ଏହିପରି ଦିବ୍ୟ କଥାରେ ଗରୁଡ଼ ମହାପୁରାଣର ଆଚାରଖଣ୍ଡରେ ବିଶ୍ୱର ଅନେକ ପବିତ୍ର ଅଞ୍ଚଳ, ପର୍ବତ, ନଦୀ ଓ ଦ୍ୱୀପମାନଙ୍କର ବିବରଣା ଦିଆଯାଏ। କ୍ରଉଞ୍ଚ ଓ କକୁଦ୍ମାନ—ଏହି ଦୁଇଟି ପର୍ବତ ଏଠାରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ନଦୀଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି। ସପ୍ତମ ପର୍ବତ ବିଧୃତି ଭଲ ମନ୍ୟତା ଅନୁଯାୟୀ ପାପ ନାଶ କରାଯାଏ। ଏହି ସପ୍ତ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ ଉଦ୍ଭିଦ, ବେଣୁମାନ, ଦ୍ୱୈରଥ, ଲମ୍ବନ, ଧୃତି, ବିଦ୍ରୁମ, ହେମଶୈଳ, ଦ୍ୟୁତିମତ୍ ଓ ପୁଷ୍ପବାନ ନାମରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପର୍ବତ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛନ୍ତି ଧୂତପାପା, ଶିବା, ପବିତ୍ରା ଓ ସନ୍ମତି। କ୍ରଉଞ୍ଚଦ୍ୱୀପରେ ମହାତ୍ମା ଦ୍ୟୁତିମତଙ୍କ ସପ୍ତ ପୁଅ ଅଛନ୍ତି—ମୁନି, ଦୁନ୍ଦୁଭି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, ସେମାନେ ଏହି ଦ୍ୱୀପର ଅନ୍ୟତମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଏ। ପଞ୍ଚମ ପୁଏ ହେଉଛନ୍ତି ଦିବାବୃତ, ଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କ ଅନ୍ୟ ନାମ ପୁଣ୍ଡରୀକବାନ। ଏଠାରେ ଖ୍ୟାତି ଓ ପୁଣ୍ଡରୀକା ନାମକ ସପ୍ତ ନଦୀ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ଦ୍ୱୀପରେ ଅନ୍ୟ ନଦୀମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଜଳଦ, କୁମାର, ସୁକୁମାର, ଓରୁଣୀ, ବକ, ସୁକୁମାରୀ, କୁମାରୀ, ନଳିନୀ ଓ ଧେନୁକା। ଶବଳା ଓ ପୁଷ୍କରେଶ ନାମକ ଦୁଇ ଅଞ୍ଚଳରୁ ମହାବୀର ଓ ଧାତକି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଏହି ସମସ୍ତ ବିଭାଗ ୫୦,୦୦୦ ଯୋଜନ ଉଞ୍ଚରେ ପ୍ରସ୍ଥାପିତ। ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପ ମଧୁର ଜଳର ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭୂମି ଏହି ଦ୍ୱୀପର ଦୁଇଗୁଣା ଚଉଡ଼ା, ଯେଉଁଠାରେ କୌଣସି ଜୀବ ନାହିଁ। ପର୍ବତ ଅନ୍ଧକାରରେ ଆବୃତ, ଏହି ଅନ୍ଧକାର କୋସ ମଣ୍ଡଳ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି। ଏହିପରି ଦିବ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ ବିବରଣା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲାପରେ, ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ଘୋଷଣା ହୁଏ—ଏହି ହେଉଛି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗରୁଡ଼ ମହାପୁରାଣର ପ୍ରଥମ ଖଣ୍ଡର ଆଚାରଖଣ୍ଡର ଛପନତମ ଅଧ୍ୟାୟ, ଯାହାକୁ 'ବିଶ୍ୱ ଅଞ୍ଚଳ ବିବରଣା' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ପୃଥିବୀର ଉଞ୍ଚତା ମଧ୍ୟ ସପ୍ତ ହଜାର ଯୋଜନ ବୋଲି କହାଯାଇଛି। ଏଠାରେ ଅଟଳ, ବିଟଳ, ନିଟଳ ଓ ଗଭସ୍ତିମତ ନାମକ ପାତାଳ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛନ୍ତି। ଏଠାରେ କଳା, ଧଳା, ଲାଲ, ହଳଦିଆ, କଣ୍ଟକାଳା, ପର୍ବତ ଓ ସୁନା ରୂପରେ ଭୂମି ଅଛି। ଭୟାନକ ପୁଷ୍କରଦ୍ୱୀପରେ ନରକମାନେ ଅବସ୍ଥିତ—ଏହା ଶୁଣନ୍ତୁ। ଏଠାରେ ଉତ୍ତପ୍ତ ଲୁହାର ବଡ଼ ଦେଗ, ଲୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମନକୁ ଭ୍ରମିତ କରେ। ଅନେକ ପ୍ରକାର ଭୟଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ଥିବା କଟା ଅରଣ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଛି। ଲୁହା ଚିମ୍ଟା, କଳା ଧାଗା ଓ ଅବୀଚି ନରକର ଅନ୍ଧକାର ଏଠାରେ ଅଛି। ଯେଉଁମାନେ ବିଷ, ଅସ୍ତ୍ର, ଅଗ୍ନି ଦେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ଏଠାରେ ତପି ତାଳିଯାନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ପାଣି, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ଆକାଶ ଓ ଜୀବମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘେରା। ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଦଶଗୁଣା ଭାଗରେ ବିସ୍ତୃତ, ଏହି କୋସ ମଣ୍ଡଳରେ ନାରାୟଣ ବିରାଜିତ। ଏହି ଭାଗର ଶେଷ ଅଧ୍ୟାୟକୁ 'ଭୁବନକୋଷ, ପାତାଳ, ନରକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିବରଣା' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏବେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗ୍ରହମାନଙ୍କର ଆକୃତି ଓ ସ୍ଥାନ ବିଷୟରେ କଥା କହାଯିବ। ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଦଣ୍ଡ ଦୁଇଗୁଣା ଲମ୍ବା, ତାହାର ଅକ୍ଷ ଯୋଜନରେ ମାପାଯାଏ, ଚକ୍ର ସେଠି ନିର୍ମିତ। ସମସ୍ତ କାଳଚକ୍ର ବର୍ଷ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ଏଠି ଅବସ୍ଥିତ। ରଥର ପଞ୍ଚ ଅର୍ଧ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି। ରଥର ଅକ୍ଷ ଅର୍ଧ ଯୁଗ ଛୋଟ ଥାଏ। ଏଠି ଗାୟତ୍ରୀ, ବୃହତୀ, ଉଷ୍ଣିକ୍, ଜଗତୀ, ତୃଷ୍ଟୁଭ୍ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଛନ୍ଦ ଅଛି। ଧାତା, କ୍ରତୁ, ସ୍ଥଳା, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ବାସୁକି ଏଠି ଅବସ୍ଥିତ। ଅର୍ୟମାନ୍, ପୁଲହ, ରଥର ଶକ୍ତି, ପୁଞ୍ଜିକସ୍ଥଳା, ମିତ୍ର, ଅତ୍ରି, ତକ୍ଷକ, ରକ୍ଷ, ପୌରୁଷେୟ, ମେନକା, ବରୁଣ, ବଶିଷ୍ଠ, ରମ୍ଭା, ସହଜନ୍ୟା, କୁହୂ, ବୁଧ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଶ୍ୱବାସୁ, ସ୍ତ୍ରୋତ୍ର, ଏଳପତ୍ର, ଅଙ୍ଗିରା, ବିବସ୍ବାନ୍, ଉଗ୍ରସେନ, ଭୃଗୁ ଓ ଅପୁରଣା ଏଠି ଉଲ୍ଲେଖିତ। ଏହିପରି ଭାବରେ ଗରୁଡ଼ ମହାପୁରାଣରେ ବିଶ୍ୱର ଗଠନ, ପ୍ରାଚୀନ ପର୍ବତ, ନଦୀ, ଦ୍ୱୀପ, ନରକ ଓ ଦିବ୍ୟ ଗ୍ରହମାଣ୍ୟଙ୍କର ପବିତ୍ର ବିବରଣା ଦିଆଯାଇଛି, ଯାହା ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ଶ୍ରବଣ କରିବା ଉଚିତ।