ପୌଷ ମାସରେ ସୂର୍ୟମଣ୍ଡଳରେ ବିଶିଷ୍ଟ ସତ୍ତାମାନେ ବାସ କରନ୍ତି—ପୁଷଣ, ସୁରୁଚି, ଧାତା, ଗୌତମ ଓ ଧନଞ୍ଜୟ, ବିଶ୍ୱାବାସୁ, ଭୃଗୁବଂଶୀ ଭୃଗୁବାଜ, ପର୍ଜନ୍ୟ ଓ ଏଇରାବତ; ଏହି ସମୟରେ ଅଂଶୁ, କଶ୍ୟପ, ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ମହାପଦ୍ମ ଓ ଉର୍ବଶୀ ମଧ୍ୟ ବିଦ୍ୟମାନ। ଏହି ସମୟରେ କ୍ରତୁ, ଭର୍ଗ, ଉର୍ଣ୍ଣାୟୁ, ସ୍ଫୁର୍ଜ ଓ କର୍କୋଟକ ସୂର୍ୟମଣ୍ଡଳରେ ଥାନି ରହନ୍ତି। ମାଘ ମାସରେ ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ରି, ଜମଦଗ୍ନି, କମ୍ବଳ ଓ ତିଲୋତ୍ତମା ସୂର୍ୟରେ ବାସ କରନ୍ତି। ଏହିଭଳି ବିଷ୍ଣୁ, ଅଶ୍ୱତର, ରମ୍ଭା, ସୂର୍ୟବର୍ଚ୍ଚ ଓ ସତ୍ୟଜିତ ସୂର୍ୟମଣ୍ଡଳରେ ବିଷ୍ଣୁର ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ବିଦ୍ୟମାନ। ରାତିରେ ଅପ୍ସରାମାନେ ସୂର୍ୟଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି, ବାଲଖିଳ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସୂର୍ୟଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଥାନି ରହନ୍ତି। ସୂର୍ୟଙ୍କ ବାମ ଓ ଡାହାଣ ପାଖରେ ଦଶଜଣ ସହଯୋଗୀ ଯୋଜିତ ଅଛନ୍ତି, ଏହିପରି ସୂର୍ୟ ଗତି କରନ୍ତି। ସୂର୍ୟଙ୍କ ଯାନ ପିଶଙ୍ଗ ନାମକ ଆଠଟି ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ବେଗବାନ୍ ଭାବେ ଚଳିତ। ଶୁକ୍ରଙ୍କ ମହାରଥ ଚମତ୍କାର ବ୍ୟାନର ଓ ସଭ୍ୟମାନେ ସହିତ ଚାଲେ। ଭୌମଙ୍କ ରଥ ଚମକୁଥିବା ସୁନାର ଓ ଆଠଟି ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଚଳିତ, ଏହି ଘୋଡ଼ାମାନେ ପଦ୍ମରାଗ ମଣିର ଭଳି ଲାଲ ଓ ଅଗ୍ନିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ବୃହସ୍ପତି ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଶିରେ ଏକ ବର୍ଷ ଅବସ୍ଥାନ କରନ୍ତି, ଶନି ଧୀରେ ଧୀରେ ଉତ୍କଳନ କରି ଗତି କରନ୍ତି। ହେ ଶିବ, ଏହି ବିଧିରେ ଏକଥର ବଳି ଦେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ସର୍ବଦା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ନାୟକ ଠାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଯାନ୍ତି। ସେମାନେ କୁଷ୍ମା ଧୂଆଁର ରଙ୍ଗ ଓ ଲାକ୍ଷା ରଙ୍ଗରେ ଉଜ୍ୱଳ। ଏହିପରି ଶ୍ରୀଗରୁଡ଼ ପୁରାଣର ପ୍ରଥମ ଖଣ୍ଡର ଆଚାର ପ୍ରକରଣର 'ଭୁବନକୋଶ ବର୍ଣ୍ଣନ' ନାମକ ଅଅଂଶ ଏଠାରେ ସମାପ୍ତ ହୁଏ। ଏବେ, ଜ୍ୟୋତିଷ ଶାସ୍ତ୍ର କଥା କହାଯାଉଛି। କେଶବ ପୃଥିବୀର ମାପ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବା ପରେ କହିଲେ—କୃତ୍ତିକା ନକ୍ଷତ୍ରର ଅଧିପତି ଅଗ୍ନି, ରୋହିଣୀର ଅଧିପତି ବ୍ରହ୍ମା। ପୁନର୍ବସୁ ଅଦିତିଙ୍କ ଅଧିନ, ତିଷ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କ ଅଧିକାରରେ। ପୂର୍ବଫଳ୍ଗୁନୀ ଭାଗଙ୍କ, ଉତ୍ତରା ଅର୍ୟମାଙ୍କ; ସ୍ୱାତୀ ଭାବରେ ବାୟୁଙ୍କ ଅଧୀନ। ଅନୁରାଧା ମିତ୍ରଙ୍କ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ଶକ୍ରଙ୍କ; ପୂର୍ବା ଓ ଉତ୍ତରା ଆଷାଢ଼ା ଵିଶ୍ୱେଦେବମାନେ ଅଧିପତି। ଧନିଷ୍ଠାକୁ ପଣ୍ଡିତମାନେ ବାସବଙ୍କ ନକ୍ଷତ୍ର ବୋଲି କହନ୍ତି। ପୂର୍ବଭାଦ୍ରପଦା ଅଜ ଏକପାଦଙ୍କ, ଉତ୍ତରଭାଦ୍ରପଦା ଅହିର୍ବୁଧ୍ନ୍ୟଙ୍କ। ଭରଣୀ ଯମଙ୍କ ଅଧିନ; ଏହିପରି ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କ ଦେବତା ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଦଶମୀ ତିଥିର ଦ୍ୱିତୀୟାର୍ଧ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ମାହେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ଅବସ୍ଥାନ, ଷଷ୍ଠୀ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ ବିଦ୍ୟମାନ। ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନରେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଉପସ୍ଥିତ। ଦ୍ୱାଦଶୀ ଓ ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥିରେ ଦକ୍ଷିଣପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ କୌମାରୀ ବସନ୍ତି। ଅଶ୍ୱିନୀ, ମୈତ୍ର, ରେବତୀ, ମୃଗ, ମୂଳ ଓ ପୁନର୍ବସୁ ଓ ହସ୍ତାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ପାଞ୍ଚଟି ନକ୍ଷତ୍ର ଏବଂ ଉତ୍ତର ଦିଗର ତିନିଟି ନକ୍ଷତ୍ର—ଏହି ଚନ୍ଦ୍ରମାଣ୍ଡଳର ଗୋଷ୍ଠୀମାନେ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଆବରଣ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ବିଚାରିତ। ପୂର୍ବ ଦିଗର ତିନିଟି ଓ ତଳମୁଖୀ ନକ୍ଷତ୍ରମାନେ ବିବର୍ଣ୍ଣିତ। ଦେବତାଙ୍କ ମନ୍ଦିର ଖୋଦିବା କିମ୍ବା ଧନ ଖୋଜିବା ଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ କେବଳ ତଳମୁଖୀ ନକ୍ଷତ୍ରରେ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ। ଅନୁରାଧା, ମୃଗଶିରା ଓ ଜ୍ୟେଷ୍ଠାକୁ ପାର୍ଶ୍ୱମୁଖୀ ନକ୍ଷତ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏଭଳି ଭାବେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଅବସ୍ଥାନ, ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ଗତି, ଏବଂ ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କ ଦେବତା ଓ ତାଙ୍କର ଉପଯୋଗ ବିଷୟରେ ଶ୍ରୀଗରୁଡ଼ ପୁରାଣରେ କଥାହୋଇଛି।