ହେ ବୃଷଧ୍ୱଜ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱୀପ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ଦ୍ୱୀପ ଓ ସମୁଦ୍ର ଠାରୁ ଦ୍ୱିଗୁଣା ଆକୃତିର, ଏହାର ଉଚ୍ଚତା ଅଷ୍ଟାଶୀ ହଜାର ଯୋଜନା ଅଟୁଟ ରହିଛି। ତଳେ, ଏହି ଦ୍ୱୀପର ମୁଖ୍ୟ କୋର ଶୋଭାପ୍ରଦ ପଦ୍ମ ଗଠନରେ ଷୋଳ ହଜାର ଯୋଜନା ଅଂଶ ଅଛି। ଏଠାରେ ନୀଳ, ଶ୍ୱେତ ଓ ଶୃଙ୍ଗୀ ପର୍ବତମାଳାଗୁଡ଼ିକୁ ଉତ୍ତର ଦିଗର ମହାନ ପର୍ବତ ରୂପେ ଦେଖାଯାଏ। ଶଙ୍କର, ଏହି ଦିଗରେ କୌଣସି ଯୁଗ ବିଭାଗ ନାହିଁ, ସମୟ ଏଠାରେ ଏକାକାର ଭାବେ ଚାଲିଥାଏ। ନାଭି, କିମ୍ପୁରୁଷ ଓ ହରିବର୍ଷ ଏହି ଦ୍ୱୀପଗୁଡ଼ିକୁ ଇଲା ରଖିବାକୁ ଘେରି ରହିଛି। ଏହି ଦ୍ୱୀପମାନଙ୍କୁ ରାଜା କେତୁମାଳ ତାଙ୍କର ନାମ ଦେଇ ବିଭାଗ କରିଥିଲେ। କେତୁମାଳଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ଶଳଗ୍ରାମରେ ବ୍ରତନିଷ୍ଠ ଭାରତ। ଭାରତଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ପରମେଷ୍ଠୀ ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ। ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ପ୍ରସ୍ତରା, ପ୍ରସ୍ତରାଙ୍କ ପୁତ୍ର ବିଭୁ। ଗୟାଙ୍କ ପୁତ୍ର ନରା, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭିରଦ୍ଗତ। ଏହି ପରମ୍ପରାରେ ଟ୍ୱଷ୍ଟାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଟ୍ୱଷ୍ଟା, ରଜସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭିରଜା ଥିଲେ। ଏହି ପ୍ରକାରେ ପ୍ରିୟବ୍ରତଙ୍କ ବଂଶର ବିସ୍ତୃତ ବର୍ଣ୍ଣନା ଏଠିରେ ଶେଷ ହୁଏ, ଯାହା ଗରୁଡ଼ ମହାପୁରାଣର ପ୍ରଥମ ଖଣ୍ଡର ଆଚାରଖଣ୍ଡର ଚୁମ୍ବକରୂପ ଚପ୍ତିସ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଅଟୁଟ ରହିଛି। ମଧ୍ୟରେ ଇଲାବୃତ ଭୂମି ଅଛି; ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଆଶ୍ଚର୍ୟଜନକ ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ ଅଛି। ମେରୁ ପାହାଡ଼ର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ କିମ୍ପୁରୁଷ ଭୂମି ରହିଛି। ପଶ୍ଚିମେ କେତୁମାଳ ଓ ଉତ୍ତରପଶ୍ଚିମେ ରାମ୍ୟକ ଅଛି। ରୁଦ୍ର, ସମସ୍ତ ଭୂମିରେ ସ୍ୱାଭାବିକ ସିଦ୍ଧି ରହିଛି, କିନ୍ତୁ ଭାରତ ଭୂମିରେ ଏହି ସିଦ୍ଧି ନାହିଁ। ଏଠି ନାଗଦ୍ୱୀପ, କଟାହା, ସିଂହଳ ଓ ବରୁଣା ଅଛି। ଏହାର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ କିରାତ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଯବନ ରହନ୍ତି। ମଧ୍ୟଭାଗରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ର ନିବାସ କରନ୍ତି। ଏଠି ସାତଟି ପ୍ରମୁଖ ପର୍ବତ ଅଛି—ବିନ୍ଧ୍ୟ, ପରିୟାତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ। ତାପ୍ତୀ, ପୟୋଷ୍ଣୀ, ସରୟୂ, କାବେରୀ, ଗୋମତୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ନଦୀ ଅଛନ୍ତି। କେତୁମାଳା, ତାମ୍ରପର୍ଣୀ, ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା, ଏବଂ ସରସ୍ୱତୀ ମଧ୍ୟ ଏଠି ନଦୀ ରୂପେ ପ୍ରବାହିତ। ଭିଦର୍ଭ, ଶତଦ୍ରୁ, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶୁଭ୍ର ନଦୀମାନେ ପାପକୁ ଦୂର କରନ୍ତି। ପଞ୍ଚାଳ, କୁରୁ, ମତ୍ସ୍ୟ, ଯୌଧେୟ, ପଟଚ୍ଚର, ପଦ୍ମ, ସୂତ, ମଗଧ, ଚେଦି, କଳିଙ୍ଗ, ବଙ୍ଗ, ପୁଣ୍ଡ୍ର, ଅଙ୍ଗ, ଭିଦର୍ଭ, ମୂଳକ, ପୁଲିନ୍ଦ, ଅଷ୍ମକ, ଜିମୂତ, ନୟ, ରାଷ୍ଟ୍ର, ଅମ୍ବଷ୍ଠ, ଦ୍ରାବିଡ, ଲାଟ, କମ୍ବୋଜ, ଷ୍ଟ୍ରୀମୁଖ, ଶକ, ଷ୍ଟ୍ରୀରାଜ୍ୟ, ସଇନ୍ଧବ, ମ୍ଲେଚ୍ଛ, ନାସ୍ତିକ, ଯବନ, ମଣ୍ଡବ୍ୟ, ତୁଷାର, ମୂଳିକ, ଅଶ୍ୱମୁଖ, ଖଶ, ଲମ୍ବ, ଷ୍ଟନନାଗ, ମଦ୍ରକ, ଗାନ୍ଧାର, ବାହ୍ଲୀକ, ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତ, ନୀଳ, କୋଳ, ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର, ସତଙ୍କନ ଏହି ସମସ୍ତ ଜନପଦ ଏଠି ଅଛନ୍ତି। ଏହିପରି ଭୂବନକୋଶର ବିସ୍ତୃତ ବର୍ଣ୍ଣନା ଗରୁଡ଼ ମହାପୁରାଣର ପ୍ରଥମ ଖଣ୍ଡର ଆଚାରଖଣ୍ଡର ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶତମ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଶେଷ ହୁଏ। ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପର ରାଜା ମେଧାତିଥିଙ୍କ ସାତିଜଣ ପୁତ୍ର ଥିଲେ—ସୁଖୋଦୟ, ନନ୍ଦ, ଶିବ, କ୍ଷେମକ, ଗୋମେଦ, ଚନ୍ଦ୍ର, ନାରଦ ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭି। ଏହି ସଭିଁ ପୁତ୍ର ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ଶାଲ୍ମଳା ଦ୍ୱୀପର ରାଜା ଭପୁଷ୍ମାନଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ତାଙ୍କର ଅଞ୍ଚଳ ନାମ ଅନୁଯାୟୀ ଅଛନ୍ତି—ବୈଦ୍ୟୁତ, ମାନସ, ସପ୍ରଭାସ ଓ ସପ୍ତମ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ। ଏଭଳି ଏହି ପୂରାଣିକ ବିଶ୍ୱର ଗଠନ, ବଂଶାବଳୀ ଓ ଜନପଦର ବିରାଟ ଚିତ୍ର ଆମ ସାମ୍ନାରେ ଉତ୍ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ।