ଏହିପରି ଗରୁଡ଼ ମହାପୁରାଣର ଆଚାରଖଣ୍ଡରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି— ଆଗ୍ନିଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଥମେ ଜ୍ଞାନ ଉପସଂହାର ହୁଏ, ପୁନି ସେହି ଜ୍ଞାନକୁ ସେମାନେ ପୁନଃ ସକ୍ରିୟ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ସରଳତା, ଇର୍ଷ୍ୟା ଅଭାବ ଏବଂ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ପବିତ୍ର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ଦେବତାମାନଙ୍କର ପୂଜା, ବିଶେଷକରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଓ ଏହି କ୍ରମରେ ବିଭିନ୍ନ ଆଶ୍ରମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହାପରେ ଚାରିଟି ବର୍ଣ୍ଣର କଥା କୁହାଯାଇଛି— ଯେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଳାଇ ନାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବଙ୍କ ସ୍ଥାନ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ଯେଉଁ ଶୂଦ୍ର ଓ ସେବାରେ ନିୟୋଜିତ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗନ୍ଧର୍ବ ଲୋକ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହି ସ୍ଥାନ ତପସ୍ୱୀ ବନବାସୀ ବା ଗୁରୁମାନେ ଯେଉଁଠି ଅବସ୍ଥାନ କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ମନ ଓ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗାମୀ ଶକ୍ତି ସହିତ ସନ୍ୟାସୀ ରହନ୍ତି, ସେଉଁଠି ସେମାନଙ୍କର ଅବସ୍ଥାନ ହୁଏ। ଯୋଗୀମାନେ ଯେଉଁଠି ଅମୃତତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ 'ଆକାଶ' ନାମକ ପଦ ରହିଛି। ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ଯୋଗ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଏହି କଥା ସଂକ୍ଷେପରେ କୁହାଯାଇଛି— ସତ୍ୟ, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳାର୍ଥ କଥାବାର୍ତ୍ତା, ଅପହରଣ ନ କରିବା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦମନ ଏବଂ ଆତ୍ମ-ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହେଉଛି ପଞ୍ଚ ନିୟମ; ଏହିମାନେ ବାହ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର। ଆତ୍ମ-ଅଧ୍ୟୟନ, ମନ୍ତ୍ର ଜପ ଏବଂ ହରିଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ନିବେଦନ କରିବା ଯଜ୍ଞ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି। ମନ୍ତ୍ର ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରିବାକୁ 'ଗର୍ଭ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହାର ବିପରୀତକୁ 'ନିର୍ଗର୍ଭ' ବୋଲି ଆଖ୍ୟାନ କରାଯାଏ। ସ୍ଥିରତା ଦ୍ୱାରା କୁମ୍ଭକ ହୁଏ, ଶ୍ୱାସ ପ୍ରସ୍ଥାନରୁ ତିନିପ୍ରକାର ରେଚକ ହୁଏ। ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପ୍ରତ୍ୟାହାର ହେଉଛି ଛଅତିନି ମାପର ଶ୍ୱାସ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ; ଏହାକୁ ମନୋନିଗ୍ରହ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ଯେଉଁଠି 'ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମ' ଭାବ ନିବେଶ ହୁଏ, ସେଉଁଠି ଏହା ହେଉଛି ସମାଧି, ବ୍ରହ୍ମର ନିବାସ। ବ୍ରହ୍ମ ହେଉଛନ୍ତି ଜ୍ଞାନ ଓ ଆନନ୍ଦର ମୂଳ; ସେଇ ଏକମାତ୍ର ସତ୍ୟ ସାର, ତୁମେ ସେଇ। ସେଉଁଠି ଅହଂକାର, ମନ, ବୁଦ୍ଧି, ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ସମସ୍ତ ଭେଦ ନାହିଁ; ସେଉଁଠି ଚିରଶୁଦ୍ଧ, ଜାଗୃତ, ମୁକ୍ତ, ସତ୍ୟ, ଆନନ୍ଦମୟ ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟ। ଏପରି ଧ୍ୟାନ କରିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଏପରି ଭାବରେ ଏଠି ଉନଚାଳିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ, "ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବ୍ୟାଖ୍ୟା" ଶେଷ ହୁଏ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅଧ୍ୟାୟରେ କୁହାଯାଏ— ଯିଏ ନିୟତ କର୍ମ ଦୈନିକ କରେ, ସେ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରେ। ହୃଦୟରେ ଅଜର, ଆନନ୍ଦମୟ ହରିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କରିବା ପାଇଁ ନଦୀ ବା ପୋଖରୀର ପବିତ୍ର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିବା ନିୟମ ଅନୁସାରେ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ପ୍ରଭାତ ସ୍ନାନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଯେଉଁଠି ନିଦ୍ରାରୁ ଉଠିବା ପରେ ମୁଁହରୁ ଲାଲ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୂଷିତ ପଦାର୍ଥ ନିର୍ଗତ ହୁଏ, ତେଣୁ ଅପଶକୁନ, କାଳକର୍ଣ୍ଣ, ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ଵପ୍ନ ଓ ମନ୍ଦଚିନ୍ତା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ସ୍ନାନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ। ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ନାନ ବିନା କୌଣସି କର୍ମ ଶୁଭ ନୁହେଁ। ଯଦି ସ୍ନାନ କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ, ତେବେ ମୁଣ୍ଡରେ ଜଳ ଢାଳି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ସ୍ନାନ ପଞ୍ଚ ପ୍ରକାର— ବ୍ରାହ୍ମ, ଆଗ୍ନେୟ, ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ବାୟବ୍ୟ ଓ ଦିବ୍ୟ। ବ୍ରାହ୍ମ ସ୍ନାନ ହେଉଛି କୁଶ ଦ୍ୱାରା ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଜଳ ଛିଟିବା; ବାୟବ୍ୟ ସ୍ନାନ ଗୋରଜ ଧୂଳିରେ, ଯାହା ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ। ବାରୁଣ ସ୍ନାନ ହେଉଛି ଜଳରେ ବିଲୀନ ହେବା; ମାନସିକ ସ୍ନାନ ହେଉଛି ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ, ଯାହାକୁ 'ସ୍ଵ-ସ୍ନାନ' କୁହାଯାଏ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକେ ପ୍ରୟୋଗ କରନ୍ତି। ଶୁଧି ପାଇଁ ଅପାମାର୍ଗ, ବିଲ୍ବ ଓ କରବୀର ଉପଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ। ସ୍ନାନ ଓ ଭୋଜନ ପରେ ଅବଶିଷ୍ଟକୁ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମନକୁ ସମାହିତ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁଯାୟୀ ଜଳ ଆଚମନ କରି, ପୁନର୍ବାର ଶବ୍ଦ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ସହିତ ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ। ଉଚିତ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ହସ୍ତକୁ ଗୋଲାକାର କରି ଭାସ୍କର ଦେବଙ୍କୁ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ପରେ ପ୍ରାଣାୟାମ କରି, ଶାସ୍ତ୍ର ବିଦି ଅନୁଯାୟୀ ସନ୍ଧ୍ୟା ଉପାସନା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହି ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ଏକ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ, ଯାହା ତିନି ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଏହିପରି ଅନୁଷ୍ଠାନ ଏବଂ ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହୁଏ।