲେ। ବିଶ୍ୱାଠାରୁ ବିଶ୍ୱେଦେବ, ସାଧ୍ୟାଠାରୁ ସାଧ୍ୟମାନେ ଜନ୍ମିଲେ। ଭାନୁଠାରୁ ଭାନବମାନେ ଓ ମୁହୂର୍ତ୍ତାଠାରୁ ମୁହୂର୍ତ୍ତଜମାନେ ଜନ୍ମିଲେ। ମାରୁତ୍ୱତୀଠାରୁ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ଉତ୍ପତ୍ତି ହେଲା। ଜଳ, ଧ୍ରୁବ, ସୋମ, ଧରା, ପବନ ଓ ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଆପାଠାରୁ ବେତୁଣ୍ଡି, ଶ୍ରମ, ଶ୍ରାନ୍ତ ଓ ଧ୍ୱନି ଜନ୍ମିଲେ। ସୋମଠାରୁ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଭାବେ ଭାସ୍କର୍ୟ ଓ ଭାସ୍କର୍ୟଶ୍ରୀ ଜନ୍ମିଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ପ୍ରକାଶ ପାଏ। ମନୋରମାଠାରୁ ଶିଶିର, ପ୍ରାଣ ଓ ରମଣ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏଭଳି ଦେବ, ଋଷି, ପ୍ରଜାପତି ଓ ପୃଥିବୀର ଅନେକ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସନ୍ତାନମାନେ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଉତ୍ପତ୍ତି କଥାରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ହେଲେ।